Нега на близок роднина во Австрија: осигурување, пензиски стаж и поддршка во 2026

Во Австрија околу 75 проценти од лицата на кои им е потребна нега се згрижуваат дома од страна на членови на семејството. Ако се грижите за близок роднина, државата нуди повеќе форми на поддршка: бесплатно пензиско и здравствено осигурување, отсуство од работа за нега и финансиски надоместоци.

Во продолжение се објаснети најважните можности и општите услови за нивно користење во 2026 година.

Кој се смета за близок роднина?

Правилата се темелат на поимот naher Angehöriger, односно близок роднина. Во оваа категорија спаѓаат:

• брачен партнер, животен партнер, регистриран партнер и нивните деца;
• родители, баби и дедовци, посвоители, очуви, маќеа, згрижувачки родители;
• деца, внуци, посвоени, згрижувани и деца на очув или маќеа;
• браќа и сестри, свекор, свекрва, како и снаа и зет.

За Pflegekarenz и Angehörigenbonus не е неопходно да живеете во исто домаќинство со лицето за кое се грижите.

Пензиско осигурување за време на негата

Постојат две повластени можности за стекнување пензиски стаж. Во двата случаи придонесите ги плаќа сојузната држава (Bund), па за вас нема трошок доколку ги исполнувате условите. Периодите се сметаат како периоди со платени придонеси (Beitragszeiten).

Повластено самоосигурување и продолжено осигурување

• Begünstigte Selbstversicherung: потребен е најмалку 3. степен на Pflegegeld, негата да се одвива во домашна средина, да имате живеалиште во Австрија и значително оптоварување поради негата. Можно е и паралелно со работа што носи задолжително осигурување.
• Begünstigte Weiterversicherung: потребен е најмалку 3. степен на Pflegegeld, негата да се одвива дома и да имате соодветен претходен период на осигурување. Оваа можност е наменета за случаи кога целокупниот работен капацитет е ангажиран со негата.

Кај Weiterversicherung, основицата за придонеси се определува според годината пред престанокот на задолжителното осигурување. Во 2026 година минималната основица е 1.084,20 евра, максималната 8.085,00 евра, а стапката на придонес е 22,8 проценти. Целиот придонес го плаќа Bund.

Рок: ако немате 60 месеци осигурување, барањето за Weiterversicherung мора да се поднесе во рок од шест месеци од престанокот на задолжителното осигурување. Со повеќе од 60 месеци осигурување, барањето може да се поднесе во секое време.

За еден случај на нега, истовремено само едно лице може да биде самоосигурено. Привремен престој на лицето кое се негува во установа за сместување не го прекинува домашното згрижување.

Барањето се поднесува до пензиското осигурување (Pensionsversicherung). Кај Weiterversicherung, барањето се поднесува кај институцијата во која последно сте биле осигурени.

Здравствено осигурување за лицето што се грижи

Ако дома се грижите за роднина кој прима најмалку 3. степен на Pflegegeld и негата го ангажира најголемиот дел од вашиот работен капацитет, во одредени случаи може да постои бесплатно семејно осигурување (beitragsfreie Mitversicherung).

Ако тоа не е можно, а поради негата не можете да работите, при социјална потреба може да побарате и бесплатно самоосигурување (beitragsfreie Selbstversicherung). Барањето се поднесува до австриската здравствена каса (Österreichische Gesundheitskasse, ÖGK), а услов е да имате главно живеалиште во Австрија.

Pflegekarenz и Pflegeteilzeit за вработени

Како вработен, со работодавачот можете да договорите отсуство за нега со целосен прекин на платата (Pflegekarenz) или намалено работно време со пропорционално намалување на приходот (Pflegeteilzeit). Кај Pflegeteilzeit работното време може да се намали до најмногу 10 часа неделно.

• траењето е од 1 до 3 месеци, без прекин;
• вообичаено е потребен најмалку 3. степен на Pflegegeld;
• за малолетно лице или лице со деменција, доволен е и 1. степен;
• непосредно пред тоа мора да сте работеле најмалку три месеци без прекин;
• во компанија со повеќе од 5 вработени постои законско право на најмногу четири недели.

