زایمان خاموش و کودکان ستاره‌ای در اتریش: حقوق و اقدامات لازم در سال ۲۰۲۶
اگر نوزاد مرده به دنیا بیاید، بلافاصله پس از تولد فوت کند یا سقط جنین رخ دهد، در روزهای نخست سلامت جسمی و فرصت سوگواری از هر مدرکی مهم‌تر است. بااین‌حال، آگاهی از حقوق کاری، حمایت‌های مالی و اقدامات اداری در اتریش می‌تواند کمک‌کننده باشد. این مطلب وضعیت قوانین در سال ۲۰۲۶ را خلاصه می‌کند.
خلاصه
- نوزاد مرده‌متولدشده (Totgeburt) نوزادی است که با وزن حداقل ۵۰۰ گرم مرده به دنیا آمده باشد. پس از آن، معمولاً ۸ هفته حمایت از مادر (Mutterschutz) وجود دارد؛ در برخی موارد این مدت ۱۲ یا حداکثر ۱۶ هفته است.
- در وزن کمتر از ۵۰۰ گرم، موضوع سقط جنین (Fehlgeburt) است. در این حالت Mutterschutz وجود ندارد، اما امکان مرخصی استعلاجی (Krankenstand) وجود دارد.
- حمایت ویژه در برابر فسخ قرارداد یا اخراج پس از مرده‌زایی ۴ ماه و پس از سقط جنین ۴ هفته ادامه دارد.
- کمک‌هزینه مراقبت از کودک (Kinderbetreuungsgeld) در صورت مرده‌زایی، سقط جنین یا مرگ نوزاد بلافاصله پس از تولد پرداخت نمی‌شود.
- برای نوزاد مرده‌متولدشده یا نوزادی که بلافاصله پس از تولد فوت کرده است، در سراسر اتریش الزام دفن وجود دارد.
تفاوت مرده‌زایی و سقط جنین چیست؟
قوانین اتریش عمدتاً بر اساس وزن نوزاد هنگام تولد میان این دو وضعیت تفاوت می‌گذارد و بسیاری از حقوق بعدی به همین موضوع بستگی دارد.
- مرده‌زایی (Totgeburt): نوزاد مرده به دنیا می‌آید یا هنگام زایمان فوت می‌کند و وزن او ۵۰۰ گرم یا بیشتر است.
- سقط جنین (Fehlgeburt): نوزاد مرده به دنیا می‌آید و وزن او کمتر از ۵۰۰ گرم است.
- مرگ بلافاصله پس از تولد: نوزاد زنده به دنیا می‌آید و سپس بلافاصله فوت می‌کند.
اصطلاح Sternenkind یا «کودک ستاره‌ای» برای اشاره به این نوزادان استفاده می‌شود.
اقدامات نخست در بیمارستان
می‌توانید به اندازه‌ای که برای خداحافظی نیاز دارید، در کنار نوزاد بمانید. اعضای خانواده نیز می‌توانند نوزاد را ببینند و با او خداحافظی کنند.
با پزشک معالج یا ماما (Hebamme) صحبت کنید و درباره گزینه‌های موجود راهنمایی بگیرید. امکان طلب برکت برای نوزاد یا غسل تعمید اضطراری (Nottaufe) نیز وجود دارد و خدمات روحانی بیمارستان (Krankenhausseelsorge) می‌تواند در این زمینه کمک کند.
مرده‌زایی یا مرگ نوزاد بلافاصله پس از تولد باید به اداره ثبت احوال (Personenstandsbehörde) اعلام شود. اگر نوزاد پس از تولد فوت کرده باشد، روند رسیدگی به ماترک (Verlassenschaftsverfahren) نیز آغاز می‌شود و معمولاً نامه‌ای از دفتر اسناد رسمی دریافت خواهید کرد.
