Pjesorja e tashme në gjermanisht (Partizip I)

Pjesorja e tashme (Partizip I) është një formë që në gjuhën gjermane përdoret për të shprehur një veprim ose gjendje në kohën e tashme, ndërsa veprimi është duke ndodhur. Në shqip mund të përkthehet zakonisht me forma që shprehin mënyrën e veprimit ose me mbiemra që mbarojnë me -ues, -uese.

Shembuj:

• duke qëndruar, duke ulur, duke kënduar
• burri që qëndron, fëmija që është ulur

Në gjermanisht:

• stehend – duke qëndruar / që qëndron
• sitzend – duke qëndruar ulur / që është ulur

Formimi

Partizip I formohet në këtë mënyrë:

tema e foljes + -d

Shembuj:

• gehen → gehend – duke shkuar, që shkon
• schlafen → schlafend – duke fjetur, që fle
• singen → singend – duke kënduar, që këndon

Përdorimi

a) Si rrethanor mënyre

Kur duam të shprehim se diçka ndodh gjatë një veprimi tjetër, Partizip I mund të përdoret si rrethanor mënyre.

Shembuj:

• Mein Freund schläft immer stehend.
  – Shoku im fle gjithmonë në këmbë.
• Sie kam lächelnd ins Zimmer.
  – Ajo hyri në dhomë duke buzëqeshur.
• Er saß schweigend in der Ecke.
  – Ai ishte ulur në cep në heshtje.

b) Si përcaktor

Partizip I mund të funksionojë edhe si mbiemër dhe vendoset para emrit, si çdo përcaktor tjetër.

Shembuj:

• die sprechende Frau – gruaja që flet
• der stehende Mann – burri që qëndron në këmbë
• das mit dem spielenden Kind – me fëmijën që luan

Lakimi me mbaresat e mbiemrit

Kur Partizip I përdoret si përcaktor, ai merr mbaresa njësoj si mbiemrat, për shembull -e, -en, -em dhe -er.

Shembuj:

• Ein lachender Junge – një djalë që qesh
• Mit einem spielenden Kind – me një fëmijë që luan

Mohimi

Mohimi i Partizip I bëhet me fjalën nicht, e cila vendoset drejtpërdrejt para pjesores.

Shembuj:

• ein nicht schlafender Mann – një burrë që nuk fle
• eine nicht sprechende Frau – një grua që nuk flet

Shembuj me fjali

• Shoku im fle në këmbë. – Mein Freund schläft stehend.
• Mësuesi shpjegon duke buzëqeshur. – Der Lehrer erklärt lächelnd.
• Burri që qëndron në rrugë është i njohur. – Der auf der Straße stehende Mann ist bekannt.
• Fëmija mëson duke luajtur. – Das Kind lernt spielend.
• Një foshnjë që qan në makinë. – Ein im Auto weinendes Baby.
• Fëmija që nuk fle shikon televizor. – Das nicht schlafende Kind sieht fern.

Përmbledhje

• Emri gjerman i pjesores së tashme është Partizip I.
• Formimi: folja + d, për shembull gehen → gehend.
• Dy përdorimet kryesore janë:
  1. Si rrethanor mënyre: steh­end, lachend.
  2. Si përcaktor: die lachende Frau, der spielende Junge.
• Kur përdoret si përcaktor, Partizip I lakohet si çdo mbiemër.
• Mohimi bëhet me: nicht + Partizip I.

Hapat praktikë

1. Merrni temën e foljes gjermane.
2. Shtoni mbaresën -d për të formuar Partizip I.
3. Përdoreni si rrethanor kur përshkruani një veprim që ndodh gjatë një veprimi tjetër.
4. Kur vendoset para një emri, shtoni mbaresën e përshtatshme të mbiemrit.
5. Për mohimin, vendosni nicht para Partizip I.