Avusturya’da iş kazası: bildirim, tedavi ve AUVA’nın rolü

Avusturya’da iş sırasında veya işe giderken yaralanmanız hâlinde yalnızca sağlık sigortası değil, kaza sigortası da devreye girebilir. Bu rehber, 2026 yılı itibarıyla hangi durumların iş kazası sayıldığını, kazanın kim tarafından ve hangi süre içinde bildirilmesi gerektiğini, ayrıca tedavi, rehabilitasyon ve parasal yardımları açıklar.

Hangi durumlar iş kazası sayılır?

İş kazası (Arbeitsunfall) yalnızca işyerinde ve çalışma saatleri içinde meydana gelen kazalarla sınırlı değildir. Kaza, sigortalı çalışmayla yer, zaman ve nedensellik bakımından bağlantılı olmalıdır. Aşağıdaki durumlar da kapsamda olabilir:

• Home office veya uzaktan çalışma sırasında meydana gelen kazalar,
• evden işe, işten eve veya işyerinden öğle yemeğine giderken kullanılan doğrudan yol,
• birlikte araçla yapılan ulaşım (Fahrgemeinschaft),
• belirli mesleki bilgileri edinmeye yönelik eğitim sırasında veya eğitime gidiş yolunda meydana gelen kazalar,
• işe veya eve dönüş yolunu kesen doktora gidişin doğrudan yolu; bunun için doktor ziyaretinin işverene önceden bildirilmiş olması gerekir,
• çocuğun kreşe, okula veya gündüz bakımına götürülmesi ya da oradan alınması sırasında meydana gelen kazalar; çocuğun bakım sorumluluğu sizde olmalıdır,
• Arbeiterkammer, sendika veya Innung gibi çalışan temsil kuruluşlarından yararlanırken meydana gelen kazalar.

İşe giderken veya işten dönerken yaşanan trafik kazası da iş kazası sayılabilir. Böyle bir durumda sorumluluk sigortasının yanı sıra sosyal sigorta da yetkili olabilir.

İş kazasına eşdeğer kabul edilen durumlar

Bazı kazalar iş dışında meydana gelse de iş kazasıyla aynı şekilde değerlendirilebilir. Örneğin:

• AMS aracılığıyla ayarlanan iş görüşmesine giderken,
• bir kazada yardım ederken veya kan bağışı sırasında,
• gönüllü itfaiye, Kızılhaç, dağ kurtarma, su kurtarma ve diğer belirtilen kurtarma kuruluşlarının eğitim, tatbikat veya operasyonları sırasında meydana gelen kazalar.

Okul öncesi çocuklar, öğrenciler ve üniversite öğrencileri için eğitim kurumuyla bağlantılı faaliyetler, okul etkinlikleri ve bu yerlere gidiş-dönüşte kullanılan doğrudan yol da koruma kapsamındadır.

Hangi kaza sigortası kurumu yetkilidir?

İş kazalarından kaza sigortası kurumu (Unfallversicherungsträger) sorumludur. Avusturya’da üç kurum bulunur:

• Allgemeine Unfallversicherungsanstalt (AUVA)
• Versicherungsanstalt für öffentlich Bedienstete, Eisenbahnen und Bergbau (BVAEB)
• Sozialversicherungsanstalt der Selbständigen (SVS)

Kazayı kim ve ne zaman bildirmelidir?

Bildirim birkaç aşamada yapılır:

1. Çalışan, her iş kazasını, ramak kala olayı, fark edilen ciddi ve doğrudan tehlikeleri ve koruyucu sistemlerdeki arızaları gecikmeden işverene bildirmelidir.
2. İşveren, ölümle veya ağır yaralanmayla sonuçlanan kazalarda, güvenlik makamlarına bildirim yapılmamışsa Arbeitsinspektorat’ı derhâl bilgilendirir.
3. Yaralanan kişi üç günden fazla tamamen veya kısmen çalışamaz hâle gelirse ya da hayatını kaybederse, kaza beş gün içinde kaza sigortasına bildirilmelidir. Bu bildirim Unfallmeldung olarak adlandırılır. AUVA bunun için çevrim içi bir form sunar.

Serbest çalışanlar, yalnızca çalışanlarının kazalarını değil, kendi kazalarını da zamanında bildirmelidir.

Öğrenciler ve üniversite öğrencileri kazayı kurum yönetimine bildirir. Okul veya üniversite, bedensel yaralanma ya da ölümle sonuçlanan her kazayı en geç beş gün içinde bildirmelidir.

Hangi tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri sağlanır?

