Avusturya’da evlilik mal rejimi ve yükümlülükler: 2026’da bilmeniz gerekenler

Avusturya’da evlenmek, ortak bir hayat kurmanın yanı sıra çeşitli hukuki hak ve yükümlülükler de doğurur. Bu yazı, 1 Ocak 2026 itibarıyla geçerli kurallar çerçevesinde mal varlığını, nafakayı, ortak konutu ve evlilik sözleşmesini özetlemektedir.

Kısaca:

• Avusturya’da yasal mal rejimi mal ayrılığıdır (Gütertrennung); herkes kendi mal varlığını korur.
• Boşanma sırasında ortak kullanılan mallar ve ortak birikimler, talep üzerine paylaşılır.
• Eşler kural olarak birlikte yaşamak, sadık olmak ve birbirlerine yardım etmekle yükümlüdür.
• Evi tek başına yöneten eşin nafaka hakkı olabilir.
• Evlilik sözleşmesiyle (Ehevertrag) yasal düzenlemelerden farklı hükümler kararlaştırılabilir; bazı konularda noter senedi gerekir.

Evlilik hangi yükümlülükleri doğurur?

Evlilikle birlikte eşler arasında özellikle şu yükümlülükler doğar:

• kapsamlı bir evlilik birliği ve özellikle ortak konut,
• sadakat,
• birbirine dürüst ve uygun davranma (anständige Begegnung),
• karşılıklı yardım.

Bu yükümlülükler mahkeme önünde ileri sürülebilir. Örneğin evlilik birliğinin yeniden kurulması için dava açılabilir. Ancak bu yükümlülükler icra yoluyla (Exekution) zorla yerine getirilemez. Buna karşılık ihlal, mahkemenin kusur durumunu incelediği kusura dayalı çekişmeli boşanma sürecinde (streitige Scheidung) önem taşıyabilir.

Eşler, üvey çocuk üzerindeki velayet ve bakım sorumluluğunda (Obsorge) da birbirlerine yardımcı olmak zorundadır. Koşullar gerektiriyorsa üvey ebeveyn, günlük işlerde ebeveyni temsil edebilir.

Eşlerden biri ortak konuttan ayrılırsa ne olur?

Kural olarak eşlerin birlikte yaşaması gerekir. Eşlerden biri diğerinin isteğine rağmen ortak konuttan ayrılırsa, bu durum kusura dayalı boşanma sürecinde aleyhine değerlendirilebilir.

Ancak birlikte yaşamanın beklenemeyeceği durumlarda istisna söz konusu olabilir. Özellikle fiziksel tehdit, önemli bir kişisel neden veya uzakta yaşayan bir yakının bakımını üstlenme gibi durumlar geçici olarak ayrı yaşamayı haklı kılabilir.

Daha sonra ortaya çıkabilecek hukuki dezavantajları önlemek için mahkemeye tespit talebi sunulabilir. Mahkeme, çekişmesiz yargı usulünde (Außerstreitverfahren) konuttan ayrılmanın hukuka uygun olup olmadığına karar verir. Böyle bir karar varsa ayrılma, kusura dayalı boşanmada eşe yüklenemez.

Evlilik sırasında kim nafaka alabilir?

Nafaka (Unterhalt), evliliğin temel konularından biridir:

• Evi tek başına yöneten eş: Nafaka hakkına sahip olabilir. Talep üzerine nafaka kısmen veya tamamen para olarak ödenebilir; ancak mevcut gelir çok düşükse bu mümkün olmayabilir.
• Sağlık nedeniyle çalışamayan veya ev işlerini yürütemeyen eş: Nafaka hakkına sahip olabilir.
• Ortak hane sona ererse: Kural olarak nafaka talebi devam eder.
• Boşanmadan sonra: Nafaka hakkı, boşanmanın şekline ve özellikle anlaşmalı ya da kusura dayalı olup olmadığına göre değişebilir.

Ev işleri, çocuk bakımı ve çalışma nasıl paylaşılır?

Ev işleri, çocukların yetiştirilmesi ve ücretli çalışma, eşlerin ortak anlaşmasıyla dengeli biçimde paylaşılmalıdır. İş yükü ve çocukların menfaati dikkate alınır. Kural olarak her iki eş de ev işlerine katkıda bulunmalıdır. Eşlerden yalnızca biri çalışıyorsa, diğer eş ev işlerini tek başına üstlenebilir.

Eşlerden biri önemli bir değişiklik yapmak, örneğin çalışmaya başlamak isterse, ortak yaşam düzeni birlikte yeniden değerlendirilmelidir.

