ECTS, STEOP ve Bologna: Avusturya üniversite sistemi nasıl işler?

Avusturya’da üniversiteye başlayacaksanız kısa sürede Bologna, ECTS ve STEOP terimleriyle karşılaşırsınız. Bu kavramlar eğitimin nasıl yapılandırıldığını, akademik başarının nasıl ölçüldüğünü ve ilk dönemde sizi nelerin beklediğini açıklar.

Bologna süreci nedir?

Bologna-Prozess, Avrupa yükseköğretim sistemlerinin reform sürecidir. Sürecin temelini oluşturan bildiri 1999 yılında 29 Avrupa ülkesi tarafından imzalandı. Amaç, öğrencilerin, öğretim görevlilerinin ve araştırmacıların daha kolay hareket edebildiği; eğitim programlarının ise daha şeffaf ve karşılaştırılabilir olduğu bir Avrupa Yükseköğretim Alanı (Europäischer Hochschulraum, EHR) oluşturmaktı.

Avrupa Yükseköğretim Alanı, 2010 yılında Budapeşte ve Viyana’daki yıl dönümü konferansında ilan edildi. Günümüzde 49 Avrupa ülkesi ve Avrupa Komisyonu bu sürece katılıyor. Rusya ve Belarus’un temsili Nisan 2022’de askıya alındı. Katılım gönüllüdür; ülkeler, ortak hedefler doğrultusunda kendi sistemlerini düzenlemeyi taahhüt eder.

Bologna sürecinin başlıca unsurları şunlardır:

• Kolay anlaşılabilir ve karşılaştırılabilir diplomalar,
• Üç kademeli eğitim: Bachelor, Master ve Doktor/PhD,
• ECTS kredi sistemi,
• Öğrenci hareketliliğinin ve yaşam boyu öğrenmenin desteklenmesi,
• Ortak Avrupa kalite güvencesi.

ECTS ne anlama gelir?

ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System), Avrupa Kredi Transferi ve Biriktirme Sistemidir. Avusturya üniversitelerinde dersler ve eğitim aşamaları ECTS-Anrechnungspunkte adı verilen kredilerle ölçülür.

ECTS, Avrupa Birliği içinde ders ve sınav başarılarının karşılıklı olarak tanınmasını kolaylaştırır. Bu sistem özellikle bölüm veya kurum değiştirirken ya da yurt dışında bir dönem eğitim alırken önem kazanır.

Daha önceki eğitimlerden kaç kredi tanınabilir?

Daha önce bir dersin içeriğini öğrendiyseniz, akademik başarınızın tanınması için Anerkennung von Lernleistungen başvurusunda bulunabilirsiniz. Başvuru kabul edilirse ilgili sınava yeniden girmeniz gerekmez. Tanıma işlemi otomatik değildir; başvuru yapılması gerekir.

• Tanınmış bir Avusturya veya yabancı yükseköğretim kurumundaki önceki eğitim: Belirlenmiş bir üst sınır yoktur.
• Genel eğitim veren veya mesleki ortaöğretim kurumu, örneğin HAK veya HTL: En fazla 60 ECTS.
• Mesleki ya da başka bir yeterliliğin doğrulanması, kurumun yönetmeliği izin veriyorsa: En fazla 60 ECTS.
• Ortaöğretim ve diğer yeterlilikler birlikte: Toplam en fazla 90 ECTS.

Üniversitelerde ve pedagojik yüksekokullarda akademik işlerden sorumlu birim karar verir. Fachhochschule kurumlarında ise kararı bölüm yönetimi verir. Erasmus öncesinde, yurt dışında alınacak derslerin tanınıp tanınmayacağını önceden belirlemelerini isteyebilirsiniz. Sınır ötesi ortak programlarda (joint programmes) tanıma süreci programın bir parçasıdır.

STEOP nedir ve ne zaman tamamlanmalıdır?

STEOP (Studieneingangs- und Orientierungsphase), eğitime giriş ve oryantasyon aşamasıdır. Tüm yeni öğrenciler için tasarlanmıştır ve seçilen bölümün temel içerikleri hakkında genel bir bakış sunar.

STEOP, sanat üniversiteleri dışındaki tüm Bachelor ve Diplomstudium programlarının parçasıdır. Hâlen mevcut olan hukuk ve Katolik teolojisi gibi diploma programları için de geçerlidir. Tıp, diş hekimliği, veterinerlik ve psikoloji bölümlerinde STEOP yönetmelikle kaldırılabilir.

