Birësimi dhe kujdestaria e fëmijëve në Austri: çfarë duhet të dini në 2026

Në Austri, një fëmijë mund të rritet në familjen tuaj përmes birësimit (Adoption) ose kujdestarisë së fëmijëve (Pflegeelternschaft). Këto dy forma kanë pasoja dhe procedura ligjore të ndryshme, ndaj është e rëndësishme të kuptoni se çfarë përfshin secila.

Shkurtimisht

• Për të birësuar duhet të keni mbushur të paktën 25 vjeç; te çiftet mjafton që njëri partner të ketë mbushur 25 vjeç.
• Duhet të llogarisni një periudhë pritjeje prej të paktën dy deri në tre vjet.
• Birësimi bëhet me kontratë me shkrim dhe hyn në fuqi vetëm pas miratimit të gjykatës.
• Te kujdestaria, të drejtat e prindërve biologjikë kryesisht mbeten në fuqi dhe synimi zakonisht është kthimi i fëmijës te familja e tij.
• Ndërmjetësimi me pagesë është i ndaluar.

Kush mund të birësojë në Austri?

Mund të birësojnë bashkëshortët, partnerët e regjistruar, partnerët që jetojnë së bashku dhe një person i vetëm. Prindi birësues zëvendëson ligjërisht prindin biologjik përkatës.

Kushtet kryesore janë:

• Mosha minimale: 25 vjeç; te çiftet mjafton që njëri partner ta ketë mbushur këtë moshë.
• Kufiri maksimal i moshës: nuk përcaktohet nga ligji.
• Diferenca e moshës: prindi birësues duhet të jetë më i madh se fëmija.
• Statusi familjar: bashkëshortët dhe partnerët e regjistruar zakonisht mund të birësojnë vetëm së bashku.

Përveç këtyre, shqyrtohen rrethanat personale, sociale, shëndetësore dhe financiare. Të dy prindërit e ardhshëm duhet të japin pëlqimin e tyre. Kriteri vendimtar është gjithmonë interesi i fëmijës së mitur dhe mundësia për të krijuar një marrëdhënie të vërtetë prind-fëmijë.

Personat beqarë dhe çiftet që kanë tashmë fëmijë biologjikë zakonisht kanë mundësi më të vogla. Nëse prindërit e fëmijës kanë vdekur, të afërmit kanë përparësi.

Ku fillon procedura?

Hapi i parë është të kontaktoni shërbimin kompetent për mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve (Kinder- und Jugendhilfeträger) sipas vendbanimit:

• zyra e qarkut (Bezirkshauptmannschaft),
• në qytetet me status të posaçëm, administrata e qytetit (Magistrat),
• në Vjenë, MA 11, Zyra për të Rinj dhe Familje (Amt für Jugend und Familie).

Ky shërbim shqyrton përshtatshmërinë tuaj dhe ofron informim e këshillim.

Hapat kryesorë të birësimit

1. Kontaktoni autoritetin kompetent.
2. Merrni pjesë në bisedën e parë informuese.
3. Përgatitet kontrata e birësimit (Adoptionsvertrag).
4. Procedura e miratimit zhvillohet në gjykatën e rrethit (Bezirksgericht) sipas vendbanimit të fëmijës.

Gjykata kontrollon të gjitha kushtet dhe zhvillon edhe seanca dëgjimore. Nëse birësimi miratohet, ai hyn në fuqi nga data e lidhjes së kontratës.

Ndërmjetësimin mund ta kryejë vetëm shërbimi për mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve ose një organizatë private e njohur dhe e autorizuar në landin përkatës. Ndërmjetësimi me pagesë është i ndaluar. Tregoni kujdes ndaj ndërmjetësve privatë që premtojnë procedurë “të shpejtë dhe pa burokraci”.

Format e birësimit

Forma zgjidhet nga nëna biologjike, ndërsa aplikantët mund të tregojnë se cilën formë janë të gatshëm të pranojnë.

• Birësimi inkonjito (Inkognitoadoption): prindërit biologjikë marrin disa të dhëna, për shembull moshën dhe profesionin, por jo emrin dhe adresën.
• Birësimi i hapur (offene Adoption): prindërit biologjikë e dinë se ku ndodhet fëmija dhe mund të mbajnë kontakt.
• Birësimi gjysmë i hapur (halb offene Adoption): kontakti mbahet përmes autoritetit; mund të ketë takime në një “terren neutral”, si dhe shkëmbim letrash ose fotografish.

Marrëveshje të tilla nuk mund të zbatohen me detyrim përmes gjykatës. Nëna mund ta tërheqë pëlqimin deri në miratimin gjyqësor. Kjo periudhë zgjat zakonisht rreth gjashtë muaj dhe gjatë saj mund të tërhiqen edhe prindërit birësues.