За време на ова право важат заштита од отказ поради мотив (Motivkündigungsschutz), бесплатно здравствено и пензиско осигурување, а продолжува да се стекнува и право на отпремнина (Abfertigungsanspruch).

Важно: ако претходно сте имале само geringfügig работен однос, немате право ниту на Pflegekarenzgeld ниту на поврзаното осигурување.

Колкав е Pflegekarenzgeld?

Износот зависи од приходот и одговара на надоместокот за невработеност: 55 проценти од дневниот нето-приход, но најмалку колку месечниот праг за geringfügige Beschäftigung, кој во 2026 година изнесува 551,10 евра. За издржувано дете се исплаќа додаток. Кај Pflegeteilzeit износот се пресметува пропорционално.

За едно лице кое се негува, Pflegekarenzgeld се исплаќа вкупно најмногу 12 месеци. За правото одлучува Sozialministeriumservice (SMS).

Ако барањето го поднесете во рок од два месеца од почетокот на отсуството, исплатата може да важи од самиот почеток. Подоцнежно барање, поднесено пред завршувањето на отсуството, важи од денот на поднесување. Барање поднесено по завршувањето на отсуството се одбива.

Дополнителни поддршки

Angehörigenbonus

За Angehörigenbonus е потребен најмалку 4. степен на Pflegegeld. Во 2026 година изнесува 134,30 евра месечно.

Лицата кои имаат повластено пензиско осигурување го добиваат бонусот службено. Други лица, на пример пензионери, мора да поднесат барање. Дополнителни услови се најмалку една година да ја вршите главната нега и просечниот месечен нето-приход да не надминува 1.710,90 евра.

Ersatzpflege

За заменска нега (Ersatzpflege) може да се побара најмногу:

• од 1.200 до 2.200 евра годишно, зависно од степенот на Pflegegeld;
• дополнителни 300 евра во случај на деменција.

Услов е најмалку една година претежно вие да се грижите за роднината, а поради болест, одмор или друга важна причина привремено да не можете да ја вршите негата. Барањето се поднесува до Sozialministeriumservice. Вообичаено е потребен најмалку 3. степен на Pflegegeld, а кај деменција или малолетно лице доволен е 1. степен.

Курс за нега

За курс за нега е можно да се добијат најмногу 200 евра годишно по лице кое се негува. Потребен е најмалку 1. степен на Pflegegeld.

Често поставувани прашања

Може ли да работам додека стекнувам пензиски стаж преку негата?

Да. Begünstigte Selbstversicherung може да постои и паралелно со работа со задолжително осигурување. Кај Begünstigte Weiterversicherung, целиот ваш работен капацитет мора да биде ангажиран со негата.

Морам ли да живеам со лицето кое го негувам?

Не за Pflegekarenz и Angehörigenbonus. Кај пензиското осигурување, негата мора да се одвива во домашна средина.

Може ли две лица да користат Pflegekarenz за истиот роднина?

Да. На пример, двајца браќа или сестри можат да користат отсуство во различни периоди, секој најмногу три месеци. Така вкупното времетраење може да достигне најмногу шест месеци.

Може ли постапката за Pflegegeld да се забрза?

При ненадејна потреба од нега, ако ја пријавите намерата да користите Pflegekarenz, надлежните органи по правило ја завршуваат постапката во рок од две недели.

Практични чекори

1. Проверете кој степен на Pflegegeld го прима лицето за кое се грижите.
2. Соберете докази за сродството, живеалиштето и периодот на работа или осигурување.
3. За пензиско осигурување контактирајте ја Pensionsversicherung; за Weiterversicherung обратете се кај последната осигурителна институција.
4. За здравствено осигурување поднесете барање до ÖGK.
5. Со работодавачот договорете Pflegekarenz или Pflegeteilzeit и внимавајте на роковите за Pflegekarenzgeld.
6. За Pflegekarenzgeld, Angehörigenbonus и Ersatzpflege обратете се до Sozialministeriumservice, според конкретното право.
7. Пред поднесување проверете ги актуелните формулари и услови кај надлежната институција, бидејќи овој текст не претставува правен или социјален совет.

Извор: oesterreich.gv.at