Домови за стари лица во Австрија: трошоци, плаќање и џепарлак во 2026

Кога домашната нега и мобилните социјални услуги повеќе не се доволни, може да се разгледа сместување во дом за стари лица или дом за нега (Alten- und Pflegeheim). Во продолжение се објаснети условите за прием, трошоците, начинот на плаќање и средствата што остануваат кај корисникот во 2026 година.

Кога се разгледува сместување во дом?

Со возраста се зголемува веројатноста дека на лицето ќе му биде потребна помош или нега. Додека е можно, многу луѓе користат мобилни социјални услуги за да останат во својот дом. Ако тие услуги веќе не можат да ги покријат потребите за нега, можно е преселување во дом за стари лица или дом за нега.

Основен принцип е доброволноста (Prinzip der Freiwilligkeit). Никој не смее да биде примен без негово изречно согласување.

Како се добива место во дом?

Во зависност од операторот на домот, потребно е да се поднесе писмено барање. Најчесто се приложуваат:

• лични документи;
• документи со кои се потврдува потребата од нега, на пример лекарски потврди;
• документи за финансиската состојба.

Навреме информирајте се кај управата на конкретниот дом (Heimverwaltung) за потребните чекори. Постои и примерок на договор за сместување (Musterheimvertrag).

Колку чини домот за стари лица?

Не постои единствена цена за цела Австрија. Трошоците зависат особено од:

• покраината во која се наоѓа домот;
• тоа дали домот е јавен, односно општествен, или приватен.

Во многу домови надоместокот се состои од основен износ и доплата. Доплатата зависи од степенот на потребната нега и најчесто е поврзана со степенот на Pflegegeld. За конкретната цена треба да се информирате директно кај избраниот дом.

Кој ги плаќа трошоците?

Финансирањето обично се одвива по следниот редослед:

1. Најпрво се користат сопствените приходи на корисникот: Pflegegeld, пензија или рента, како и други приходи.
2. Ако тие средства не ги покриваат целосно трошоците, разликата обично ја покрива социјалната помош или минималната поддршка (Sozialhilfe/Mindestsicherung), под условите утврдени со покраинскиот закон за спроведување на социјалната помош (Sozialhilfeausführungsgesetz).

Колку џепарлак останува?

Ако во плаќањето учествува и социјалната помош, кај корисникот месечно останува џепарлак (Taschengeld):

• 20 проценти од пензијата, заедно со посебните исплати (Sonderzahlungen);
• 10 проценти од Pflegegeld од третиот степен.

Дали може да се посегне по имотот? Укинување на Pflegeregress

Од 1 јануари 2018 година е забрането, во рамките на социјалната помош, да се посегне по имотот за покривање на трошоците за нега (Verbot des Pflegeregresses).

Забраната се однесува на:

• лицето што живее во установата за нега;
• неговите роднини;
• неговите наследници;
• лицата што добиле подарок од него.

Правилото е содржано во Општиот закон за социјално осигурување (ASVG) и важи во цела Австрија. Од 1 јануари 2018 година не може да се бара ваков надомест, постапките што биле во тек морале да бидат прекинати, а спротивните покраински правила престанале да важат.

Привремено сместување: краткорочни можности

Домот за стари лица не мора секогаш да биде трајно решение. Постојат три форми на привремено сместување:

• Übergangspflege – преодна нега, само за периодот во кој постои потреба од нега, на пример за рехабилитација по престој во болница;
• Kurzzeitpflege – краткотрајна нега, кога членот на семејството што се грижи за лицето привремено не може да ја извршува негата поради здравствени или работни причини;
• Urlaubspflege – нега за време на одмор, за да се растоварат роднините што се грижат за лицето.

При привремено сместување, доколку е можно, не откажувајте го веднаш станот или куќата.

Како да се избере добар дом?

Националниот сертификат за квалитет (Nationales Qualitätszertifikat für Alten- und Pflegeheime, NQZ) може да го добијат домовите што редовно работат на подобрување на квалитетот на животот на корисниците. Предуслови се воспоставен систем за управување со квалитетот и спроведена самоевалуација.

Публикацијата „Wohnen im Altenheim“ може да се нарача за надомест. Таа содржи критериуми за избор на дом и информации за трошоците, како и за правата на корисниците и нивните роднини.

Најчести прашања

Дали некој мора да се пресели во дом за стари лица?

Не. Приемот е доброволен и возможен само со изречно согласување.

Дали децата мора да ги плаќаат трошоците за домот на родителот?

Во рамките на социјалната помош, од 1 јануари 2018 година е забрането да се посегне по имотот на роднините за покривање на трошоците за нега.

Колку средства остануваат кај корисникот ако учествува социјалната помош?

Месечно остануваат 20 проценти од пензијата, заедно со посебните исплати, како и 10 проценти од Pflegegeld од третиот степен.

Дали сите домови чинат исто?

Не. Цената зависи од покраината и од тоа дали домот е јавен или приватен.

Практични чекори

1. Проценете дали мобилните услуги и домашната нега сè уште ги покриваат потребите.
2. Контактирајте ја управата на избраниот дом (Heimverwaltung) и побарајте информации за условите за прием.
3. Подгответе лични документи, медицински потврди и докази за приходите и имотната состојба.
4. Побарајте детална пресметка на основниот надоместок и доплатата поврзана со негата.
5. Проверете дали е потребно да поднесете барање за Sozialhilfe/Mindestsicherung за покривање на разликата.
6. Прашајте за можностите за Übergangspflege, Kurzzeitpflege или Urlaubspflege ако не е потребно трајно сместување.
7. Проверете дали домот има NQZ и внимателно прочитајте го договорот пред потпишување.

Напомена: Овој текст е подготвен врз основа на информации достапни на интернет и не претставува советување. За конкретен случај обратете се кај адвокат, правен стручњак, здравствен работник или друг соодветен професионалец.

Извор: oesterreich.gv.at