حمایت از مادر و کمک‌هزینه زایمان
پس از مرده‌زایی، کارفرما نباید زن شاغل را به مدت ۸ هفته به کار بگمارد. در شرایط زیر مدت حمایت طولانی‌تر است:
- مرده‌زایی در حالت عادی: ۸ هفته
- زایمان زودرس، دوقلوزایی یا سزارین: ۱۲ هفته
- کوتاه‌شدن دوره حمایت پیش از زایمان، برای مثال به دلیل زایمان غیرمنتظره و زودهنگام: مدت کوتاه‌شده به دوره پس از زایمان اضافه می‌شود؛ این مدت حداکثر ۱۶ هفته خواهد بود.
در طول Mutterschutz، زنان بیمه‌شده کمک‌هزینه زایمان (Wochengeld) دریافت می‌کنند.
پس از سقط جنین Mutterschutz وجود ندارد، اما در صورت نامناسب‌بودن وضعیت جسمی می‌توان وارد دوره مرخصی استعلاجی (Krankenstand) شد. در این حالت ممکن است ادامه پرداخت حقوق از سوی کارفرما (Entgeltfortzahlung) و در صورت وجود شرایط لازم، کمک‌هزینه بیماری (Krankengeld) برقرار شود. از ۱ سپتامبر ۲۰۲۴، در صورت سقط جنین پس از پایان هفته ۱۸ بارداری، کمک ماما نیز تعلق می‌گیرد.
حمایت در برابر فسخ قرارداد و اخراج
زنان شاغل از آغاز بارداری تا پایان ماه چهارم پس از زایمان، از حمایت ویژه در برابر فسخ قرارداد و اخراج برخوردارند.
- پس از مرده‌زایی: این حمایت ۴ ماه ادامه دارد. فسخ قرارداد یا اخراج فقط در موارد استثنایی و با اجازه دادگاه ممکن است.
- پس از سقط جنین: حمایت ویژه پس از ۴ هفته پایان می‌یابد. در طول این ۴ هفته، اخراج نیازمند اجازه قبلی دادگاه است.
در صورت غیبت از کار به دلیل فوت یکی از نزدیکان (Dienstverhinderung)، کارفرما باید در این مدت به پرداخت حقوق ادامه دهد. غیبت باید به کارفرما اطلاع داده شود. بسیاری از قراردادهای جمعی کار (Kollektivvertrag) مقررات بیشتری دارند.
کمک‌هزینه خانواده، Kinderbetreuungsgeld و بیمه
کمک‌هزینه خانواده: در صورت برآورده‌شدن شرایط، کمک‌هزینه خانواده (Familienbeihilfe) از زمان تولد کودک به‌طور خودکار پرداخت می‌شود. از ماه پس از فوت کودک دیگر این کمک‌هزینه تعلق نمی‌گیرد.
Kinderbetreuungsgeld: در صورت مرده‌زایی، سقط جنین یا مرگ نوزاد بلافاصله پس از تولد، کمک‌هزینه مراقبت از کودک پرداخت نمی‌شود. اگر کودک در دوره دریافت این کمک‌هزینه فوت کند، استحقاق پرداخت پایان می‌یابد؛ بنابراین باید موضوع را هرچه زودتر به صندوق بیمه درمانی (Krankenkasse) اطلاع دهید.
بیمه درمانی: در مدت دریافت Kinderbetreuungsgeld، والدین اصولاً بیمه هستند. پس از آن، امکان بیمه‌شدن از طریق همسر یا شریک زندگی (Mitversicherung) یا بیمه خویش‌فرما (Selbstversicherung) وجود دارد.
کمک‌هزینه بیکاری: اگر کودکی که به دلیل او مرخصی بدون حقوق (Karenz) آغاز شده فوت کند و کارفرما با پایان زودتر Karenz موافقت نکند، فرد از نظر مقررات بیکار محسوب می‌شود. در صورت وجود سایر شرایط و نداشتن رابطه کاری با کارفرمای دیگر، ممکن است برای مدت باقی‌مانده Karenz کمک‌هزینه بیکاری (Arbeitslosengeld) پرداخت شود. در این مدت بیمه درمانی و بازنشستگی نیز وجود دارد.
