Avusturya’da sessiz doğum ve yıldız çocuklar: haklar ve yapılacaklar 2026

Bebeğin ölü doğması, doğumdan hemen sonra hayatını kaybetmesi veya düşük yaşanması son derece zor bir süreçtir. İlk günlerde resmi işlemlerden önce vedalaşmak ve destek almak önemlidir. Yine de Avusturya’da hangi hakların bulunduğunu ve hangi işlemlerin yapılacağını bilmek yardımcı olabilir. Aşağıdaki bilgiler 2026 yılı için geçerlidir.

Kısaca en önemli bilgiler

• En az 500 gram ağırlığında ölü doğan bebek Totgeburt olarak kabul edilir. Bu durumda genellikle 8 hafta Mutterschutz uygulanır; bazı durumlarda bu süre 12 veya en fazla 16 haftaya çıkabilir.
• 500 gramın altında gerçekleşen durum Fehlgeburt olarak değerlendirilir. Bu durumda Mutterschutz yoktur; ancak Krankenstand mümkündür.
• İşten çıkarılmaya ve feshe karşı özel koruma, ölü doğumdan sonra 4 ay, düşükten sonra 4 hafta sürer.
• Ölü doğum, düşük veya doğumdan hemen sonra ölüm durumunda Kinderbetreuungsgeld ödenmez.
• Ölü doğan veya doğumdan hemen sonra hayatını kaybeden çocuklar için Avusturya’nın tamamında defin yükümlülüğü vardır.

Ölü doğum ile düşük arasındaki fark

Avusturya’daki kurallar temel olarak bebeğin doğum ağırlığına göre ayrım yapar. Bu ayrım, izin ve diğer haklar açısından önemlidir.

• Ölü doğum (Totgeburt): Bebek ölü doğar veya doğum sırasında hayatını kaybeder ve ağırlığı 500 gram veya daha fazladır.
• Düşük (Fehlgeburt): Bebek ölü doğar ve ağırlığı 500 gramdan azdır.
• Doğumdan hemen sonra ölüm: Bebek canlı doğar, ancak kısa süre sonra hayatını kaybeder.

Sternenkind veya “yıldız çocuk” ifadesi bu durumdaki bebekler için kullanılır.

Hastanede atılacak ilk adımlar

Bebeğinizle vedalaşmak için ihtiyaç duyduğunuz kadar zaman geçirebilirsiniz. Yakınlarınız da bebeği görebilir ve vedalaşabilir.

Doktorunuzla veya Hebamme ile konuşarak tıbbi ve duygusal destek isteyin. Bebeğin kutsanması veya Nottaufe yapılması mümkündür. Bu konuda Krankenhausseelsorge destek sağlayabilir.

Bebek ölü doğmuşsa veya doğumdan hemen sonra hayatını kaybetmişse durum Personenstandsbehörde’ye bildirilmelidir. Bebek canlı doğduktan sonra hayatını kaybettiyse ayrıca Verlassenschaftsverfahren başlatılır. Bu süreçle ilgili olarak bir noter tarafından mektup alabilirsiniz.

Mutterschutz ve Wochengeld

Ölü doğumdan sonra çalışan kadın 8 hafta boyunca çalıştırılamaz. Bazı durumlarda daha uzun koruma uygulanır:

• Genel ölü doğum durumu: 8 hafta
• Erken doğum, çoğul doğum veya sezaryen: 12 hafta
• Doğum öncesi Mutterschutz süresinin kısalmış olması: Kısalan süre kadar uzatma yapılabilir; toplam süre en fazla 16 hafta olabilir.

Sigortalı kadınlara Mutterschutz süresi boyunca Wochengeld ödenir.

Düşükten sonra Mutterschutz uygulanmaz. Ancak sağlık durumunuz nedeniyle Krankenstand alabilirsiniz. Bu süreçte işverenin ücret ödemeye devam etmesi (Entgeltfortzahlung) ve şartlara göre hastalık parası (Krankengeld) söz konusu olabilir. 1 Eylül 2024’ten beri gebeliğin 18. haftası tamamlandıktan sonra gerçekleşen düşüklerde de ebe desteği alma hakkı vardır.

Fesih ve işten çıkarılmaya karşı koruma

Çalışan kadınlar, gebeliğin başlangıcından doğumdan sonraki dördüncü ayın sonuna kadar özel fesih ve işten çıkarılma korumasından yararlanır.

• Ölü doğumdan sonra: Koruma 4 ay sürer. İstisnai olarak fesih veya işten çıkarma mümkün olabilir; bunun için mahkeme onayı gerekir.
• Düşükten sonra: Özel koruma 4 hafta sonra sona erer. Bu dört hafta içinde işten çıkarma için önceden mahkeme onayı gerekir.