Birësimi i fëmijës së partnerit dhe i një fëmije nga jashtë

Birësimi i fëmijës së partnerit (Stiefkindadoption) do të thotë që partneri i prindit biologjik birëson fëmijën. Që nga viti 2013, kjo është e mundur edhe për çiftet e të njëjtit seks. Në parim kërkohet pëlqimi i të dy prindërve biologjikë, por gjykata mund ta zëvendësojë këtë pëlqim nëse refuzimi nuk ka arsye të vlefshme. Pa birësim, fëmija i partnerit nuk ka të drejta ushqimi dhe trashëgimie ndaj njerkut ose njerkës.

Për birësimin ndërkombëtar duhet të kontaktohen gjithmonë qeveritë e landeve (Landesregierungen). Kushtet ndryshojnë nga një shtet në tjetrin dhe shpesh ndryshojnë me kalimin e kohës. Shpenzimet për udhëtime, qëndrim dhe përkthime mund të jenë të konsiderueshme. Shtetësia e fëmijës nuk ndryshon automatikisht, por një fëmijë i mitur i huaj i birësuar nga një shtetas austriak ka të drejtë të marrë shtetësinë austriake.

Kujdestaria: si ndryshon nga birësimi?

Si kujdestar, ju merrni një fëmijë në familje për një periudhë të caktuar ose të pacaktuar. Ekziston kujdestaria në krizë (Krisenpflege) për një periudhë të shkurtër dhe kujdestaria afatgjatë (Langzeitpflege), e cila mund të zgjasë deri në moshën madhore.

Të drejtat e prindërve biologjikë kryesisht mbeten në fuqi dhe synimi përfundimtar zakonisht është kthimi i fëmijës te familja e tij. Nëse kjo nuk është më e mundur ose nëse krijohet një marrëdhënie prind-fëmijë, kujdestarët mund të kërkojnë të drejtën e plotë të kujdestarisë ose të nisin procedurë birësimi.

Për të marrë në kujdestari një fëmijë nën 14 vjeç kërkohet leje kujdestarie (Pflegebewilligung). Leja lëshohet gjithmonë për një fëmijë konkret. Nuk ka moshë minimale zyrtare, por kërkohet përvojë jetësore; në mënyrë ideale diferenca e moshës nuk duhet të jetë më shumë se 40 vjet. Edhe personat beqarë mund të bëhen kujdestarë.

Çfarë mbështetjesh mund të ketë?

Nëse plotësohen kushtet, kujdestarët mund të kenë të drejtë për:

• pagesën familjare (Familienbeihilfe),
• pagesën për kujdesin ndaj fëmijës (Kinderbetreuungsgeld),
• leje për kujdes (Pflegefreistellung),
• pagesë për prindërit kujdestarë (Pflegeelterngeld), e cila ndryshon sipas landit.

Fëmija në kujdestari mund të bashkësigurohet në sigurimin shëndetësor të njërit kujdestar. Në disa lande, kujdestaria mund të bëhet edhe në kuadër të një marrëdhënieje pune. Prindërit birësues kanë të drejtë për leje prindërore (Elternkarenz), por jo për pagesën e lehonisë (Wochengeld).

Pyetje të shpeshta

Sa duhet të pritet për një birësim?

Duhet të llogarisni të paktën dy deri në tre vjet pritje.

A ka kufi maksimal moshe për birësuesit?

Jo. Ligji nuk përcakton kufi maksimal moshe.

A mund ta mësojë fëmija i birësuar se kush janë prindërit e tij biologjikë?

Si rregull, nga ditëlindja e 14-të mund të shohë dosjet e tij në gjykatë ose te shërbimi për mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve.

A mund të birësohet edhe një i rritur?

Po, nëse ekziston një marrëdhënie e afërt që i ngjan marrëdhënies prind-fëmijë, për shembull e bazuar në pesë vjet bashkëjetesë.

Hapat praktikë

1. Kontaktoni Kinder- und Jugendhilfeträger sipas vendbanimit; në Vjenë kontaktoni MA 11.
2. Kërkoni një takim informues për birësim ose kujdestari.
3. Përgatituni për shqyrtimin e rrethanave personale, sociale, shëndetësore dhe financiare.
4. Nëse synoni birësimin, informohuni për Adoptionsvertrag dhe procedurën në Bezirksgericht.
5. Nëse synoni kujdestarinë e një fëmije nën 14 vjeç, kërkoni Pflegebewilligung.
6. Mos paguani ndërmjetësues privatë për ndërmjetësimin e birësimit, sepse kjo është e ndaluar.

Shënim: Ky artikull bazohet në burime publike dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik ose profesional. Për një rast konkret, drejtohuni te autoriteti kompetent, një avokat ose një profesionist përkatës.

Burimi: oesterreich.gv.at