Силните глаголи во Präteritum и Perfekt (3. дел)

Третата група силни германски глаголи често се среќава во секојдневниот јазик. Кај овие глаголи се менува самогласката во основата, поради што формите во Präteritum и Perfekt се разликуваат од инфинитивот.

Силни глаголи – 3. дел

• messen – maß – hat gemessen – мери
• waschen – wusch – hat gewaschen – мие
• sehen – sah – hat gesehen – гледа
• lesen – las – hat gelesen – чита
• gießen – goss – hat gegossen – наводнува
• fliegen – flog – ist geflogen – лета
• helfen – half – hat geholfen – помага
• gelingen – gelang – ist gelungen – успева
• backen – backte – hat gebacken – пече
• (sich) treffen – traf (sich) – hat sich getroffen – се среќава
• finden – fand – hat gefunden – наоѓа
• tun – tat – hat getan – прави, дејствува
• gefallen – gefiel – hat gefallen – му се допаѓа
• geschehen – geschah – ist geschehen – се случува
• schwimmen – schwamm – ist geschwommen – плива
• fahren – fuhr – ist/hat gefahren – патува, вози
• sitzen – saß – hat gesessen – седи
• nehmen – nahm – hat genommen – зема

Важни забелешки

1. Глаголите што изразуваат движење или промена на состојба во Perfekt користат помошен глагол sein:
   • fliegen → ist geflogen
   • gelingen → ist gelungen
   • schwimmen → ist geschwommen
   • fahren → ist gefahren во значење „патува“, но hat gefahren во значење „вози“.
2. Кај останатите глаголи во Perfekt се користи haben:
   • lesen → hat gelesen
   • helfen → hat geholfen
3. Некои од овие глаголи се особено чести во секојдневниот говор: sehen, lesen, finden, nehmen и tun.
4. tun и machen имаат слично значење, но tun често се користи во поформални изрази или во одредени фрази:
   • Ich habe alles getan. – Направив сè.

Пример-реченици

• messen: Der Arzt maß meinen Blutdruck. – Лекарот ми го измери крвниот притисок.
• waschen: Ich habe gestern das Auto gewaschen. – Вчера го измив автомобилот.
• sehen: Wir haben einen schönen Film gesehen. – Гледавме убав филм.
• lesen: Sie las ein interessantes Buch. – Таа читаше интересна книга.
• gießen: Ich habe die Blumen gegossen. – Ги наводнував цвеќињата.
• fliegen: Wir sind nach Wien geflogen. – Летавме за Виена.
• helfen: Er hat mir bei den Hausaufgaben geholfen. – Тој ми помогна со домашната задача.
• gelingen: Es ist mir gelungen, das Problem zu lösen. – Успеав да го решам проблемот.
• backen: Meine Mutter hat einen Kuchen gebacken. – Мајка ми испече колач.
• sich treffen: Wir haben uns im Café getroffen. – Се сретнавме во кафулето.
• finden: Ich fand den Schlüssel im Garten. – Го најдов клучот во градината.
• tun: Er tat so, als ob er nichts wüsste. – Тој се преправаше дека не знае ништо.
• gefallen: Das Buch hat mir sehr gefallen. – Книгата многу ми се допадна.
• geschehen: Es geschah vor drei Jahren. – Тоа се случи пред три години.
• schwimmen: Wir sind im See geschwommen. – Пливавме во езерото.
• fahren: Ich bin nach Berlin gefahren. – Патував до Берлин.
• sitzen: Er saß den ganzen Tag im Büro. – Тој седеше во канцеларијата цел ден.
• nehmen: Ich habe die Medikamente genommen. – Ги земав лековите.

Заклучок

Третата група силни глаголи содржи многу чести и важни глаголи. Некои изразуваат движење, како fahren, fliegen и schwimmen, а други основни секојдневни дејства, како sehen, lesen, nehmen, finden и tun. Нивните форми во Präteritum и Perfekt се неправилни и треба да се учат поединечно.

Практични чекори

1. Запишете ги инфинитивот, формата во Präteritum и формата во Perfekt во три колони.
2. Научете го помошниот глагол: haben за повеќето глаголи, а sein за движење и промена на состојба.
3. Составете по една реченица со секој глагол, користејќи ситуации од секојдневниот живот во Австрија.
4. Повторувајте ги формите гласно и проверувајте дали правилно се менува самогласката во основата.