ECTS, STEOP i Bologna: jak działa austriacki system studiów

Osoby rozpoczynające studia w Austrii szybko spotkają się z trzema skrótami: Bologna, ECTS i STEOP. Określają one strukturę studiów, sposób mierzenia osiągnięć oraz wymagania obowiązujące na początku nauki.

Najważniejsze informacje w skrócie

• System Bologna obejmuje trzy poziomy: Bachelor, Master oraz Doktor/PhD.
• ECTS ułatwia uznawanie zaliczeń i egzaminów w państwach Unii Europejskiej.
• STEOP to etap wprowadzający, który obejmuje od 8 do 20 punktów ECTS.
• Nieudane podejście do ostatniej możliwej poprawy egzaminu STEOP może oznaczać utratę przyjęcia na dany kierunek.
• Za naukę w szkole średniej i wcześniejsze kwalifikacje można łącznie uznać najwyżej 90 ECTS.

Na czym polega proces Bologna?

Proces Bologna (Bologna-Prozess) to reforma europejskiego szkolnictwa wyższego. Deklarację, która dała jej początek, podpisało w 1999 roku 29 państw europejskich. Celem było utworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (Europäischer Hochschulraum, EHR), w którym studenci, wykładowcy i naukowcy mogą łatwiej się przemieszczać, a programy studiów są bardziej przejrzyste i porównywalne.

Europejski Obszar Szkolnictwa Wyższego ogłoszono w 2010 roku podczas jubileuszowej konferencji w Budapeszcie i Wiedniu. Obecnie uczestniczą w nim 49 państw europejskich oraz Komisja Europejska. Reprezentacja Rosji i Białorusi została zawieszona w kwietniu 2022 roku. Udział jest dobrowolny, a państwa dostosowują swoje systemy do wspólnych celów.

Najważniejsze elementy procesu Bologna to:

• zrozumiałe i porównywalne dyplomy,
• trzystopniowy system studiów: Bachelor, Master i Doktor/PhD,
• system punktów ECTS,
• wspieranie mobilności oraz uczenia się przez całe życie,
• wspólne europejskie standardy zapewniania jakości.

Co oznacza ECTS?

ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System) to Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów. Na austriackich uczelniach przedmioty oraz kolejne etapy kształcenia mierzy się w punktach ECTS (ECTS-Anrechnungspunkte).

System ułatwia wzajemne uznawanie zaliczeń i wyników egzaminów w Unii Europejskiej. Ma to znaczenie między innymi przy zmianie kierunku lub uczelni oraz podczas wyjazdu na semestr za granicę.

Uznawanie wcześniejszej nauki

Jeżeli dana osoba opanowała już materiał z określonego przedmiotu, może złożyć wniosek o uznanie osiągnięć edukacyjnych (Anerkennung von Lernleistungen). Po uznaniu nie trzeba ponownie zdawać danego egzaminu. Uznanie nie następuje automatycznie — należy o nie wystąpić.

• Wcześniejsze studia na uznanej krajowej lub zagranicznej uczelni: brak określonego limitu.
• Ogólnokształcąca lub zawodowa szkoła średnia, na przykład HAK albo HTL: najwyżej 60 ECTS.
• Uznanie kwalifikacji zawodowych lub innych, jeżeli pozwala na to statut instytucji: najwyżej 60 ECTS.
• Łącznie za dwa ostatnie rodzaje osiągnięć: najwyżej 90 ECTS.

Na uniwersytetach i w szkołach pedagogicznych o uznaniu decyduje właściwa jednostka zajmująca się sprawami studenckimi. W Fachhochschule decyzję podejmuje kierownictwo kierunku. Przed wyjazdem w ramach programu Erasmus można z wyprzedzeniem ustalić, czy przedmioty z zagranicy zostaną uznane. W przypadku wspólnych programów transgranicznych (joint programmes) jest to już część programu.

Czym jest STEOP?

STEOP (Studieneingangs- und Orientierungsphase) to etap wprowadzający i orientacyjny. Dotyczy osób rozpoczynających studia i ma przedstawić najważniejsze treści danego kierunku.

STEOP jest częścią każdego kierunku Bachelor i Diplomstudi­um, z wyjątkiem uczelni artystycznych. Obejmuje także nadal prowadzone studia dyplomowe, między innymi prawo i teologię katolicką. Na kierunkach lekarskim, dentystycznym, weterynaryjnym i psychologicznym STEOP może zostać zniesiony na podstawie rozporządzenia.