Eş, makul olduğu, tarafların yaşam koşullarında alışılmış bulunduğu ve farklı bir anlaşma yapılmadığı sürece diğer eşin kazanç getirici faaliyetlerine katkı sağlamakla yükümlü olabilir. Bunun karşılığında uygun bir ücret veya denkleştirme ödenmelidir. Miktar, yapılan işin niteliğine ve süresine bağlıdır.

Mal ayrılığı (Gütertrennung) nasıl işler?

Avusturya’da yasal mal rejimi mal ayrılığıdır (Gütertrennung). Bu düzenleme kayıtlı partnerlikler için de geçerlidir. Her eş, evlilikten önce sahip olduğu veya evlilik sırasında edindiği malların sahibi olarak kalır. Herkes kendi mal varlığını kendisi yönetir ve kural olarak yalnızca kendi borçlarından sorumludur.

Boşanma sırasında, talep üzerine ortak kullanılan mallar (Gebrauchsvermögen) ve ortak birikimler paylaşılır.

• Paylaşıma dahil olabilecekler: Birlikte kullanılan konut, ev eşyaları, araçlar ve ortak biriktirilen para.
• Kural olarak paylaşılmayanlar: Kişisel eşyalar, çalışma araçları, şirket ortaklıkları, hediyeler ve miras.

Konutla ilgili özel kural: Konutu eşlerden biri evliliğe getirmiş olsa bile konut birlikte kullanılmışsa, noter senediyle yapılmış bir anlaşma veya özel bir ihtiyaç durumu varsa paylaşım kapsamına alınabilir. Ortak bir çocuğun etkilenmesi, özel ihtiyaç durumuna örnek olabilir.

Evlilik sözleşmesinde (Ehevertrag) neler düzenlenebilir?

Evlilik sözleşmesiyle yasal kurallardan farklı düzenlemeler yapılabilir. Örneğin mal ortaklığı (Gütergemeinschaft) kararlaştırılabilir. Sözleşmede mal varlığı, nafaka ve boşanma hâlinde paylaşım konuları düzenlenebilir. Sözleşme evlenmeden önce veya evlilik sırasında yapılabilir.

Şekil şartları

• Ortak birikimlerin veya evlilik konutunun paylaşımı için noter senedi (Notariatsakt) gerekir.
• Diğer kullanım malları bakımından yazılı şekil yeterlidir.

Sınırlamalar

• Ortak çocukların velayeti veya nafakası hakkında sözleşmeye konulan hükümler yalnızca niyet beyanı niteliğindedir ve bağlayıcı değildir.
• Evlilik devam ederken karşılıklı ve tamamen nafakadan feragat edilemez.
• Boşanma sonrasındaki nafakadan feragat, ancak iyi ahlaka aykırı olmadığı sürece geçerlidir.

Sık sorulan sorular

Evlilik sırasında satın alınan her şey ortak mı olur?

Hayır. Mal ayrılığı nedeniyle malın sahibi, onu edinen kişidir. Ancak boşanma sırasında ortak kullanılan mallar ve birikimler, talep üzerine paylaşılabilir.

Eşler mutlaka ortak bir soyadı seçmek zorunda mı?

Hayır. Eşler ortak bir aile adı seçebilir, çift soyadı kullanabilir veya kendi soyadlarını koruyabilir.

Eşimin borçlarından sorumlu olur muyum?

Kural olarak herkes yalnızca kendi borçlarından sorumludur.

Evlilik sözleşmesi ne zaman yapılabilir?

Evlilik sözleşmesi evlenmeden önce veya evlilik sırasında herhangi bir zamanda yapılabilir. Sözleşmenin düzenli olarak gözden geçirilmesi faydalıdır.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. Evlilik öncesi ve sırasında sahip olduğunuz malları, birikimleri ve borçları ayrı ayrı belgeleyin.
2. Ortak konut, ortak birikimler ve olası nafaka konularında eşinizle açık bir anlaşma yapın.
3. Farklı bir mal rejimi veya boşanma hâlinde paylaşım düzeni istiyorsanız bir Ehevertrag hazırlayın.
4. Ortak birikimler veya evlilik konutuyla ilgili düzenlemelerde gerekli Notariatsakt şartını kontrol edin.
5. Ortak konuttan ayrılmanız gerekiyorsa, ayrılmanın hukuka uygunluğunu güvence altına almak için mahkemeye tespit talebi sunma ihtimalini değerlendirin.
6. Kişisel durumunuza ilişkin bağlayıcı değerlendirme için Avusturya’da bir avukata veya notere başvurun.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kaynak: oesterreich.gv.at.