Präteritum dhe Perfekt i foljeve të forta (pjesa 3)
Foljet e forta në gjermanisht ndryshojnë shpesh zanoren e temës. Për këtë arsye, format e tyre në Präteritum dhe Perfekt dallojnë nga infinitivi dhe duhen mësuar veçmas.
Foljet e forta (pjesa 3)
- messen – Präteritum: maß; Perfekt: hat gemessen; mat
- waschen – Präteritum: wusch; Perfekt: hat gewaschen; lan
- sehen – Präteritum: sah; Perfekt: hat gesehen; shikon
- lesen – Präteritum: las; Perfekt: hat gelesen; lexon
- gießen – Präteritum: goss; Perfekt: hat gegossen; ujit
- fliegen – Präteritum: flog; Perfekt: ist geflogen; fluturon
- helfen – Präteritum: half; Perfekt: hat geholfen; ndihmon
- gelingen – Präteritum: gelang; Perfekt: ist gelungen; ia del mbanë, ka sukses
- backen – Präteritum: backte; Perfekt: hat gebacken; pjek
- (sich) treffen – Präteritum: traf (sich); Perfekt: hat sich getroffen; takohet
- finden – Präteritum: fand; Perfekt: hat gefunden; gjen
- tun – Präteritum: tat; Perfekt: hat getan; bën, vepron
- gefallen – Präteritum: gefiel; Perfekt: hat gefallen; i pëlqen
- geschehen – Präteritum: geschah; Perfekt: ist geschehen; ndodh
- schwimmen – Präteritum: schwamm; Perfekt: ist geschwommen; noton
- fahren – Präteritum: fuhr; Perfekt: ist/hat gefahren; udhëton, drejton
- sitzen – Präteritum: saß; Perfekt: hat gesessen; ulet, qëndron ulur
- nehmen – Präteritum: nahm; Perfekt: hat genommen; merr
Shënime të rëndësishme
- Foljet që shprehin lëvizje ose ndryshim gjendjeje përdorin foljen ndihmëse sein në Perfekt:
- fliegen → ist geflogen
- gelingen → ist gelungen
- schwimmen → ist geschwommen
- fahren → ist gefahren kur do të thotë të udhëtosh, dhe hat gefahren kur do të thotë të drejtosh
- Për foljet e tjera përdoret haben në Perfekt:
- lesen → hat gelesen
- helfen → hat geholfen
- Disa nga foljet më të shpeshta në komunikimin e përditshëm janë sehen, lesen, finden, nehmen dhe tun.
- tun dhe machen kanë kuptime të ngjashme, por tun përdoret shpesh në mënyrë më formale ose në shprehje të caktuara: Ich habe alles getan. – I bëra të gjitha.
Shembuj fjalish
- messen: Der Arzt maß meinen Blutdruck. – Mjeku mati tensionin tim.
- waschen: Ich habe gestern das Auto gewaschen. – Dje lava makinën.
- sehen: Wir haben einen schönen Film gesehen. – Pamë një film të bukur.
- lesen: Sie las ein interessantes Buch. – Ajo lexoi një libër interesant.
- gießen: Ich habe die Blumen gegossen. – Ujita lulet.
- fliegen: Wir sind nach Wien geflogen. – Fluturuam për në Vjenë.
- helfen: Er hat mir bei den Hausaufgaben geholfen. – Ai më ndihmoi me detyrat e shtëpisë.
- gelingen: Es ist mir gelungen, das Problem zu lösen. – Ia dola ta zgjidhja problemin.
- backen: Meine Mutter hat einen Kuchen gebacken. – Nëna ime ka pjekur një kek.
- sich treffen: Wir haben uns im Café getroffen. – U takuam në kafene.
- finden: Ich fand den Schlüssel im Garten. – E gjeta çelësin në kopsht.
- tun: Er tat so, als ob er nichts wüsste. – Ai bëri sikur nuk dinte asgjë.
- gefallen: Das Buch hat mir sehr gefallen. – Libri më pëlqeu shumë.
- geschehen: Es geschah vor drei Jahren. – Kjo ndodhi tre vjet më parë.
- schwimmen: Wir sind im See geschwommen. – Notuam në liqen.
- fahren: Ich bin nach Berlin gefahren. – Udhëtova për në Berlin.
- sitzen: Er saß den ganzen Tag im Büro. – Ai qëndroi ulur në zyrë gjithë ditën.
- nehmen: Ich habe die Medikamente genommen. – I mora ilaçet.
Përmbledhje
Ky grup përmban folje të forta shumë të rëndësishme, ndër të tjera për lëvizje si fahren, fliegen dhe schwimmen, si edhe për veprime të përditshme si sehen, lesen, nehmen, finden dhe tun. Format e tyre në Präteritum dhe Perfekt janë të parregullta, ndaj duhen mësuar veçmas.
Hapat praktikë
- Mësoni çdo folje bashkë me format e saj në Präteritum dhe Perfekt.
- Shënoni nëse folja përdor haben apo sein në Perfekt.
- Shkruani nga një fjali për secilën folje dhe përdorni situata nga jeta e përditshme.
- Përsëritni rregullisht foljet më të shpeshta: sehen, lesen, finden, nehmen dhe tun.