Zasady STEOP

• Termin: pierwszy semestr.
• Zakres: co najmniej 8 i najwyżej 20 ECTS.
• Liczba egzaminów: co najmniej dwa.
• Terminy egzaminów: co najmniej dwa w każdym semestrze; jeden z nich może przypadać poza okresem zajęć.
• Poprawki: co do zasady trzy.
• Przedmioty możliwe do zaliczenia wcześniej: zgodnie z programem najwyżej 22 ECTS.

Co do zasady można przystępować do kolejnych przedmiotów i egzaminów dopiero po zdaniu wszystkich egzaminów STEOP. Curriculum może przewidywać wyjątek i dopuścić przed ukończeniem STEOP przedmioty o łącznej wartości najwyżej 22 ECTS. Terminy egzaminów powinny być zaplanowane tak, aby po zaliczeniu STEOP można było kontynuować studia w następnym semestrze.

Ważne: jeżeli egzamin STEOP nie zostanie zdany także podczas ostatniej możliwej poprawy, przyjęcie (Zulassung) na dany kierunek wygasa.

Kto może rozpocząć studia w Austrii?

Podstawą rozpoczęcia studiów jest zazwyczaj matura (Reifeprüfung, Matura). Matura w szkole ogólnokształcącej (AHS) uprawnia do podjęcia studiów na uniwersytecie, w Fachhochschule i w Pädagogische Hochschule. Matura oraz egzamin dyplomowy w szkole zawodowej (BHS) również dają takie uprawnienia.

Na niektórych kierunkach wymagany jest egzamin uzupełniający (Zusatzprüfung) z łaciny, greki, geometrii wykreślnej albo biologii, jeżeli przedmiot nie był realizowany w szkole w odpowiednim wymiarze. W przypadku łaciny egzamin nie jest wymagany, jeśli przedmiot został zaliczony w wymiarze co najmniej 10 godzin tygodniowo.

Możliwe jest także rozpoczęcie studiów bez matury poprzez egzamin uprawniający do podjęcia studiów (Studienberechtigungsprüfung). Wymagane jest ukończenie 20 lat, obywatelstwo państwa Unii Europejskiej lub EOG albo przynależność do określonej grupy osób, a także odpowiednie wcześniejsze wykształcenie. Egzamin składa się z pięciu części i uprawnia wyłącznie do podjęcia studiów w wybranej grupie kierunków.

Najczęstsze pytania

Ile ECTS ma STEOP?

W zależności od kierunku STEOP obejmuje co najmniej 8 i najwyżej 20 ECTS.

Ile razy można poprawiać egzamin STEOP?

Co do zasady egzamin można powtarzać trzy razy, podobnie jak inne egzaminy.

Czy można uznać naukę w HTL albo HAK?

Tak, na podstawie wniosku można uznać najwyżej 60 ECTS. W połączeniu z innymi kwalifikacjami łączny limit wynosi najwyżej 90 ECTS.

Czy STEOP obowiązuje na każdym kierunku?

Nie. STEOP nie obowiązuje na uczelniach artystycznych, a na kierunkach lekarskim, dentystycznym, weterynaryjnym i psychologicznym może zostać zniesiony.

Praktyczne kroki przed rozpoczęciem studiów

1. Sprawdź w Curriculum wybranego kierunku zakres STEOP, liczbę egzaminów i dostępne terminy.
2. Ustal, czy wcześniejsze studia, nauka w HAK lub HTL albo inne kwalifikacje mogą zostać uznane.
3. Przygotuj dokumenty potwierdzające wcześniejsze wykształcenie i złóż wniosek o Anerkennung von Lernleistungen.
4. Sprawdź, czy wybrany kierunek wymaga Zusatzprüfung, na przykład z łaciny lub biologii.
5. Jeżeli nie masz matury, zweryfikuj warunki przystąpienia do Studienberechtigungsprüfung.
6. W razie wątpliwości skontaktuj się z właściwą jednostką uczelni lub kierownictwem Fachhochschule.

Informacje dotyczące konkretnych programów i wyjątków mogą wynikać z regulaminu danej instytucji. Źródło: oesterreich.gv.at.