فرزندخواندگی و سرپرستی موقت در اتریش؛ آنچه در سال ۲۰۲۶ باید بدانید
در اتریش دو راه اصلی برای پذیرفتن کودک در خانواده وجود دارد: فرزندخواندگی (Adoption) و سرپرستی موقت یا خانواده جایگزین (Pflegeelternschaft). این دو وضعیت از نظر حقوقی تفاوت زیادی دارند و پیش از اقدام باید پیامدهای هرکدام را بدانید.
خلاصه:
- برای فرزندخواندگی باید حداقل ۲۵ سال داشته باشید؛ در مورد زوج‌ها کافی است یکی از دو نفر ۲۵ ساله شده باشد.
- متقاضیان معمولاً باید انتظار دو تا سه ساله را در نظر بگیرند.
- فرزندخواندگی با قرارداد کتبی انجام می‌شود و فقط پس از تأیید دادگاه معتبر خواهد بود.
- در سرپرستی موقت، حقوق والدین زیستی تا حد زیادی باقی می‌ماند و هدف معمولاً بازگشت کودک به خانواده خود است.
- دریافت هزینه برای واسطه‌گری فرزندخواندگی ممنوع است.
چه کسانی می‌توانند در اتریش فرزندخوانده بپذیرند؟
زوج‌های متأهل، زوج‌های دارای شراکت ثبت‌شده، زوج‌های غیرمتأهل و افراد مجرد می‌توانند برای فرزندخواندگی اقدام کنند. والد فرزندخوانده از نظر قانونی جایگزین والد زیستی مربوط می‌شود.
شرایط اصلی عبارت‌اند از:
- حداقل سن: ۲۵ سال تمام؛ برای زوج‌ها کافی است یکی از دو نفر این سن را داشته باشد.
- حداکثر سن: قانون سقف سنی تعیین نکرده است.
- اختلاف سنی: فرد فرزندخوانده باید از کودک بزرگ‌تر باشد.
- وضعیت خانوادگی: زوج‌های متأهل و زوج‌های دارای شراکت ثبت‌شده معمولاً فقط به‌صورت مشترک می‌توانند فرزندخوانده بپذیرند.
علاوه بر این، شرایط شخصی، اجتماعی، سلامت و مالی متقاضیان بررسی می‌شود و هر دو والد آینده باید رضایت داشته باشند. معیار اصلی همیشه مصلحت کودک و امکان شکل‌گیری رابطه واقعی والد و فرزند است.
افراد مجرد و زوج‌هایی که فرزند زیستی دارند، معمولاً شانس کمتری دارند. اگر والدین کودک فوت کرده باشند، خویشاوندان او در اولویت قرار می‌گیرند.
از کجا باید شروع کرد؟
نخستین گام، تماس با نهاد مسئول حمایت از کودکان و نوجوانان در محل سکونت یعنی Kinder- und Jugendhilfeträger است:
- در سطح شهرستان: اداره منطقه‌ای (Bezirkshauptmannschaft)؛
- در شهرهای دارای وضعیت قانونی ویژه: شهرداری یا اداره مرکزی شهر (Magistrat)؛
- در وین: اداره جوانان و خانواده (MA 11 – Amt für Jugend und Familie).
این نهاد صلاحیت متقاضیان را به‌طور دقیق بررسی می‌کند و اطلاعات و مشاوره ارائه می‌دهد.
مراحل کلی فرزندخواندگی
- تماس با نهاد مسئول؛
- شرکت در جلسه نخست اطلاع‌رسانی؛
- تنظیم قرارداد فرزندخواندگی (Adoptionsvertrag)؛
- رسیدگی و تأیید قضایی در دادگاه منطقه‌ای محل سکونت کودک (Bezirksgericht).
دادگاه همه شرایط را بررسی می‌کند و ممکن است جلسه‌های استماع برگزار کند. پس از تأیید، فرزندخواندگی از تاریخ امضای قرارداد معتبر است.
واسطه‌گری فرزندخواندگی فقط می‌تواند توسط نهاد حمایت از کودکان و نوجوانان یا یک سازمان خصوصی معتبر و دارای مجوز در ایالت مربوط انجام شود. گرفتن هزینه برای واسطه‌گری ممنوع است. بنابراین باید نسبت به واسطه‌هایی که وعده «فرایند سریع و بدون بروکراسی» می‌دهند، محتاط باشید.
انواع فرزندخواندگی
انتخاب نوع فرزندخواندگی با مادر زیستی است؛ متقاضیان نیز می‌توانند اعلام کنند که برای کدام نوع آمادگی دارند.
- فرزندخواندگی ناشناس (Inkognitoadoption): والدین زیستی اطلاعات محدودی مانند سن و شغل را می‌دانند، اما نام و نشانی والدین فرزندخوانده را دریافت نمی‌کنند.
- فرزندخواندگی آشکار (offene Adoption): والدین زیستی می‌دانند کودک نزد چه خانواده‌ای زندگی می‌کند و می‌توانند با او در تماس باشند.
- فرزندخواندگی نیمه‌آشکار (halb offene Adoption): تماس از طریق اداره مربوط انجام می‌شود و امکان ملاقات در محل بی‌طرف یا تبادل نامه و عکس وجود دارد.
این توافق‌ها در دادگاه قابل اجبار نیستند. مادر زیستی می‌تواند رضایت خود را تا زمان تأیید دادگاه پس بگیرد. این دوره معمولاً حدود شش ماه طول می‌کشد و والدین فرزندخوانده نیز در این مدت می‌توانند انصراف دهند.
