ECTS, STEOP i Bologna: kako je organizovan austrijski univerzitetski sistem

Ako želite studirati u Austriji ili se za studije priprema vaše dijete, brzo ćete naići na tri skraćenice: Bologna, ECTS i STEOP. One određuju kako su studije organizovane, kako se vrednuje uspjeh i šta vas očekuje u prvom semestru.

Šta je Bologna-Prozess?

Bologna-Prozess je reforma evropskog visokog obrazovanja. Osnovnu deklaraciju potpisale su 1999. godine 29 evropskih država. Cilj je bio stvaranje Evropskog prostora visokog obrazovanja (Europäischer Hochschulraum, EHR), u kojem studenti, nastavnici i istraživači mogu lakše da se kreću, a studijski programi budu pregledni i uporedivi.

Evropski prostor visokog obrazovanja proglašen je 2010. godine na jubilarnoj konferenciji u Budimpešti i Beču. Danas u njemu učestvuje 49 evropskih država i Evropska komisija. Predstavništvo Rusije i Bjelorusije suspendovano je u aprilu 2022. godine. Učešće je dobrovoljno: države se obavezuju da će svoje sisteme razvijati u skladu sa zajedničkim ciljevima.

Najvažniji elementi su:

• jasne i uporedive diplome;
• trostepeni sistem studija: Bachelor, Master i Doktor/PhD;
• ECTS-kreditni sistem;
• podrška mobilnosti i cjeloživotnom učenju;
• zajedničko evropsko osiguranje kvaliteta.

Šta znači ECTS?

ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System) je Evropski sistem prenosa i prikupljanja kredita. Na austrijskim univerzitetima predmeti i pojedine faze studija izražavaju se u ECTS bodovima (ECTS-Anrechnungspunkte).

ECTS olakšava međusobno priznavanje studijskih i ispitnih rezultata u Evropskoj uniji. To je posebno važno ako promijenite studijski program ili ustanovu, odnosno ako jedan semestar provedete u inostranstvu.

Priznavanje prethodnog obrazovanja

Ako ste određeno gradivo već savladali, možete podnijeti zahtjev za priznavanje studijskih rezultata (Anerkennung von Lernleistungen). Nakon priznavanja ne morate ponovo polagati odgovarajući ispit. Priznavanje nije automatsko i mora se zatražiti.

• Prethodne studije na priznatoj domaćoj ili stranoj visokoškolskoj ustanovi: nema navedenog gornjeg ograničenja.
• Opšteobrazovna ili stručna srednja škola, na primjer HAK ili HTL: najviše 60 ECTS.
• Priznavanje stručne ili druge kvalifikacije, ako to dopušta statut ustanove: najviše 60 ECTS.
• Srednjoškolsko obrazovanje i kvalifikacija zajedno: ukupno najviše 90 ECTS.

Na univerzitetima i pedagoškim visokim školama o tome odlučuje nadležni organ za studijska pitanja. Na visokim stručnim školama (Fachhochschule) odlučuje rukovodstvo studijskog programa. Prije Erasmus boravka možete unaprijed zatražiti procjenu toga koji će predmeti iz inostranstva biti priznati. Kod zajedničkih prekograničnih programa (joint programmes) to je već dio samog programa.

Šta je STEOP?

STEOP (Studieneingangs- und Orientierungsphase) je uvodna i orijentaciona faza studija. Namijenjena je svim studentima koji počinju studije i treba da im pruži pregled najvažnijih sadržaja izabranog programa.

STEOP je dio svakog Bachelor- i Diplomstudium programa, osim na umjetničkim univerzitetima. Primjenjuje se i na još postojeće diplomске studije, kao što su pravo i katolička teologija. Na studijima medicine, stomatologije, veterine i psihologije STEOP se može ukinuti uredbom.

• Vrijeme: prvi semestar.
• Obim: najmanje 8, a najviše 20 ECTS.
• Broj ispita: najmanje dva.
• Termini ispita: najmanje dva po semestru, pri čemu jedan može biti izvan nastavnog perioda.
• Ponavljanje: u pravilu tri puta.
• Predmeti koji se mogu ranije upisati: prema nastavnom planu najviše 22 ECTS.

Osnovno pravilo glasi da se ostali predmeti i ispiti mogu polagati tek nakon uspješnog završetka svih ispita iz STEOP-a. Curriculum može predvidjeti izuzetak i dozvoliti najviše 22 ECTS iz narednih predmeta prije završetka STEOP-a. Termini ispita moraju biti organizovani tako da student nakon uspješnog završetka STEOP-a može nastaviti studije u narednom semestru.

Važno: ako na posljednjem dozvoljenom ponavljanju ne položite jedan od obaveznih STEOP ispita, prestaje vaša dozvola za upis (Zulassung) na tom studijskom programu.

Ko može početi studije u Austriji?

Osnovni uslov za studiranje obično je matura (Reifeprüfung, Matura). Matura iz opšteobrazovne gimnazije (AHS) omogućava upis na univerzitet, Fachhochschule i pedagošku visoku školu. Matura i završni ispit stručne srednje škole (BHS) takođe omogućavaju ove vrste studija.

Za pojedine studijske programe potrebni su dopunski ispiti (Zusatzprüfung) iz latinskog, grčkog, deskriptivne geometrije ili biologije, ako te predmete niste imali u dovoljnom broju časova. Za latinski ispit, na primjer, nije potreban ako ste ga uspješno pohađali najmanje 10 sedmičnih časova.

Studiranje je moguće i bez mature putem ispita za sticanje prava na studiranje (Studienberechtigungsprüfung). Uslovi su navršenih 20 godina, državljanstvo države EU ili EGP-a, odnosno pripadnost određenoj zakonom definisanoj grupi, kao i odgovarajuće prethodno obrazovanje. Ispit se sastoji od pet djelimičnih ispita i daje pravo samo na izabranu grupu studija.

Česta pitanja

Koliko ECTS bodova nosi STEOP?

U zavisnosti od studijskog programa, STEOP obuhvata najmanje 8, a najviše 20 ECTS bodova.

Koliko puta mogu ponavljati STEOP ispit?

U pravilu tri puta, kao i ostale ispite.

Da li se priznaju predmeti iz HTL-a ili HAK-a?

Da, na osnovu zahtjeva, najviše do 60 ECTS. Zajedno sa drugim kvalifikacijama može se priznati ukupno najviše 90 ECTS.

Da li svaki studijski program ima STEOP?

Ne. Umjetnički univerziteti nemaju STEOP, a na studijima medicine, stomatologije, veterine i psihologije STEOP se može ukinuti.

Praktični koraci

1. Provjerite uslove za upis konkretnog studijskog programa i da li je potrebna Zusatzprüfung.
2. Pregledajte Curriculum i utvrdite obim STEOP-a, broj ispita i pravila ponavljanja.
3. Pripremite dokaze o prethodnim studijama, srednjoškolskom obrazovanju i kvalifikacijama ako želite podnijeti zahtjev za Anerkennung von Lernleistungen.
4. Zahtjev za priznavanje podnesite nadležnom organu univerziteta, pedagoške visoke škole ili rukovodstvu programa na Fachhochschule.
5. Ako planirate Erasmus semestar, unaprijed zatražite pisanu procjenu priznavanja predmeta iz inostranstva.
6. Za konačne i aktuelne informacije provjerite pravila svoje ustanove i portal oesterreich.gv.at.

Ovaj tekst je informativnog karaktera i ne predstavlja pravni ili stručni savjet. Za konkretnu situaciju obratite se svojoj obrazovnoj ustanovi ili nadležnom stručnjaku.