Përemrat vetorë në gjuhën gjermane
Përemrat vetorë (Personalpronomen) janë shumë të rëndësishëm në gjuhën gjermane, sepse përdoren shpesh për të zëvendësuar emrat. Në vend që të përsërisim të njëjtin emër në një fjali, përdorim një përemër.
Për shembull:
- Der Hund ist hier. Der Hund schläft. (Qeni është këtu. Qeni fle.)
- Der Hund ist hier. Er schläft. (Qeni është këtu. Ai fle.)
Përemrat vetorë mund të zëvendësojnë njerëz, kafshë, objekte ose koncepte. Forma e tyre ndryshon sipas vetës, numrit dhe rasës.
Përemrat vetorë në Nominativ
Nominativ përdoret kur përemri është kryefjala e fjalisë.
- ich = unë
- du = ti
- er = ai, për gjininë mashkullore
- sie = ajo, për gjininë femërore
- es = ai/ajo ose kjo, për gjininë asnjanëse
- wir = ne
- ihr = ju, shumës
- sie = ata/ato
- Sie = ju, forma e sjellshme për një ose më shumë persona; shkruhet gjithmonë me shkronjë të madhe
Shembuj:
- Ich lerne Deutsch. (Unë mësoj gjermanisht.)
- Du spielst Fußball. (Ti luan futboll.)
- Er liest ein Buch. (Ai lexon një libër.)
- Sie schreibt einen Brief. (Ajo shkruan një letër.)
- Es regnet. (Bie shi.)
- Wir gehen ins Kino. (Ne shkojmë në kinema.)
- Ihr habt Hunger. (Ju keni uri.)
- Sie schlafen. (Ata flenë.)
- Sie sind sehr freundlich. (Ju jeni shumë miqësorë.)
Përemrat vetorë në Akkusativ
Akkusativ përdoret kur përemri është kundrinori i drejtpërdrejtë i fjalisë.
- mich = mua
- dich = ty
- ihn = atë, për gjininë mashkullore
- sie = atë, për gjininë femërore
- es = atë, për gjininë asnjanëse
- uns = ne
- euch = ju
- sie = ata/ato
- Sie = ju, në formën e sjellshme
Shembuj:
- Er sieht mich. (Ai më sheh.)
- Ich kenne dich. (Të njoh.)
- Ich höre ihn. (E dëgjoj atë.)
- Wir besuchen sie. (Ne e vizitojmë atë.)
- Ich finde es interessant. (Më duket interesante.)
- Sie liebt uns. (Ajo na do.)
- Wir rufen euch an. (Ne ju telefonojmë.)
- Ich mag sie. (I pëlqej.)
- Ich verstehe Sie. (Ju kuptoj.)
Përemrat vetorë në Dativ
Dativ përdoret kur përemri tregon personin ose sendin të cilit i drejtohet veprimi, pra kuptimin “dikujt” ose “për dikë”.
- mir = mua
- dir = ty
- ihm = atij, për gjininë mashkullore
- ihr = asaj, për gjininë femërore
- ihm = atij/asaj, për gjininë asnjanëse
- uns = neve
- euch = juve
- ihnen = atyre
- Ihnen = juve, në formën e sjellshme
Shembuj:
- Er gibt mir ein Buch. (Ai më jep një libër.)
- Ich sage dir die Wahrheit. (Ta them të vërtetën.)
- Ich helfe ihm. (E ndihmoj atë.)
- Ich schenke ihr eine Blume. (I dhuroj asaj një lule.)
- Das gefällt ihm. (Kjo i pëlqen atij/asaj.)
- Er zeigt uns die Stadt. (Ai na tregon qytetin.)
- Ich erkläre euch die Aufgabe. (Jua shpjegoj detyrën.)
- Ich schreibe ihnen einen Brief. (U shkruaj atyre një letër.)
- Ich danke Ihnen. (Ju falënderoj.)
Përemrat vetorë në Genitiv
Genitiv i përemrave vetorë përdoret rrallë në gjuhën e përditshme. Shfaqet më tepër në tekste letrare ose zyrtare. Për të shprehur pronësinë përdoren zakonisht përemrat pronorë: mein, dein, sein, ihr, unser, euer, ihr, Ihr.