فرزندخواندگی فرزند همسر و کودک خارجی
فرزندخواندگی فرزند همسر (Stiefkindadoption) زمانی است که شریک زندگی یکی از والدین زیستی، کودک را به فرزندخواندگی می‌پذیرد. از سال ۲۰۱۳ این امکان برای زوج‌های هم‌جنس نیز وجود دارد.
در حالت معمول رضایت هر دو والد زیستی لازم است؛ بااین‌حال، اگر مخالفت دلیل موجهی نداشته باشد، دادگاه می‌تواند این رضایت را جایگزین کند. بدون فرزندخواندگی، فرزند همسر در برابر ناپدری یا نامادری حق نفقه و ارث ندارد.
برای فرزندخواندگی بین‌المللی باید حتماً با دولت ایالتی (Landesregierungen) تماس بگیرید. شرایط از کشوری به کشور دیگر متفاوت است و ممکن است تغییر کند. هزینه‌های سفر، اقامت و ترجمه نیز می‌تواند قابل‌توجه باشد.
تابعیت کودک به‌صورت خودکار تغییر نمی‌کند؛ اما کودک خارجیِ زیر سن قانونی که توسط یک شهروند اتریشی به فرزندخواندگی پذیرفته شده است، حق دریافت تابعیت اتریش را دارد.
سرپرستی موقت چه تفاوتی با فرزندخواندگی دارد؟
در سرپرستی موقت، کودک برای مدت معین یا نامحدود نزد خانواده سرپرست زندگی می‌کند. دو شکل مهم آن عبارت‌اند از:
- سرپرستی بحرانی (Krisenpflege): برای مدت کوتاه؛
- سرپرستی بلندمدت (Langzeitpflege): که ممکن است تا رسیدن کودک به سن بزرگسالی ادامه داشته باشد.
حقوق والدین زیستی تا حد زیادی حفظ می‌شود و هدف نهایی معمولاً بازگشت کودک به خانواده خود است. اگر بازگشت ممکن نباشد یا رابطه‌ای مانند رابطه والد و فرزند میان کودک و خانواده سرپرست شکل بگیرد، خانواده سرپرست می‌تواند درخواست انتقال کامل حق حضانت یا آغاز فرایند فرزندخواندگی را مطرح کند.
برای پذیرش کودک زیر ۱۴ سال، به مجوز سرپرستی (Pflegebewilligung) نیاز است. این مجوز همیشه برای یک کودک مشخص صادر می‌شود. حداقل سن رسمی تعیین نشده، اما از متقاضی تجربه زندگی انتظار می‌رود؛ در حالت ایده‌آل اختلاف سنی نباید بیشتر از ۴۰ سال باشد. افراد مجرد نیز می‌توانند خانواده سرپرست شوند.
چه حمایت‌هایی ممکن است پرداخت شود؟
در صورت داشتن شرایط لازم، خانواده‌های سرپرست ممکن است از حمایت‌های زیر برخوردار شوند:
- کمک‌هزینه خانواده (Familienbeihilfe)؛
- کمک‌هزینه مراقبت از کودک (Kinderbetreuungsgeld)؛
- مرخصی مراقبتی (Pflegefreistellung)؛
- کمک‌هزینه خانواده سرپرست (Pflegeelterngeld) که میزان آن در هر ایالت متفاوت است.
کودک تحت سرپرستی می‌تواند نزد یکی از والدین سرپرست به‌صورت هم‌بیمه در بیمه درمانی قرار گیرد. در برخی ایالت‌ها، امکان اشتغال خانواده سرپرست در قالب رابطه استخدامی نیز وجود دارد.
والدین فرزندخوانده از مرخصی والدین (Elternkarenz) برخوردار می‌شوند، اما کمک‌هزینه زایمان (Wochengeld) به آنان تعلق نمی‌گیرد.
پرسش‌های متداول
برای فرزندخواندگی چقدر باید منتظر ماند؟
معمولاً باید انتظار حداقل دو تا سه سال را داشته باشید.
آیا برای فرزندخواندگی حداکثر سن وجود دارد؟
خیر. قانون حداکثر سن مشخصی تعیین نکرده است.
آیا کودک فرزندخوانده می‌تواند والدین زیستی خود را پیدا کند؟
به‌طور معمول، کودک از چهاردهمین سالگرد تولد خود می‌تواند در دادگاه یا نهاد حمایت از کودکان و نوجوانان به پرونده خود دسترسی پیدا کند.
آیا فرزندخواندگی افراد بزرگسال هم ممکن است؟
بله، اگر رابطه‌ای نزدیک و مشابه رابطه والد و فرزند وجود داشته باشد؛ برای نمونه، بر اساس زندگی مشترک پنج‌ساله.
گام‌های عملی برای شروع
- نهاد مسئول Kinder- und Jugendhilfeträger را بر اساس محل سکونت خود پیدا کنید.
- برای جلسه نخست اطلاع‌رسانی درباره فرزندخواندگی یا سرپرستی موقت وقت بگیرید.
- مدارک و اطلاعات مربوط به وضعیت شخصی، خانوادگی، سلامت و مالی خود را آماده کنید.
- در صورت پیشنهاد فرزندخواندگی بین‌المللی، پیش از هر اقدامی با Landesregierung تماس بگیرید.
- برای واسطه‌گری فرزندخواندگی هیچ مبلغی به واسطه‌های غیرمجاز پرداخت نکنید و وعده‌های «سریع و بدون بروکراسی» را با احتیاط بررسی کنید.
- برای بررسی دقیق وضعیت حقوقی خود، در صورت نیاز از وکیل یا مشاور تخصصی کمک بگیرید.
توجه: این مطلب بر اساس اطلاعات منابع عمومی تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی، پزشکی یا تخصصی نیست. مسئولیت استفاده از اطلاعات بر عهده خواننده است. منبع اصلی: oesterreich.gv.at.