Задолжително школување и изучување германски јазик во Австрија во 2026 година

Ако живеете во Австрија со дете, школувањето не е прашање на избор: задолжителното школување важи без оглед на државјанството. Во продолжение објаснуваме кога започнува и колку трае, што се случува при неоправдано отсуство и како училиштата им помагаат на децата кои сè уште не го зборуваат германскиот јазик доволно добро.

Кого опфаќа задолжителното школување?

Општата обврска за школување (allgemeine Schulpflicht) се однесува на секое дете кое престојува трајно во Австрија. Не е важно дали детето е австриски државјанин, државјанин на друга земја од ЕУ или државјанин на трета земја.

При преселба од странство, корисно е да понесете претходни свидетелства и потврди за посетување училиште (Schulbesuchsbestätigung) на германски или англиски јазик. Тоа може да го олесни распоредувањето на детето во соодветното одделение.

Кога започнува и колку трае?

Задолжителното школување започнува на 1 септември по навршувањето на шестгодишна возраст и трае девет учебни години.

За пресметката е важно дека возраста се смета за навршена на крајот на денот пред роденденот. Затоа, дете родено на 1 септември станува обврзник за школување во годината кога го слави шестиот роденден. Дете кое полни шест години на 2 септември или подоцна станува обврзник дури од 1 септември следната година.

Вообичаена структура на школувањето

• 1–4 учебна година, 6–10 години: Volksschule.
• 5–8 учебна година, 10–14 години: Mittelschule (MS) или пониско ниво на AHS.
• 9 учебна година, 14–15 години: Polytechnische Schule, повисоко ниво на AHS, стручно средно училиште или стручно високо училиште.

Децата со посебни образовни потреби (sonderpädagogischer Förderbedarf) имаат право да посетуваат специјално училиште (Sonderschule).

Обврската може да се исполни и преку еквивалентно образование, на пример во приватно училиште без право на јавност, преку домашно образование или во училиште во странство. Услов е тоа да се пријави кај надлежната образовна управа (Bildungsdirektion), да се утврди еквивалентноста и детето секоја година да полага испит за напредокот.

Кој е одговорен и какви се казните?

Родителите или другите лица со право на воспитување се должни да се погрижат детето редовно да посетува настава и да ги почитува училишните правила. Малолетниот ученик кој наполнил 14 години може, покрај родителите, и самиот да биде одговорен. Родителите треба да обезбедат и учебници, материјали за учење и потребниот прибор.

• До 3 неоправдани наставни денови: можно е предупредување или индивидуален договор.
• Повеќе од 3 неоправдани наставни денови, последователни или непоследователни: може да следува пријава до окружниот орган (Bezirksverwaltungsbehörde).
• Казна: од 110 до 440 евра или, наместо тоа, затвор до две недели.

На почетокот на учебната година класниот раководител ги информира учениците и родителите за начинот на комуникација и за правните последици од прекршувањето на обврската за школување. По потреба, училиштето може да вклучи советник за учење, училишна психолошка служба или училишна социјална работа.

Како се проверува познавањето на германскиот јазик?

Проценката започнува во последната градинка пред почетокот на училиштето. За деца со германски како мајчин јазик се користи националната алатка BESK KOMPAKT, а за деца на кои германскиот им е втор јазик се користи BESK-DaZ Kompakt (Deutsch als Zweitsprache).

Врз основа на резултатите, до Volksschule се испраќа задолжителен образец со информации за јазичните силни страни на детето и областите во кои му е потребен напредок.

Во училиштето обемот на јазичната поддршка се утврдува со национално единствениот, стандардизиран тест MIKA-D.

Што се менува во изучувањето германски од учебната 2026/27 година?

Учениците кои поради недоволно познавање на јазикот не можат да ја следат наставата се водат како вонредни ученици (außerordentliche Schüler). За нив од учебната 2018/19 година постојат одделенија за изучување германски и курсеви за изучување германски (Deutschförderklassen и Deutschförderkurse).

Од учебната 2026/27 година училиштата можат самостојно да го организираат изучувањето германски за подобро да одговара на локалните потреби. Старите модели остануваат достапни за училиштата кои сакаат да продолжат да работат на тој начин.

Ново од 2026 година: за вонредните ученици кои посетуваат Deutschförderklassen, летното училиште (Sommerschule) е задолжително.

Целта е детето што е можно побрзо и поинтензивно да го усвои наставниот јазик и да може заедно со своето одделение да учи според наставната програма. На часовите задолжително се користат дијагностички алатки, врз чија основа се подготвува индивидуален план за поддршка.

Дали постои настава на мајчин јазик?

Да. Наставата на првиот јазик (Erstsprachenunterricht) е дел од австрискиот државен училишен систем. Во Volksschule се нуди како незадолжителна активност (unverbindliche Übung), а во другите типови училишта како изборен предмет (Freigegenstand) или како незадолжителна активност. Во учебната 2020/21 година била достапна на повеќе од 25 јазици.

Често поставувани прашања

Дали задолжителното школување важи и за деца без австриско државјанство?

Да, ако детето престојува трајно во Австрија. Обврската не зависи од државјанството.

Кога треба да тргне на училиште дете родено во септември?

Ако ќе наполни шест години на 1 септември, станува обврзник за школување истата година. Ако ќе наполни шест години на 2 септември или подоцна, обврската започнува на 1 септември следната година.

Колкава е казната за неоправдано отсуство?

По повеќе од три неоправдани наставни денови може да следува пријава. Казната изнесува од 110 до 440 евра или до две недели затвор.

Дали летното училиште е задолжително?

Од 2026 година е задолжително за вонредните ученици кои посетуваат Deutschförderklassen.

Практични чекори

1. Проверете кога точно започнува обврската за школување според датумот на раѓање на детето.
2. Соберете ги претходните свидетелства и Schulbesuchsbestätigung, по можност со превод на германски или англиски јазик.
3. Контактирајте со училиштето и распрашајте се за проценката BESK-DaZ Kompakt или MIKA-D, доколку е релевантна.
4. Пријавете го секое отсуство според правилата на училиштето и чувајте ја потребната документација.
5. Ако планирате домашно, странско или друго еквивалентно образование, однапред обратете се кај Bildungsdirektion и информирајте се за годишниот испит.
6. Ако детето е распоредено во Deutschförderklassen, проверете ги обврските поврзани со Sommerschule од 2026 година.

Информациите се подготвени врз основа на јавно достапни извори и не претставуваат правен совет. За конкретен случај обратете се кај Bildungsdirektion или кај соодветен стручен советник.

Извор: oesterreich.gv.at