قوانین دفن در ایالت‌های مختلف
برای نوزادان مرده‌متولدشده و نوزادانی که بلافاصله پس از تولد فوت کرده‌اند، در سراسر اتریش الزام دفن وجود دارد. در مورد سقط جنین، مقررات ایالتی متفاوت است:
- وین، نیدراسترایش، اوبراسترایش، زالتسبورگ، اشتایرمارک و فورآرلبرگ: دفن الزامی است.
- کرنتن، بورگن‌لاند و تیرول: حق دفن وجود دارد، اما الزام عمومی وجود ندارد.
اگر والدین نوزاد را دفن نکنند، بیمارستان این کار را سازمان‌دهی می‌کند. بااین‌حال، امکان برگزاری مراسم خداحافظی فردی نیز وجود دارد.
کمک در دوران سوگواری
برای مراقبت و پیگیری در خانه می‌توانید از خدمات ماما (Hebammenhilfe) استفاده کنید. این خدمت در چارچوب خدمات صندوق بیمه درمانی ارائه می‌شود؛ هزینه خدماتی که خارج از پوشش صندوق باشد، کاملاً بر عهده خود فرد است. سمینارهای سوگواری (Trauerseminare) نیز در دسترس هستند.
پرسش‌های متداول
آیا پس از سقط جنین Mutterschutz تعلق می‌گیرد؟
خیر. پس از سقط جنین با وزن کمتر از ۵۰۰ گرم، Mutterschutz وجود ندارد، اما امکان مرخصی استعلاجی وجود دارد.
پس از مرده‌زایی تا چه مدت اخراج امکان‌پذیر نیست؟
حمایت ویژه تا ۴ ماه پس از زایمان ادامه دارد. فسخ قرارداد یا اخراج فقط در موارد استثنایی و با اجازه دادگاه ممکن است.
اگر نوزادم مرده به دنیا بیاید، Kinderbetreuungsgeld دریافت می‌کنم؟
خیر، در این حالت کمک‌هزینه مراقبت از کودک پرداخت نمی‌شود.
آیا دفن کودک ستاره‌ای اجباری است؟
در صورت مرده‌زایی، دفن در سراسر اتریش الزامی است. در مورد سقط جنین، مقررات به ایالت محل زندگی بستگی دارد.
اقدامات عملی
- در بیمارستان با پزشک، ماما و در صورت نیاز Krankenhausseelsorge درباره خداحافظی، مدارک و حمایت روانی صحبت کنید.
- در صورت مرده‌زایی یا مرگ نوزاد پس از تولد، ثبت موضوع را با Personenstandsbehörde پیگیری کنید.
- اگر نوزاد پس از تولد زنده بوده و سپس فوت کرده است، نامه مربوط به Verlassenschaftsverfahren را بررسی کنید و در صورت ابهام از دفتر اسناد رسمی راهنمایی بگیرید.
- برای مرخصی استعلاجی، ادامه پرداخت حقوق یا Krankengeld با پزشک و کارفرما تماس بگیرید و وضعیت خود را به‌موقع اعلام کنید.
- در صورت مرده‌زایی، Wochengeld و مدت Mutterschutz را با Krankenkasse بررسی کنید.
- فوت کودک را برای توقف Familienbeihilfe و در صورت دریافت Kinderbetreuungsgeld، برای پایان‌دادن یا اصلاح پرداخت‌ها به مراجع مربوط اطلاع دهید.
- برای اطلاع از مقررات دفن، با بیمارستان یا مقام‌های ایالت محل زندگی تماس بگیرید و در صورت تمایل درباره Hebammenhilfe یا Trauerseminare سؤال کنید.
توجه: این مطلب بر اساس اطلاعات منتشرشده در منابع عمومی، از جمله oesterreich.gv.at، تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی، پزشکی یا شغلی نیست. برای بررسی وضعیت فردی خود با پزشک، ماما، Krankenkasse، مشاور حقوق کار یا وکیل مشورت کنید.