Yakın bir aile üyesinin ölümü nedeniyle işe gidememe durumunda (Dienstverhinderung) işverenin ücret ödemeye devam etmesi gerekir. İşe gelemeyeceğinizi işverene bildirmeniz gerekir. İlgili Kollektivvertrag ek kurallar içerebilir.

Aile yardımı, Kinderbetreuungsgeld ve sigorta

Familienbeihilfe

Şartlar karşılanıyorsa Familienbeihilfe çocuk doğduğunda otomatik olarak ödenir. Çocuğun ölümünü izleyen aydan itibaren bu yardım artık ödenmez.

Kinderbetreuungsgeld

Ölü doğum, düşük veya doğumdan hemen sonra ölüm durumunda Kinderbetreuungsgeld ödenmez. Çocuk ödeme süresi içinde hayatını kaybederse hak sona erer. Bu nedenle durumun en kısa sürede sağlık sigortasına (Krankenkasse) bildirilmesi gerekir.

Sağlık sigortası

Kinderbetreuungsgeld ödendiği sürece ebeveynler temel olarak sigortalıdır. Daha sonra partner üzerinden ortak sigorta (Mitversicherung) veya isteğe bağlı sigorta (Selbstversicherung) mümkün olabilir.

İşsizlik ödeneği

Ücretsiz izin (Karenz) başlatılan çocuk hayatını kaybederse ve işveren Karenz’in erken sona ermesine izin vermezse kişi işsiz kabul edilebilir. Diğer şartlar da karşılanıyorsa ve başka bir işverende çalışma yoksa Karenz’in kalan dönemi için işsizlik ödeneği (Arbeitslosengeld) alınabilir. Bu durumda sağlık ve emeklilik sigortası da bulunur.

Defin kuralları eyalete göre değişebilir

Ölü doğan ve doğumdan hemen sonra hayatını kaybeden çocuklar için Avusturya’nın tamamında defin yükümlülüğü vardır. Düşük durumunda kurallar eyalete göre değişir:

• Viyana, Aşağı Avusturya, Yukarı Avusturya, Salzburg, Steiermark ve Vorarlberg: Defin yükümlülüğü vardır.
• Kärnten, Burgenland ve Tirol: Defin hakkı vardır; yani defin mümkündür ancak zorunlu değildir.

Ebeveynler cenazeyi kendileri düzenlemezse hastane gerekli işlemleri üstlenir. Bireysel bir veda töreni düzenlemek de mümkündür.

Yas sürecinde destek

Evde takip ve destek için Hebammenhilfe hizmetinden yararlanabilirsiniz. Bu hizmet sağlık sigortasının sunduğu kapsam içindedir. Sigorta kapsamı dışında kalan hizmetlerin ücretini kendiniz ödemeniz gerekir.

Ayrıca yas sürecine yardımcı olmak amacıyla Trauerseminare düzenlenir.

Sık sorulan sorular

Düşükten sonra Mutterschutz uygulanır mı?

Hayır. 500 gramın altındaki düşükten sonra Mutterschutz uygulanmaz; ancak sağlık durumuna bağlı olarak Krankenstand mümkündür.

Ölü doğumdan sonra ne kadar süre işten çıkarılamam?

Doğumdan sonra 4 ay boyunca özel koruma vardır. Fesih yalnızca istisnai durumlarda ve mahkeme onayıyla mümkün olabilir.

Ölü doğumda Kinderbetreuungsgeld alabilir miyim?

Hayır. Bu durumda Kinderbetreuungsgeld ödenmez.

Yıldız çocuğun gömülmesi zorunlu mudur?

Ölü doğum durumunda Avusturya’nın tamamında defin zorunludur. Düşük durumunda ise kural eyalete göre değişir.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Hastanede doktor, Hebamme veya Krankenhausseelsorge ile konuşarak vedalaşma ve destek seçeneklerini öğrenin.
2. Ölü doğum veya doğumdan hemen sonra ölüm durumunu Personenstandsbehörde’ye bildirme sürecini hastaneyle netleştirin.
3. İşvereninize durumu ve gerekiyorsa Krankenstand belgesini bildirin.
4. Ölü doğumda Mutterschutz ve Wochengeld hakkınızı; düşükte ise Entgeltfortzahlung veya Krankengeld durumunuzu kontrol edin.
5. Kinderbetreuungsgeld alıyorsanız veya başvurunuz varsa Krankenkasse’ye en kısa sürede bilgi verin.
6. Bulunduğunuz eyaletteki defin yükümlülüğünü veya defin hakkını hastaneden ve ilgili makamdan öğrenin.
7. İhtiyaç duyarsanız Hebammenhilfe ve Trauerseminare gibi desteklerden yararlanın.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki, tıbbi veya sosyal danışmanlığın yerine geçmez. Kişisel durumunuz için bir doktor, Hebamme, avukat, iş hukuku uzmanı veya ilgili resmi makamla görüşün.

Kaynak: oesterreich.gv.at