Kaza tedavisi (Unfallheilbehandlung)

Unfallheilbehandlung, sağlık kaybını ortadan kaldırmayı veya iyileştirmeyi amaçlar. Zorunlu sağlık sigortası uygun tedaviyi karşılamadığında kaza sigortası devreye girer. Kaza sigortası tedaviyi herhangi bir aşamada üstlenebilir; örneğin kişiyi bir kaza hastanesine sevk edebilir.

AUVA’nın işlettiği kaza hastaneleri arasında Viyana’daki Traumazentrum’un Meidling ve Lorenz Böhler birimleri ile Graz, Klagenfurt, Kalwang, Linz ve Salzburg’daki hastaneler bulunur.

Rehabilitasyon

• Tıbbi rehabilitasyon: İlk yardımdan yoğun bakıma ve protezlere kadar uzanır. AUVA rehabilitasyon merkezleri Häring, Weißer Hof ve Tobelbad’dır. Ayrıca Viyana-Meidling’de kafa ve beyin yaralanmalarına uzmanlaşmış bir kurum bulunur.
• Mesleki rehabilitasyon: Önceki işe dönmeye veya yeni bir meslek edinmeye yardımcı olur. Bunun için kanundan doğan bir hak yoktur.
• Sosyal rehabilitasyon: Konutun uyarlanması ya da araç satın alınması ve aracın dönüştürülmesi gibi yardımları içerebilir. Bu gönüllü bir yardımdır ve bunun için de kanundan doğan bir hak yoktur.

Hangi parasal yardımlar vardır?

• Kaza aylığı (Versehrtenrente): Kazadan sonra çalışma gücü üç aydan uzun süre boyunca en az %20 azalırsa ödenebilir.
• Geçiş parası (Übergangsgeld): Yeniden eğitim süresince ödenir. Kaza öncesindeki takvim yılının gelirinin %60’ıdır ve bakmakla yükümlü olunan her yakına göre artar.
• Versehrtengeld: Öğrenciler, üniversite öğrencileri ve okul öncesi çocuklar için tek seferlik ödemedir.
• Bedensel bütünlük tazminatı (Integritätsabgeltung): İş güvenliği kurallarının ağır ihmalle ihlal edilmesi kalıcı bir zarara yol açmışsa tek seferlik ödenebilir. Tutar, yıllık azami prim matrahının en fazla iki katıdır.
• Geride kalanlar aylığı (Hinterbliebenenrente): Ölüm hâlinde eşe, kayıtlı partnere ve yetimlere ödenebilir.

Parasal yardımlarla ilgili karar (Bescheid) altı ay içinde verilir. Karara karşı mahkemeye (Klage) başvurabilirsiniz. Dava açılması, kararın itiraz edilen bölümündeki geçerliliğini ortadan kaldırır.

En fazla 50 kişi çalıştıran işverenler, ücret ödemeleri için AUVA veya BVAEB’den destek alabilir.

Sık sorulan sorular

Home office sırasında yaralanırsam iş kazası olur mu?

Evet, uzaktan çalışma sırasında meydana gelen kaza iş kazası sayılabilir.

Çocuğumu kreşe bırakırken meydana gelen kaza korunur mu?

Çocuğun bakım sorumluluğu sizdeyse bu yol da koruma kapsamında olabilir.

İşe başlamadan önce doktora gidersem yolum korunur mu?

Doktora gidişin doğrudan yolu, doktor ziyaretini önceden işverene bildirmiş olmanız hâlinde korunabilir.

Hastanede e-card kullanmalı mıyım?

Tedavi için genellikle e-card kullanılır. Kaza bildiriminin ayrıca yapılması gerektiğini unutmayın.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Önce gerekli ilk yardımı alın ve acil durumlarda sağlık hizmetlerine başvurun.
2. Kazayı ve olayın koşullarını gecikmeden işverene bildirin.
3. Kazanın tarihini, saatini, yerini, tanıkları ve kullanılan güzergâhı not edin.
4. Üç günden fazla iş göremezlik veya ölüm söz konusuysa, işverenin beş günlük Unfallmeldung süresine uyduğunu kontrol edin.
5. Serbest çalışansanız kendi kazanızın bildirimini de zamanında yapın.
6. Tedavi sırasında e-card’ınızı kullanın ve AUVA, BVAEB veya SVS’nin hangi kurum olarak yetkili olduğunu netleştirin.
7. Bescheid geldiğinde içeriğini kontrol edin; gerekirse altı aylık karar süreci ve Klage imkânı hakkında hukuki danışmanlık alın.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki, tıbbi veya iş hukuku danışmanlığı yerine geçmez. Somut durumlarda avukata, hukuki uzmana, doktora veya çalışma ve istihdam hukuku uzmanına başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at