- meiner = i imi
- deiner = i yti
- seiner = i atij
- ihrer = i asaj
- seiner = i tij/i saj, për gjininë asnjanëse
- unser = i yni
- euer = i juaji
- ihrer = i tyre
- Ihrer = i juaji, në formën e sjellshme
Shembuj me karakter letrar ose zyrtar:
- Ich erinnere mich seiner. (Më kujtohet ai.)
- Ich gedenke ihrer. (E përkujtoj atë.)
- Wir sind uns dessen sicher. (Jemi të sigurt për këtë.)
Në gjermanishten e përditshme janë shumë më të zakonshme format si mein Buch (libri im), dein Haus (shtëpia jote) dhe ihr Auto (makina e saj).
Çfarë duhet të mbani mend
- Përemri duhet të përputhet me emrin që zëvendëson, sipas gjinisë dhe numrit:
- der Hund → er
- die Katze → sie
- das Kind → es
- Sie, forma e sjellshme, shkruhet gjithmonë me shkronjë të madhe. Në Nominativ dhe Akkusativ forma është Sie, ndërsa në Dativ përdoret Ihnen:
- Sie sind freundlich. (Ju jeni miqësorë.)
- Ich sehe Sie. (Ju shoh.)
- Ich helfe Ihnen. (Ju ndihmoj.)
- Es përdoret shpesh për motin, gjendjet dhe pohimet e përgjithshme:
- Es regnet. (Bie shi.)
- Es ist kalt. (Është ftohtë.)
- Es geht mir gut. (Jam mirë.)
Shembuj të tjerë në fjali
- Ich habe Hunger. (Kam uri.)
- Du bist müde. (Je i lodhur.)
- Er spielt Klavier. (Ai luan piano.)
- Sie liest ein Buch. (Ajo lexon një libër.)
- Es ist spät. (Është vonë.)
- Wir lernen Deutsch. (Ne mësojmë gjermanisht.)
- Sie arbeiten viel. (Ata punojnë shumë.)
- Sie haben Recht. (Keni të drejtë.)
- Kannst du mich hören? (A më dëgjon?)
- Ich sehe ihn jeden Tag. (E shoh atë çdo ditë.)
- Sie ruft uns an. (Ajo na telefonon.)
- Er mag euch. (Ai ju pëlqen.)
- Wir besuchen sie morgen. (Ne i vizitojmë ata nesër.)
- Ich verstehe Sie nicht. (Nuk ju kuptoj.)
- Der Lehrer erklärt mir die Aufgabe. (Mësuesi ma shpjegon detyrën.)
- Sie gibt dir ein Geschenk. (Ajo të jep një dhuratë.)
- Ich helfe ihm. (E ndihmoj atë.)
- Ich schreibe ihr eine Nachricht. (I shkruaj asaj një mesazh.)
- Das gefällt ihm. (Kjo i pëlqen atij/asaj.)
- Wir zeigen euch die Stadt. (Jua tregojmë qytetin.)
- Ich danke Ihnen für alles. (Ju falënderoj për gjithçka.)
Përmbledhje e formave kryesore
- ich – mich – mir – meiner
- du – dich – dir – deiner
- er – ihn – ihm – seiner
- sie – sie – ihr – ihrer
- es – es – ihm – seiner
- wir – uns – uns – unser
- ihr – euch – euch – euer
- sie – sie – ihnen – ihrer
- Sie – Sie – Ihnen – Ihrer
Hapat praktikë për të mësuar
- Mësoni fillimisht format e Nominativ: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie.
- Praktikoni çiftet bazë të Akkusativ dhe Dativ, si ich–mich–mir dhe du–dich–dir.
- Shikoni gjininë e emrit para se të zgjidhni përemrin: der bëhet er, die bëhet sie, ndërsa das bëhet es.
- Shkruani fjali të shkurtra me shembuj nga jeta e përditshme dhe përsëritini me zë.
- Për Genitivin, filloni me përdorimin e përemrave pronorë, sepse format e tyre janë më të zakonshme në komunikimin e përditshëm.