Imiesłów przymiotnikowy czynny w języku niemieckim (Partizip I)
Partizip I, czyli imiesłów przymiotnikowy czynny, służy w języku niemieckim do wyrażania czynności lub stanu, który trwa albo odbywa się w tym samym czasie co inna czynność.
W języku polskim można go tłumaczyć między innymi jako formy zakończone na -ąc, a zależnie od kontekstu także jako określenia opisujące osobę lub rzecz, na przykład „stojący” albo „śpiewający”.
Tworzenie Partizip I
Partizip I tworzy się według prostego wzoru:
bezokolicznik bez końcówki -en + -d
Przykłady:
- gehen → gehend – idąc, idący
- schlafen → schlafend – śpiąc, śpiący
- singen → singend – śpiewając, śpiewający
Zastosowanie Partizip I
Jako określenie sposobu wykonywania czynności
Partizip I może wskazywać, że jedna czynność odbywa się podczas wykonywania innej czynności. W języku polskim często odpowiada mu forma zakończona na -ąc.
Przykłady:
- Mein Freund schläft immer stehend.
– Mój przyjaciel zawsze śpi, stojąc. - Sie kam lächelnd ins Zimmer.
– Weszła do pokoju, uśmiechając się. - Er saß schweigend in der Ecke.
– Siedział w kącie, milcząc.
Jako określenie rzeczownika
Partizip I może również pełnić funkcję przymiotnika. Wtedy występuje przed rzeczownikiem i opisuje osobę lub rzecz wykonującą daną czynność.
Przykłady:
- die sprechende Frau – mówiąca kobieta
- der stehende Mann – stojący mężczyzna
- mit dem spielenden Kind – z bawiącym się dzieckiem
Odmiana z końcówką przymiotnikową
Jeżeli Partizip I pełni funkcję określenia rzeczownika, otrzymuje takie same końcówki jak przymiotniki, na przykład -e, -en, -em lub -er.
Przykłady:
- Ein lachender Junge – śmiejący się chłopiec
- Mit einem spielenden Kind – z bawiącym się dzieckiem
Przeczenie
Partizip I tworzy się w przeczeniu za pomocą słowa nicht, które stawia się bezpośrednio przed imiesłowem.
Przykłady:
- ein nicht schlafender Mann – mężczyzna, który nie śpi
- eine nicht sprechende Frau – niemówiąca kobieta
Przykładowe zdania
- Mój przyjaciel śpi, stojąc. – Mein Freund schläft stehend.
- Nauczyciel wyjaśnia, uśmiechając się. – Der Lehrer erklärt lächelnd.
- Mężczyzna stojący na ulicy jest znajomy. – Der auf der Straße stehende Mann ist bekannt.
- Dziecko uczy się, bawiąc. – Das Kind lernt spielend.
- Płaczące niemowlę w samochodzie. – Ein im Auto weinendes Baby.
- Nieśpiące dziecko ogląda telewizję. – Das nicht schlafende Kind sieht fern.
Podsumowanie
- Niemiecka nazwa imiesłowu przymiotnikowego czynnego to Partizip I.
- Tworzy się go według wzoru: czasownik + d, na przykład gehen → gehend.
- Może występować jako określenie sposobu wykonywania czynności: stehend, lachend.
- Może także pełnić funkcję określenia rzeczownika: die lachende Frau, der spielende Junge.
- W funkcji określenia rzeczownika odmienia się jak przymiotnik.
- Przeczenie tworzy się za pomocą konstrukcji nicht + Partizip I.
Jak ćwiczyć Partizip I w praktyce?
- Wybierz niemiecki czasownik, na przykład gehen, schlafen lub singen.
- Usuń końcówkę bezokolicznika -en i dodaj -d.
- Użyj utworzonej formy w zdaniu opisującym czynność wykonywaną w tym samym czasie.
- Jeśli Partizip I stoi przed rzeczownikiem, dodaj odpowiednią końcówkę przymiotnikową.
- W przypadku przeczenia umieść nicht bezpośrednio przed Partizip I.