Avusturya’da evlat edinme ve koruyucu ailelik: 2026 rehberi

Avusturya’da bir çocuğun aile içinde büyümesini sağlamanın iki temel yolu vardır: evlat edinme (Adoption) ve koruyucu ailelik (Pflegeelternschaft). Bu iki seçeneğin hukuki sonuçları, biyolojik ebeveynlerin hakları ve başvuru süreçleri birbirinden oldukça farklıdır.

Kısaca bilinmesi gerekenler

• Evlat edinmek için en az 25 yaşında olmak gerekir. Çiftlerde eşlerden birinin 25 yaşını doldurmuş olması yeterlidir.
• Başvuranların genellikle en az iki ila üç yıllık bekleme süresini hesaba katması gerekir.
• Evlat edinme yazılı bir sözleşmeyle yapılır ve mahkemenin onayıyla geçerli olur.
• Koruyucu ailelikte biyolojik ebeveynlerin hakları büyük ölçüde devam eder; temel amaç genellikle çocuğun ailesine dönmesidir.
• Evlat edinme aracılığı karşılığında ücret talep etmek yasaktır.

Avusturya’da kimler evlat edinebilir?

Evli çiftler, kayıtlı partnerler (eingetragene Lebenspartner), birlikte yaşayan çiftler ve bekâr kişiler evlat edinebilir. Evlat edinen kişi, hukuken ilgili biyolojik ebeveynin yerini alır.

Temel şartlar

• Asgari yaş: 25 yaşını doldurmuş olmak. Çiftlerde eşlerden birinin bu yaşa ulaşması yeterlidir.
• Üst yaş sınırı: Kanunda belirlenmiş bir üst sınır yoktur.
• Yaş farkı: Evlat edinen kişi çocuktan büyük olmalıdır.
• Aile durumu: Eşler ve kayıtlı partnerler genellikle yalnızca birlikte evlat edinebilir.

Bunun yanında kişisel, sosyal, sağlıkla ilgili ve maddi koşulların uygun olması gerekir. Gelecekteki her iki ebeveynin de rıza göstermesi beklenir. Belirleyici ölçüt, her zaman küçüğün yararı ve gerçek bir ebeveyn-çocuk ilişkisinin kurulabilmesidir.

Bekâr kişilerin ve biyolojik çocuğu bulunan çiftlerin şansı genellikle daha düşüktür. Çocuğun ebeveynleri vefat etmişse akrabalar öncelikli değerlendirilir.

Başvuru nereye yapılır ve süreç nasıl işler?

İlk başvuru, ikamet yerine göre yetkili çocuk ve gençlik yardım kuruluşuna (Kinder- und Jugendhilfeträger) yapılır:

• ilçelerde ilçe idaresi (Bezirkshauptmannschaft),
• statü sahibi şehirlerde belediye idaresi (Magistrat),
• Viyana’da Gençlik ve Aile Dairesi (Amt für Jugend und Familie), yani MA 11.

Yetkili makam uygunluğu ayrıntılı biçimde inceler; bilgilendirme ve danışmanlık sağlar.

Genel başvuru adımları

1. Yetkili makamla iletişime geçin.
2. İlk bilgilendirme görüşmesine katılın.
3. Evlat edinme sözleşmesini (Adoptionsvertrag) hazırlayın.
4. Çocuğun ikamet ettiği yerdeki bölge mahkemesinde (Bezirksgericht) mahkeme onayı sürecini tamamlayın.

Mahkeme tüm şartları kontrol eder ve görüşmeler yapar. Onay verilirse evlat edinme, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren geçerli olur.

Evlat edinme aracılığı yalnızca çocuk ve gençlik yardım kuruluşu veya ilgili eyalette izin verilmiş, tanınmış özel bir kuruluş tarafından yapılabilir. Aracılık için ücret talep etmek yasaktır. “Hızlı ve bürokrasisiz” işlem vaat eden özel aracılara karşı dikkatli olun.

Evlat edinme türleri

Evlat edinme biçimine esas olarak biyolojik anne karar verir. Başvuranlar da hangi biçimi kabul edebileceklerini belirtebilir.

• Gizli evlat edinme (Inkognitoadoption): Biyolojik ebeveynler çocuğu evlat edinenlerin yaşı veya mesleği gibi bazı bilgileri öğrenebilir; ancak ad ve adres bilgileri paylaşılmaz.
• Açık evlat edinme (offene Adoption): Biyolojik ebeveynler çocuğun nerede olduğunu bilir ve iletişim sürdürebilir.
• Kısmen açık evlat edinme (halb offene Adoption): İletişim resmi makam aracılığıyla sürdürülür. Tarafsız bir yerde görüşme, mektup ve fotoğraf paylaşımı mümkün olabilir.

Bu tür anlaşmalar mahkeme önünde zorla uygulanamaz. Anne, mahkemenin onayına kadar rızasını geri çekebilir. Bu dönem genellikle yaklaşık altı ay sürer; bu süre içinde evlat edinecek kişiler de geri adım atabilir.

