Zentralmatura: kako funkcioniše austrijska matura u AHS i BHS školama

Zentralmatura, odnosno austrijska standardizovana matura, polaže se u dvije glavne vrste srednjih škola: opštoobrazovnim gimnazijama AHS i višim stručnim školama BHS. Ispit se zasniva na tri dijela, ali se obim i obavezni elementi razlikuju zavisno od vrste škole.

Šta je Zentralmatura i na koga se odnosi?

Zentralmatura je djelimično standardizovani, kompetencijski usmjeren završni ispit (teilstandardisierte kompetenzorientierte Reifeprüfung). U stručnim srednjim školama istovremeno predstavlja i stručni završni ispit, pa se naziva Reife- und Diplomprüfung.

Odnosi se na:

• AHS – opšteobrazovne srednje škole, odnosno gimnazije;
• BHS – više stručne srednje škole, kao što su HAK i HTL.

U AHS školama Zentralmatura je obavezna od školske godine 2014/2015, a u BHS školama od školske godine 2015/2016.

Čemu služi centralizovana matura?

Cilj Zentralmature je da učenici polažu ispite pod što ujednačenijim uslovima. Standardizovani zadaci omogućavaju bolju uporedivost završnih rezultata između škola i olakšavaju nastavak obrazovanja.

Tri dijela ispita

Zentralmatura ima modularnu strukturu. Učenik može pristupiti usmenom dijelu čak i ako prvi ili drugi dio nije uspješno položio.

1. Završni rad

• U AHS školi završni rad (Abschließende Arbeit, ABA) je izboran i uključuje prezentaciju i diskusiju. Do školske godine 2028/2029 umjesto rada može se izabrati još jedan pisani ili usmeni ispit.
• U BHS školi obavezna je diplom­ski rad (Diplomarbeit), takođe uz prezentaciju i diskusiju. Učenici ga po mogućnosti rade u timovima od 2 do 5 članova.

U AHS školi tema se dogovara s nastavnikom najkasnije do kraja marta pretposljednjeg razreda. U BHS školi tim i tema moraju biti određeni do kraja pretposljednje godine, a najkasnije u prve tri sedmice posljednjeg razreda. Rad se piše u posljednjem razredu i predaje najkasnije četiri sedmice prije početka pisanih ispita.

Ako je završni ili diplomski rad ocijenjen kao nedovoljan, mora se ponoviti s novom temom.

2. Pisani ispiti

• AHS: 3, 4 ili 5 pisanih ispita;
• BHS: 3 ili 4 pisana ispita.

3. Usmeni ispiti

• AHS: 2, 3 ili 4 usmena ispita;
• BHS: 2 ili 3 usmena ispita.

Učenik može birati između kombinacije od 3 pisana i 3 usmena ispita ili 4 pisana i 2 usmena ispita.

Koji predmeti imaju centralizovane zadatke?

Jedinstveni, centralno pripremljeni pisani zadaci koriste se iz sljedećih predmeta:

• nastavni jezik, uključujući njemački i jezike nacionalnih manjina: slovenački, hrvatski i mađarski;
• matematika, odnosno primijenjena matematika u BHS školama;
• engleski, francuski, italijanski i španski;
• grčki i latinski u AHS školama.

Zadatke iz drugih pisanih predmeta, na primjer fizike ili deskriptivne geometrije, priprema sama škola. Usmena pitanja takođe sastavljaju nastavnici škole, pa mogu odražavati njene posebne obrazovne ili stručne usmjerenosti.

Termini pisanih ispita u 2026. godini

Glavni termini centralizovanih pisanih ispita u školskoj godini 2025/2026 bili su:

• Njemački: 5. maj 2026;
• Latinski u AHS: 6. maj 2026;
• Engleski: 7. maj 2026;
• Francuski: 8. maj 2026;
• Matematika i primijenjena matematika: 11. maj 2026;
• Španski, slovenački, hrvatski i mađarski kao nastavni jezik: 12. maj 2026;
• Italijanski: 13. maj 2026;
• Grčki u AHS: 15. maj 2026.

Kako se ocjenjuje Zentralmatura?

U završnu ocjenu iz određenog predmeta uračunava se polovina uspjeha iz posljednjeg razreda, i kod pisanog i kod usmenog ispita.

• Kod pisanog ispita to važi ako je ispit, zajedno s eventualnim dopunskim ispitom, položen ili ako je učenik kod neuspješnog ispita dostigao propisani prag (Schwellenwert).
• Kod usmenog ispita uslov je učešće na ispitu.

Šta ako pisani ispit nije položen?

Učenik može pristupiti usmenom dopunskom ispitu (Kompensationsprüfung). Kod centralnih predmeta i zadaci za ovaj ispit određuju se centralno. Ako rezultat i nakon dopunskog ispita ostane nedovoljan, pisani ispit mora se ponoviti.

Ako se pisani ispit popravi putem Kompensationsprüfung, konačna ocjena može biti najviše „Befriedigend“, odnosno dovoljan dobar/srednji rezultat prema austrijskom sistemu ocjenjivanja.

Usmeno ispitno vijeće za svaki predmet čine predsjednik, razredni starješina ili imenovani predmetni nastavnik, ispitivač koji je predavao predmet, a po potrebi i stručni član vijeća. Ispitivač može biti i nastavnik koji je vodio završni rad.

Česta pitanja

Da li se može polagati matura iz mađarskog jezika?

Da. Mađarski je među jezicima nacionalnih manjina koji mogu biti nastavni jezik na ispitu. Pisani zadaci su tada centralni i jedinstveni. U 2026. godini ispit je održan 12. maja.

Da li je završni rad obavezan?

U BHS školi diplom­ski rad je obavezan. U AHS školi završni rad je izboran, a do školske godine 2028/2029 može se zamijeniti dodatnim pisanim ili usmenim ispitom.

Gdje se mogu pronaći stari zadaci?

Na stranici matura.gv.at dostupne su informacije o strukturi ispita, raniji pisani zadaci i materijali za vježbanje.

Praktični koraci za učenike i roditelje

1. Provjerite da li učenik pohađa AHS ili BHS i koji se model završnog ispita primjenjuje.
2. Na vrijeme dogovorite temu ABA rada u AHS školi ili tim i temu Diplomarbeit rada u BHS školi.
3. Od škole zatražite tačan spisak pisanih i usmenih predmeta, kao i interne rokove.
4. Za centralne predmete koristite ranije zadatke i materijale dostupne na stranici matura.gv.at.
5. Provjerite aktuelne termine ispita za svoju školsku godinu, jer se raspored može razlikovati od termina iz 2026. godine.
6. Ako pisani ispit nije uspješan, odmah se raspitajte u školi o mogućnosti polaganja Kompensationsprüfung i narednim rokovima.