Opieka nad bliskim w Austrii: ubezpieczenie, emerytura i świadczenia w 2026 roku

W Austrii około 75 procent osób wymagających opieki jest pielęgnowanych w domu przez członków rodziny. Jeśli opiekujesz się bliską osobą, państwo oferuje między innymi bezpłatne ubezpieczenie emerytalne i zdrowotne, urlop opiekuńczy oraz świadczenia pieniężne. Poniżej przedstawiamy najważniejsze możliwości i ich ogólne warunki.

Najważniejsze informacje

• Jeśli bliska osoba otrzymuje co najmniej 3. stopień świadczenia opiekuńczego Pflegegeld, możliwe jest preferencyjne, bezpłatne ubezpieczenie emerytalne dla osoby opiekującej się nią.
• Pflegekarenz lub Pflegeteilzeit można uzgodnić na okres od 1 do 3 miesięcy. W tym czasie może przysługiwać Pflegekarenzgeld.
• W 2026 roku Angehörigenbonus wynosi 134,30 euro miesięcznie przy co najmniej 4. stopniu Pflegegeld.
• Na zastępczą opiekę można otrzymać maksymalnie od 1.200 do 2.200 euro rocznie, a w przypadku demencji o 300 euro więcej.
• Na kurs opieki przysługuje maksymalnie 200 euro rocznie na osobę wymagającą opieki.

Kto jest bliskim krewnym?

Przepisy posługują się pojęciem naher Angehöriger, czyli bliskiego krewnego. Obejmuje ono:

• małżonka, partnera, zarejestrowanego partnera oraz ich dzieci,
• rodziców, dziadków, rodziców adopcyjnych, macochę, ojczyma oraz rodziców zastępczych,
• dzieci, wnuki, dzieci przysposobione, pasierbów i dzieci pozostające w pieczy zastępczej,
• rodzeństwo, teściów, synową i zięcia.

W przypadku Pflegekarenz i Angehörigenbonus nie trzeba mieszkać z osobą wymagającą opieki w jednym gospodarstwie domowym.

Ubezpieczenie emerytalne podczas opieki

Istnieją dwie preferencyjne formy ubezpieczenia. W obu przypadkach składki opłaca państwo federalne, czyli Bund, dlatego osoba opiekująca się bliskim nie ponosi ich kosztu, jeśli spełnia wymagane warunki. Okresy te są zaliczane do okresów składkowych (Beitragszeiten) przy ustalaniu emerytury.

Begünstigte Selbstversicherung

Preferencyjne dobrowolne ubezpieczenie (begünstigte Selbstversicherung) jest możliwe przy opiece w warunkach domowych i co najmniej 3. stopniu Pflegegeld. Można z niego korzystać także równolegle z pracą objętą obowiązkowym ubezpieczeniem. Wymagane są między innymi miejsce zamieszkania w Austrii oraz znaczne obciążenie związane z opieką.

Begünstigte Weiterversicherung

Preferencyjne ubezpieczenie kontynuowane (begünstigte Weiterversicherung) dotyczy sytuacji, gdy opieka zajmuje całą zdolność do pracy. Także tutaj wymagany jest co najmniej 3. stopień Pflegegeld, opieka w domu oraz odpowiedni wcześniejszy okres ubezpieczenia.

Podstawa wymiaru składek przy Weiterversicherung jest powiązana z rokiem poprzedzającym zakończenie obowiązkowego ubezpieczenia. W 2026 roku minimalna podstawa wynosi 1.084,20 euro, maksymalna 8.085,00 euro, a stopa składki 22,8 procent. Całość finansuje Bund.

Termin złożenia wniosku: jeżeli nie masz 60 miesięcy ubezpieczenia, wniosek o Weiterversicherung trzeba złożyć w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia obowiązkowego ubezpieczenia. Po przekroczeniu 60 miesięcy można złożyć go w dowolnym terminie.

W związku z jednym przypadkiem opieki tylko jedna osoba może jednocześnie korzystać z tego ubezpieczenia. Tymczasowy pobyt osoby wymagającej opieki w placówce stacjonarnej nie przerywa opieki domowej.

Wniosek składa się w instytucji ubezpieczenia emerytalnego (Pensionsversicherung), a w przypadku Weiterversicherung – w instytucji, w której osoba była ostatnio ubezpieczona.

Ubezpieczenie zdrowotne osoby opiekującej się bliskim

Jeżeli opiekujesz się w domu osobą otrzymującą co najmniej 3. stopień Pflegegeld, a opieka zajmuje większość Twojej zdolności do pracy, w określonych przypadkach możliwe jest bezskładkowe współubezpieczenie (beitragsfreie Mitversicherung).

Jeśli współubezpieczenie nie jest możliwe, a z powodu opieki nie możesz pracować, przy spełnieniu kryterium potrzeby społecznej można ubiegać się o bezskładkowe dobrowolne ubezpieczenie. Wniosek składa się w austriackiej kasie chorych (Österreichische Gesundheitskasse, ÖGK). Warunkiem jest główne miejsce zamieszkania w Austrii.

Pflegekarenz i Pflegeteilzeit dla pracowników

Pracownik może uzgodnić z pracodawcą urlop opiekuńczy (Pflegekarenz) z całkowitą utratą wynagrodzenia albo częściowy urlop opiekuńczy (Pflegeteilzeit) z proporcjonalnym zmniejszeniem wynagrodzenia. W przypadku Pflegeteilzeit czas pracy można zmniejszyć maksymalnie do 10 godzin tygodniowo.