Üvey çocuğun ve yabancı bir çocuğun evlat edinilmesi

Üvey çocuk evlat edinme (Stiefkindadoption), biyolojik ebeveynin partnerinin çocuğu evlat edinmesi anlamına gelir. Bu işlem 2013’ten beri aynı cinsiyetten çiftler için de mümkündür. Kural olarak her iki biyolojik ebeveynin rızası gerekir. Ancak rızanın reddedilmesi için haklı bir neden yoksa mahkeme bu rızanın yerine geçebilir.

Evlat edinme gerçekleşmeden üvey çocuğun üvey ebeveyne karşı nafaka ve miras hakkı bulunmaz.

Yurt dışından evlat edinme düşünülüyorsa her durumda eyalet hükümetleriyle (Landesregierungen) iletişime geçilmelidir. Şartlar ülkeye göre değişir ve sık sık güncellenir. Seyahat, konaklama ve tercüme masrafları yüksek olabilir. Çocuğun vatandaşlığı otomatik olarak değişmez; ancak Avusturya vatandaşı tarafından evlat edinilen reşit olmayan yabancı çocuğun Avusturya vatandaşlığı verilmesini talep etme hakkı vardır.

Koruyucu ailelik evlat edinmeden nasıl farklıdır?

Koruyucu aile olarak çocuk belirli veya belirsiz bir süre için yanınıza alınır. Kısa süreli bakım kriz koruyucu aileliği (Krisenpflege), uzun süreli bakım ise uzun süreli koruyucu ailelik (Langzeitpflege) olarak adlandırılır. Uzun süreli bakım reşitliğe kadar devam edebilir.

Biyolojik ebeveynlerin hakları büyük ölçüde devam eder ve temel hedef genellikle çocuğun kendi ailesine dönmesidir. Bu artık mümkün değilse veya koruyucu aile ile çocuk arasında ebeveyn-çocuk ilişkisi oluşmuşsa koruyucu aile tam velayet hakkını talep edebilir ya da evlat edinme başlatabilir.

14 yaşından küçük bir çocuğu kabul etmek için koruyucu ailelik izni (Pflegebewilligung) gerekir. Bu izin her zaman belirli bir çocuk için verilir. Resmî bir asgari yaş sınırı yoktur; ancak yaşam deneyimi beklenir. İdeal olarak yaş farkının 40 yılı aşmaması istenir. Bekâr kişiler de koruyucu aile olabilir.

Hangi destekler sağlanabilir?

Şartlar karşılandığında koruyucu aileler aşağıdaki desteklerden yararlanabilir:

• aile yardımı (Familienbeihilfe),
• çocuk bakım parası (Kinderbetreuungsgeld),
• bakım izni (Pflegefreistellung),
• koruyucu aile ödeneği (Pflegeelterngeld). Bu ödeme eyaletlere göre değişir.

Koruyucu aile yanındaki çocuk, koruyucu ebeveynlerden birinin sağlık sigortasına birlikte sigortalı olarak dahil edilebilir. Bazı eyaletlerde koruyucu aile olarak çalışan statüsünde istihdam da mümkün olabilir.

Evlat edinen kişiler ebeveyn izni (Elternkarenz) alabilir; ancak doğum ödeneği (Wochengeld) alamaz.

Sık sorulan sorular

Evlat edinmek için ne kadar beklemek gerekir?

En az iki ila üç yıllık bir bekleme süresi öngörülmelidir.

Evlat edinmede üst yaş sınırı var mı?

Hayır. Kanunda belirlenmiş bir üst yaş sınırı bulunmaz.

Evlat edinilen çocuk biyolojik ebeveynlerini öğrenebilir mi?

Çocuk, 14. doğum gününden itibaren kural olarak mahkemede veya çocuk ve gençlik yardım kuruluşunda dosyasını inceleyebilir.

Bir yetişkin evlat edinilebilir mi?

Evet. Örneğin en az beş yıl birlikte yaşama gibi nedenlerle gerçek bir ebeveyn-çocuk ilişkisine denk düşen yakın bir ilişki mevcutsa yetişkin evlat edinilebilir.

Uygulamada atılacak adımlar

1. İkamet yerinizdeki Kinder- und Jugendhilfeträger kurumunu belirleyin.
2. Adoption veya Pflegeelternschaft hakkında ilk bilgilendirme görüşmesi için randevu alın.
3. Kişisel, sosyal, sağlık ve maddi durumunuzla ilgili uygunluk incelemesine hazırlanın.
4. Evlat edinme düşünüyorsanız bekleme süresini ve olası evlat edinme biçimlerini değerlendirin.
5. Koruyucu ailelikte Pflegebewilligung gerekip gerekmediğini ve eyaletinizdeki Pflegeelterngeld koşullarını sorun.
6. Yurt dışından evlat edinmede Landesregierung ile iletişime geçmeden seyahat veya özel aracılık masrafı üstlenmeyin.
7. Hukuki durumunuz özel veya karmaşıksa Bezirksgericht, yetkili çocuk ve gençlik yardım kuruluşu ya da bir hukuk uzmanından bilgi alın.

Bu bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel uygulamayı yetkili makamlarla doğrulayın. Kaynak: oesterreich.gv.at