• Zamanı: İlk dönem
• Kapsamı: En az 8, en fazla 20 ECTS
• Sınav sayısı: En az iki
• Sınav tarihleri: Her dönem en az iki tarih; bunlardan biri ders döneminin dışında olabilir
• Tekrar hakkı: Temel kural olarak üç tekrar
• Önceden alınabilecek dersler: Müfredata göre STEOP tamamlanmadan önce en fazla 22 ECTS

Temel kural, başka ders ve sınavlara ancak STEOP kapsamındaki tüm sınavları başarıyla tamamladıktan sonra devam edebilmenizdir. Ancak Curriculum, STEOP bitmeden önce en fazla 22 ECTS değerinde ilerleme sağlayan dersin alınmasına izin verebilir.

Sınav tarihleri, STEOP’u başarıyla tamamlayan öğrencinin bir sonraki dönemde eğitimine devam edebilmesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.

Önemli: STEOP kapsamındaki zorunlu sınavlardan birinde son tekrar hakkını da kullanarak başarısız olursanız, ilgili bölüme ilişkin Zulassung sona erer.

Avusturya’da üniversiteye kimler başlayabilir?

Üniversite eğitiminin temel şartı genellikle lise bitirme sınavıdır: Reifeprüfung veya Matura. Genel eğitim veren lise türü olan AHS mezunlarının Matura’sı üniversite, Fachhochschule ve pedagojik yüksekokul eğitimine başvuru hakkı verir. Mesleki lise türü BHS mezunlarının bitirme ve diploma sınavı da aynı şekilde geçerlidir.

Bazı bölümlerde, okulda yeterli saat okutulmadıysa Latince, Yunanca, teknik çizim geometrisi veya biyoloji alanında ek sınav (Zusatzprüfung) istenebilir. Örneğin Latince dersi en az 10 haftalık ders saati boyunca başarıyla tamamlandıysa ek sınav gerekmez.

Lise bitirme sınavı olmadan da bir seçenek vardır: Studienberechtigungsprüfung, yani üniversiteye giriş yeterlilik sınavı. Bunun için 20 yaşını doldurmuş olmak, Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı vatandaşı olmak ya da belirli kişi gruplarından birine dahil olmak ve uygun bir ön eğitime sahip olmak gerekir. Sınav beş kısmi sınavdan oluşur ve yalnızca seçilen bölüm grubuna başvuru hakkı sağlar.

Sık sorulan sorular

STEOP kaç ECTS değerindedir?

Bölüme göre değişir; en az 8, en fazla 20 ECTS’dir.

STEOP sınavını kaç kez tekrarlayabilirim?

Temel kural olarak üç kez. Bu kural diğer sınavlar için de geçerlidir.

HTL veya HAK’ta alınan dersler tanınır mı?

Başvuru üzerine tanınabilir. Bu eğitimlerden en fazla 60 ECTS kabul edilebilir. Diğer yeterliliklerle birlikte toplam üst sınır 90 ECTS’dir.

Her bölümde STEOP var mı?

Hayır. Sanat üniversitelerinde STEOP bulunmaz. Tıp, diş hekimliği, veterinerlik ve psikoloji bölümlerinde ise STEOP yönetmelikle kaldırılabilir.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Başvurmak istediğiniz bölümün Curriculum belgesini inceleyerek STEOP’un ECTS kapsamını ve sınavlarını kontrol edin.
2. Daha önce tamamladığınız dersler veya yeterlilikler varsa Anerkennung von Lernleistungen başvurusu için belgelerinizi hazırlayın.
3. HAK, HTL veya başka bir mesleki eğitimden gelen derslerin tanınması için ilgili üniversitenin ya da Fachhochschule bölüm yönetiminin prosedürünü öğrenin.
4. STEOP sınav tarihlerini ilk dönem başlamadan kontrol edin ve tekrar hakkı kurallarını dikkate alın.
5. Erasmus veya başka bir yurt dışı eğitim planlıyorsanız, derslerin tanınmasını önceden yazılı olarak netleştirin.
6. Lise bitirme sınavınız yoksa Studienberechtigungsprüfung şartlarını ve seçtiğiniz bölüm grubu için geçerliliğini ilgili kurumdan doğrulayın.

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve bağlayıcı kurallar için başvurmak istediğiniz üniversitenin veya Fachhochschule kurumunun resmi yönetmeliklerini kontrol edin.