Almancada Partizip I: Şimdiki zaman ortaç kullanımı

Partizip I, Almancada devam eden bir eylemi veya durumu ifade eden fiilimsi biçimidir. Cümlede eylemin gerçekleştiği sırada başka bir durumun meydana geldiğini anlatabilir.

Türkçeye genellikle -erek, -arak ya da -an, -en ekleriyle çevrilir.

Türkçe örnekler:

• ayakta, oturarak, şarkı söyleyerek
• ayakta duran adam, oturan çocuk

Almanca:

• stehend – ayakta / ayakta duran
• sitzend – oturarak / oturan

Partizip I nasıl oluşturulur?

Partizip I’in oluşumu oldukça basittir:

fiilin kökü + -d

Örnekler:

• gehen → gehend – giderek, giden
• schlafen → schlafend – uyuyarak, uyuyan
• singen → singend – şarkı söyleyerek, şarkı söyleyen

Partizip I kullanımı

a) Durum veya tarz belirteci olarak

Bir eylemin gerçekleştiği sırada başka bir eylemin meydana geldiğini ifade etmek için Partizip I, durum veya tarz belirteci olarak kullanılabilir.

Örnekler:

• Mein Freund schläft immer stehend.
  – Arkadaşım her zaman ayakta uyur.
• Sie kam lächelnd ins Zimmer.
  – Odaya gülümseyerek geldi.
• Er saß schweigend in der Ecke.
  – Köşede sessizce oturdu.

Türkçe karşılıkları: genellikle -erek, -arak veya cümleye göre -an, -en biçimleri.

b) Sıfat olarak

Partizip I, sıfat gibi de kullanılabilir ve diğer sıfatlar gibi ismin önünde yer alır.

Örnekler:

• die sprechende Frau – konuşan kadın
• der stehende Mann – ayakta duran adam
• das mit dem spielenden Kind – oynayan çocukla

Bu kullanım Türkçede genellikle -an, -en ekleriyle karşılanır.

Sıfat çekimiyle kullanılan Partizip I

Partizip I sıfat görevinde kullanıldığında, sıfatlar gibi çekim eki alır. Örneğin -e, -en, -em, -er gibi ekler kullanılabilir.

Örnekler:

• Ein lachender Junge – gülen bir erkek çocuk
• Mit einem spielenden Kind – oynayan bir çocukla

Olumsuzluk

Partizip I’in olumsuzu nicht sözcüğüyle yapılır. Nicht, doğrudan Partizip I’in önünde yer alır.

Örnekler:

• ein nicht schlafender Mann – uyumayan bir adam
• eine nicht sprechende Frau – konuşmayan bir kadın

Almanca cümle örnekleri

• Arkadaşım ayakta uyuyor. – Mein Freund schläft stehend.
• Öğretmen gülümseyerek açıklıyor. – Der Lehrer erklärt lächelnd.
• Sokakta duran adam tanıdık. – Der auf der Straße stehende Mann ist bekannt.
• Çocuk oynayarak öğreniyor. – Das Kind lernt spielend.
• Arabada ağlayan bir bebek. – Ein im Auto weinendes Baby.
• Uyumayan çocuk televizyon izliyor. – Das nicht schlafende Kind sieht fern.

Özet

• Devam eden eylemi ifade eden bu yapı Almancada Partizip I olarak adlandırılır.
• Oluşumu: fiil + d (örneğin gehen → gehend).
• İki temel kullanım alanı vardır:
  1. Durum veya tarz belirteci olarak: stehend, lachend
  2. Sıfat olarak: die lachende Frau, der spielende Junge
• Sıfat görevinde kullanıldığında Partizip I, diğer sıfatlar gibi çekim eki alır.
• Olumsuzluk: nicht + Partizip I.

Pratik adımlar

1. Bir Almanca fiilin kökünü bulun.
2. Kökün sonuna -d ekleyerek Partizip I biçimini oluşturun.
3. Eylemin nasıl gerçekleştiğini anlatıyorsanız Partizip I’i durum veya tarz belirteci olarak kullanın.
4. Bir ismi niteliyorsa Partizip I’e uygun sıfat çekim ekini ekleyin.
5. Olumsuz cümlelerde nicht sözcüğünü Partizip I’in önüne getirin.