• Okres wynosi od 1 do 3 miesięcy i musi być wykorzystany jednorazowo, bez przerw.
• Zasadniczo wymagany jest co najmniej 3. stopień Pflegegeld. W przypadku osoby małoletniej lub demencji wystarczy 1. stopień.
• Bezpośrednio przed rozpoczęciem urlopu trzeba mieć co najmniej trzy miesiące nieprzerwanego stosunku pracy.
• W firmie zatrudniającej więcej niż 5 pracowników istnieje roszczenie prawne do maksymalnie czterech tygodni.

W tym okresie pracownik korzysta z ochrony przed zwolnieniem motywowanym (Motivkündigungsschutz), bezskładkowego ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego, a także nadal gromadzi uprawnienia do odprawy (Abfertigungsanspruch).

Uwaga: jeżeli wcześniej wykonywana była wyłącznie praca geringfügig, czyli praca z bardzo niskim wynagrodzeniem, nie przysługuje ani Pflegekarenzgeld, ani związane z nim ubezpieczenie.

Ile wynosi Pflegekarenzgeld?

Wysokość świadczenia zależy od dochodu. Pflegekarenzgeld odpowiada świadczeniu dla bezrobotnych, czyli 55 procentom dziennego dochodu netto, ale wynosi co najmniej tyle, ile miesięczny limit geringfügig. W 2026 roku limit ten wynosi 551,10 euro. Na dziecko pozostające na utrzymaniu przysługuje dodatek. Przy Pflegeteilzeit świadczenie jest obliczane proporcjonalnie.

Na jedną osobę wymagającą opieki świadczenie może być wypłacane łącznie maksymalnie przez 12 miesięcy. O prawie do Pflegekarenzgeld decyduje Sozialministeriumservice (SMS).

Termin: jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu dwóch miesięcy od rozpoczęcia urlopu, świadczenie może zostać przyznane od dnia rozpoczęcia. Przy późniejszym złożeniu wniosku, ale jeszcze przed zakończeniem urlopu, świadczenie przysługuje od dnia złożenia. Wniosek złożony po zakończeniu urlopu zostanie odrzucony.

Dodatkowe świadczenia

Angehörigenbonus

Bonus dla członków rodziny (Angehörigenbonus) wynosi w 2026 roku 134,30 euro miesięcznie przy co najmniej 4. stopniu Pflegegeld.

Osobom objętym preferencyjnym ubezpieczeniem emerytalnym bonus jest przyznawany z urzędu. Inne osoby, na przykład emeryci, muszą złożyć wniosek. Wymagane jest, aby przez co najmniej rok wykonywały główną część opieki, a ich przeciętny miesięczny dochód netto nie przekraczał 1.710,90 euro.

Ersatzpflege

Na zastępczą opiekę (Ersatzpflege) można ubiegać się o wsparcie, gdy przez co najmniej rok głównie opiekujesz się bliskim, ale z powodu choroby, urlopu lub innego ważnego powodu czasowo nie możesz tego robić. Maksymalna kwota wynosi od 1.200 do 2.200 euro rocznie, zależnie od sytuacji. W przypadku demencji przysługuje dodatkowe 300 euro. Wniosek składa się do Sozialministeriumservice.

Kurs opieki

Na kurs opieki można otrzymać maksymalnie 200 euro rocznie na osobę wymagającą opieki. Warunkiem jest co najmniej 1. stopień Pflegegeld.

Najczęstsze pytania

Czy można pracować i jednocześnie gromadzić okres emerytalny z tytułu opieki?

Tak. Begünstigte Selbstversicherung może być możliwe przy pracy objętej obowiązkowym ubezpieczeniem. W przypadku Weiterversicherung cała zdolność do pracy musi być zajęta opieką.

Czy trzeba mieszkać z osobą wymagającą opieki?

Nie w przypadku Pflegekarenz i Angehörigenbonus. Przy ubezpieczeniu emerytalnym opieka musi być jednak sprawowana w warunkach domowych.

Czy dwie osoby mogą skorzystać z Pflegekarenz na opiekę nad tym samym rodzicem?

Tak. Na przykład dwoje rodzeństwa może wykorzystać urlop w różnych okresach, po maksymalnie trzy miesiące na osobę. Łącznie może to dać maksymalnie sześć miesięcy.

Czy postępowanie w sprawie Pflegegeld może zostać przyspieszone?

W przypadku nagłej potrzeby opieki, jeżeli zgłosisz zamiar skorzystania z Pflegekarenz, właściwe organy co do zasady kończą postępowanie w ciągu dwóch tygodni.

Praktyczne kroki

1. Sprawdź, jaki stopień Pflegegeld otrzymuje osoba wymagająca opieki oraz czy spełniasz warunki dotyczące miejsca opieki i stopnia obciążenia.
2. Jeśli chcesz zabezpieczyć okres emerytalny, skontaktuj się z Pensionsversicherung i ustal, czy właściwa jest begünstigte Selbstversicherung czy begünstigte Weiterversicherung.
3. W razie potrzeby ubezpieczenia zdrowotnego złóż wniosek w ÖGK.
4. Przed rozpoczęciem Pflegekarenz lub Pflegeteilzeit uzgodnij warunki z pracodawcą i sprawdź termin złożenia wniosku o Pflegekarenzgeld.
5. Wnioski o Pflegekarenzgeld, Angehörigenbonus lub Ersatzpflege kieruj do Sozialministeriumservice, pamiętając o wymaganych terminach.
6. Przechowuj dokumenty dotyczące opieki, dochodów, zatrudnienia i poniesionych kosztów. W razie wątpliwości skorzystaj z porady prawnej, pracowniczej lub specjalisty z zakresu opieki.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej, pracowniczej ani medycznej. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne wymagania w Pensionsversicherung, ÖGK lub Sozialministeriumservice.

Źródło: oesterreich.gv.at