Zaimki osobowe w języku niemieckim
Zaimki osobowe (Personalpronomen) są bardzo ważne w języku niemieckim, ponieważ często zastępują rzeczowniki. Dzięki nim nie trzeba powtarzać tej samej nazwy w każdym zdaniu.
Na przykład zamiast: Der Hund ist hier. Der Hund schläft. (Pies jest tutaj. Pies śpi.) można powiedzieć: Der Hund ist hier. Er schläft. (Pies jest tutaj. On śpi.)
Zaimki osobowe mogą zastępować osoby, zwierzęta, przedmioty lub pojęcia. Ich forma zależy między innymi od osoby, liczby, rodzaju i przypadku.
Zaimki osobowe w mianowniku (Nominativ)
Mianownik jest używany przede wszystkim wtedy, gdy zaimek jest podmiotem zdania.
- ich = ja
- du = ty
- er = on, rodzaj męski
- sie = ona, rodzaj żeński
- es = ono lub to, rodzaj nijaki
- wir = my
- ihr = wy
- sie = oni, one
- Sie = Pan, Pani, Państwo; forma grzecznościowa zawsze zapisywana wielką literą
Przykłady
- Ich lerne Deutsch. (Uczę się niemieckiego.)
- Du spielst Fußball. (Grasz w piłkę nożną.)
- Er liest ein Buch. (On czyta książkę.)
- Sie schreibt einen Brief. (Ona pisze list.)
- Es regnet. (Pada deszcz.)
- Wir gehen ins Kino. (Idziemy do kina.)
- Ihr habt Hunger. (Jesteście głodni.)
- Sie schlafen. (Oni śpią.)
- Sie sind sehr freundlich. (Jest Pan/Pani bardzo uprzejmy lub uprzejma.)
Zaimki osobowe w bierniku (Akkusativ)
Jeżeli zaimek jest dopełnieniem bliższym, używa się formy w bierniku.
- mich = mnie
- dich = ciebie
- ihn = jego, on
- sie = ją
- es = je lub to
- uns = nas
- euch = was
- sie = ich
- Sie = Pana, Panią, Państwa
Przykłady
- Er sieht mich. (On mnie widzi.)
- Ich kenne dich. (Znam cię.)
- Ich höre ihn. (Słyszę go.)
- Wir besuchen sie. (Odwiedzamy ją.)
- Ich finde es interessant. (Uważam to za interesujące.)
- Sie liebt uns. (Ona nas kocha.)
- Wir rufen euch an. (Dzwonimy do was.)
- Ich mag sie. (Lubię ich.)
- Ich verstehe Sie. (Rozumiem Pana, Panią lub Państwa.)
Zaimki osobowe w celowniku (Dativ)
Celownik stosuje się, gdy zaimek oznacza osobę lub rzecz, której coś dajemy, mówimy, pomagamy albo pokazujemy.
- mir = mnie, mi
- dir = tobie, ci
- ihm = jemu, mu; także „temu” w rodzaju nijakim
- ihr = jej
- uns = nam
- euch = wam
- ihnen = im
- Ihnen = Panu, Pani, Państwu
Przykłady
- Er gibt mir ein Buch. (On daje mi książkę.)
- Ich sage dir die Wahrheit. (Mówię ci prawdę.)
- Ich helfe ihm. (Pomagam mu.)
- Ich schenke ihr eine Blume. (Daję jej kwiat.)
- Das gefällt ihm. (To mu się podoba.)
- Er zeigt uns die Stadt. (On pokazuje nam miasto.)
- Ich erkläre euch die Aufgabe. (Wyjaśniam wam zadanie.)
- Ich schreibe ihnen einen Brief. (Piszę do nich list.)
- Ich danke Ihnen. (Dziękuję Panu, Pani lub Państwu.)
Zaimki osobowe w dopełniaczu (Genitiv)
Formy Genitiv zaimków osobowych są obecnie rzadko używane w codziennej niemczyźnie. Pojawiają się przede wszystkim w tekstach literackich lub oficjalnych. Własność zwykle wyraża się za pomocą zaimków dzierżawczych: mein, dein, sein, ihr, unser, euer, ihr, Ihr.
