Almancada şart kipi: Konjunktiv II

Almancada Konjunktiv II, gerçek olmayan, koşula bağlı, hayal edilen, arzulanan veya kibar bir biçimde ifade edilen durumlar için kullanılır.

Türkçede bu anlam genellikle “-se/-sa”, “-meli/-malı” veya “-ebilirdi” gibi yapılarla verilir:

• Giderdim.
• Alırdın.
• Yardım ederdik.

Almancada bu yapı Konjunktiv II olarak adlandırılır.

Konjunktiv II teorik olarak nasıl oluşturulur?

Konjunktiv II biçimi, Präteritum yani basit geçmiş zaman biçiminden oluşturulur.

• Düzensiz veya güçlü fiillerde: Genellikle Umlaut alır (a → ä, o → ö, u → ü) ve uygun ek getirilir.
• Karışık fiillerde: Benzer bir değişiklik görülür; bazı fiiller Umlaut alır.
• Düzenli veya zayıf fiillerde: Konjunktiv II biçimi Präteritum ile aynıdır.

Örnekler

• gehen → ging (Präteritum) → ginge (Konjunktiv II)
• kommen → kam → käme
• fliegen → flog → flöge
• wissen → wusste → wüsste
• machen → machte → machte (geçmiş zamanla tamamen aynı)

Zayıf fiillerdeki sorun

machen, kaufen, lernen, arbeiten gibi zayıf fiillerde Konjunktiv II, Präteritum ile tamamen aynı görünür.

• machen → machte (geçmiş zaman) = machte (şart kipi)
  • Er machte die Hausaufgaben. = Ödevini yaptı. (geçmiş zaman)
  • Er machte die Hausaufgaben. = Ödevini yapardı/yapardı. (şart anlamı)

Bu nedenle cümle belirsiz olabilir.

Bu fiillerde neredeyse her zaman würde + Infinitiv yapısı kullanılır:

• Er würde die Hausaufgaben machen. – Ödevini yapardı.

Karışık fiiller

bringen, wissen, denken gibi karışık fiillerin teorik olarak kendilerine ait Konjunktiv II biçimleri vardır:

• wissen → wusste → wüsste
• bringen → brachte → brächte

Bu biçimler anlaşılır ve doğrudur. Ancak konuşma dilinde burada da sıklıkla würde + Infinitiv kullanılır:

• Ich wüsste die Antwort. – Cevabı bilirdim. (doğru)
• Ich würde die Antwort wissen. – Cevabı bilirdim. (konuşma dilinde yaygın)

Güçlü fiillerin özellikleri

Güçlü fiillerde Konjunktiv II biçimi Präteritum’dan belirgin biçimde ayrılır. Bu nedenle teorik olarak kullanımları daha açıktır.

• gehen → ginge
• kommen → käme
• fliegen → flöge

Örnekler:

• Ich ginge ins Kino. – Sinemaya giderdim.
• Er käme gern mit. – Memnuniyetle gelirdi.
• Wir flögen nach Wien. – Viyana’ya uçardık.

Bu cümleler dilbilgisi açısından tamamen doğrudur. Ancak günlük konuşmada insanlar çoğu zaman yine würde + Infinitiv yapısını tercih eder:

• Ich würde ins Kino gehen.
• Er würde gern mitkommen.

Teori ve günlük kullanım

• Teoride: Her fiilin Präteritum’dan oluşturulan kendine ait bir Konjunktiv II biçimi vardır.
• Pratikte:
  • Zayıf fiillerde neredeyse her zaman würde + Infinitiv kullanılır.
  • Karışık fiillerde özel biçim kullanılabilir; ancak würde + Infinitiv de oldukça yaygındır.
  • Güçlü fiillerin ginge, käme, flöge gibi özel biçimleri vardır; buna rağmen konuşma dilinde würde yapısı sık kullanılır.

Bu nedenle bütün fiiller için würde + Infinitiv yapısını bilirseniz konuşma sırasında kendinizi anlaşılır biçimde ifade edebilirsiniz. Ancak dil sınavlarında ve yazılı metinlerde güçlü ve karışık fiillerin özel biçimlerini de bilmek yararlıdır.

Karşılaştırmalı örnekler

gehen (güçlü fiil)

• Ich ginge nach Hause. – Eve giderdim.
• Ich würde nach Hause gehen. – Eve giderdim. (konuşma dilinde daha yaygın)

wissen (karışık fiil)

• Ich wüsste die Antwort. – Cevabı bilirdim.
• Ich würde die Antwort wissen. – Cevabı bilirdim. (konuşma dilinde kabul edilir)

machen (zayıf fiil)

• Ich machte die Hausaufgaben. – Belirsizdir; geçmiş zaman veya şart anlamına gelebilir.
• Ich würde die Hausaufgaben machen. – Ödevimi yapardım.

Özet

Almancada şart kipi olan Konjunktiv II, teorik olarak her fiilin Präteritum biçiminden oluşturulur.

• Güçlü fiillerde ginge, käme, flöge gibi belirgin biçimler ortaya çıkar.
• Karışık fiillerde wüsste, brächte gibi özel biçimler bulunur; ancak bunların yerine sıklıkla çevrimli yapı kullanılır.
• Zayıf fiillerde Konjunktiv II ile Präteritum aynı olduğundan, neredeyse her zaman würde + Infinitiv tercih edilir.

Günlük kullanımda würde + Infinitiv, bütün fiillerle kullanılabilen pratik ve yaygın bir yapıdır. Bununla birlikte güçlü ve karışık fiillerin özel biçimlerini bilmek, yazılı dil ve dil sınavları için önemlidir.

Pratik adımlar

1. Öncelikle würde + Infinitiv yapısını öğrenin: Ich würde gehen.
2. Zayıf fiillerde bu yapıyı tercih edin: Ich würde arbeiten.
3. Yaygın güçlü fiillerin özel biçimlerini ezberleyin: ginge, käme, flöge.
4. Karışık fiillerde hem özel biçimleri hem de günlük konuşmadaki alternatifleri tanıyın: wüsste / würde wissen.
5. Yazılı metinlerde ve sınavlarda fiilin özel Konjunktiv II biçiminin kullanılıp kullanılamayacağına dikkat edin.