- meiner = mój, moja, moje; „ten lub ta należąca do mnie”
- deiner = twój, twoja, twoje
- seiner = jego
- ihrer = jej
- seiner = jego, w rodzaju nijakim
- unser = nasz, nasza, nasze
- euer = wasz, wasza, wasze
- ihrer = ich
- Ihrer = Pana, Pani lub Państwa
Przykłady formalne lub literackie
- Ich erinnere mich seiner. (Pamiętam go.)
- Ich gedenke ihrer. (Wspominam ją.)
- Wir sind uns dessen sicher. (Jesteśmy tego pewni.)
W codziennym języku znacznie częściej spotyka się konstrukcje takie jak mein Buch (moja książka), dein Haus (twój dom) oraz ihr Auto (jej samochód).
Najważniejsze zasady
- Zaimek musi pasować do zastępowanego rzeczownika. Należy uwzględnić jego rodzaj i liczbę:
- der Hund → er
- die Katze → sie
- das Kind → es
- Forma grzecznościowa Sie jest zapisywana wielką literą. W mianowniku i bierniku pozostaje taka sama, natomiast w celowniku ma formę Ihnen:
- Sie sind freundlich. (Jest Pan/Pani uprzejmy lub uprzejma.)
- Ich sehe Sie. (Widzę Pana, Panią lub Państwa.)
- Ich helfe Ihnen. (Pomagam Panu, Pani lub Państwu.)
- Zaimek es występuje także w zdaniach bezosobowych. Używa się go między innymi przy opisie pogody, stanów i ogólnych stwierdzeń:
- Es regnet. (Pada deszcz.)
- Es ist kalt. (Jest zimno.)
- Es geht mir gut. (Mam się dobrze.)
Przykładowe zdania
- Ich habe Hunger. (Jestem głodny lub głodna.)
- Du bist müde. (Jesteś zmęczony lub zmęczona.)
- Er spielt Klavier. (On gra na pianinie.)
- Sie liest ein Buch. (Ona czyta książkę.)
- Es ist spät. (Jest późno.)
- Wir lernen Deutsch. (Uczymy się niemieckiego.)
- Sie arbeiten viel. (Oni dużo pracują.)
- Sie haben Recht. (Ma Pan/Pani rację.)
- Kannst du mich hören? (Czy mnie słyszysz?)
- Ich sehe ihn jeden Tag. (Widzę go codziennie.)
- Sie ruft uns an. (Ona do nas dzwoni.)
- Er mag euch. (On was lubi.)
- Wir besuchen sie morgen. (Odwiedzimy ich jutro.)
- Ich verstehe Sie nicht. (Nie rozumiem Pana, Pani lub Państwa.)
- Der Lehrer erklärt mir die Aufgabe. (Nauczyciel wyjaśnia mi zadanie.)
- Sie gibt dir ein Geschenk. (Ona daje ci prezent.)
- Ich helfe ihm. (Pomagam mu.)
- Ich schreibe ihr eine Nachricht. (Piszę do niej wiadomość.)
- Das gefällt ihm. (To mu się podoba.)
- Wir zeigen euch die Stadt. (Pokazujemy wam miasto.)
- Ich danke Ihnen für alles. (Dziękuję Panu, Pani lub Państwu za wszystko.)
Praktyczne kroki do nauki
- Najpierw zapamiętaj formy w Nominativ: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie.
- Następnie ćwicz najczęściej używane formy Akkusativ i Dativ, na przykład mich, dich, ihn, mir, dir, ihm.
- Ucz się każdego zaimka razem z krótkim zdaniem, a nie jako pojedynczego słowa.
- Zwracaj uwagę na rodzaj niemieckiego rzeczownika: der łączy się zwykle z er, die z sie, a das z es.
- W rozmowie z nieznaną osobą stosuj wielką literę w Sie oraz formę Ihnen w celowniku.
- Formy Genitiv rozpoznawaj przede wszystkim w tekstach oficjalnych i literackich; w codziennych rozmowach skup się najpierw na Nominativ, Akkusativ i Dativ.