AMS’ye işsizliği bildirme: 2026’da süreç nasıl işliyor?

Avusturya’da iş ilişkiniz sona erdiğinde yapılacak en önemli işlemlerden biri, işsizlik ödeneği (Arbeitslosengeld) için Avusturya İş Piyasası Kurumu’na (Arbeitsmarktservice, AMS) başvurmaktır. Süreyi kaçırmak ödeme kaybına ve sigortada boşluk oluşmasına neden olabilir.

Kısaca bilinmesi gerekenler

• Başvuru en geç işsizliğin başladığı ilk gün yapılmalıdır; bazı durumlarda takip eden ilk iş günü mümkündür.
• Başvuru, işsizlik başlamadan önce de Mein AMS üzerinden yapılabilir.
• Başvuru yalnızca çevrim içi veya şahsen yapılabilir ve işlem ücretsizdir.
• Genellikle ikamet yerine bağlı AMS bölge birimi (regionale Geschäftsstelle) yetkilidir.
• Ödenek süresince sağlık sigortası devam eder.

Arbeitslosengeld alma şartları

Genel olarak aşağıdaki şartları karşılayan kişiler Arbeitslosengeld alabilir:

• İşsiz, çalışabilir ve çalışmaya hazır olmak,
• İş bulma hizmetine (Arbeitsvermittlung) açık olmak,
• Belirli bir asgari çalışma süresini kabul etmek,
• Gerekli asgari sigortalılık süresini (Anwartschaft) kanıtlamak,
• Azami ödeme süresini henüz tüketmemiş olmak.

Ödenek alırken genellikle haftada en az 20 saatlik bir iş için hazır olmanız gerekir. Çocuk bakımı gibi durumlarda istisnalar uygulanabilir.

İşsiz sayılabilmek için işsizlik sigortasına tabi tüm iş ilişkilerinizin sona ermiş olması gerekir. Birden fazla küçük işiniz (geringfügige Beschäftigung) varsa ve bunların toplamı ilgili sınırı aşıyorsa, bu işler de dikkate alınır.

Ne kadar önce çalışmış olmak gerekir?

Gerekli sigortalı çalışma süresi, ilk kez mi başvurduğunuza ve yaşınıza göre değişir:

• 25 yaşından büyükler için ilk başvuru: Son 2 yıl içinde 52 hafta.
• Tekrar başvuru: Son 1 yıl içinde 28 hafta.
• 25 yaşın altındakiler için ilk başvuru dahil: Son 1 yıl içinde 26 hafta.

AMS’ye ne zaman kayıt yapılmalı?

Başvuru, en geç işsizliğin başladığı ilk gün teslim edilmelidir. Bazı durumlarda takip eden iş gününün sonuna kadar başvuru yapılabilir.

Örneğin son çalışma gününüz cuma ise işsizlik cumartesi başlar. Bu durumda başvurunun en geç takip eden iş günü olan pazartesi yapılması gerekir.

İşsiz kalacağınız önceden belliyse başvuruyu Mein AMS üzerinden daha önce de gönderebilirsiniz. Zamanında bildirim, hem ödeneğin düzgün şekilde başlatılmasına hem de emeklilik ve sağlık sigortasında boşluk oluşmamasına yardımcı olur.

Başvuru nereden ve nasıl yapılır?

Arbeitslosengeld için yalnızca şu iki başvuru yolu kullanılabilir:

1. Mein AMS üzerinden çevrim içi başvuru: Bu, öncelikli başvuru yoludur. Mein AMS erişimi Mein AMS ana sayfasından, telefonla, e-postayla, AMS biriminden veya FinanzOnline üzerinden talep edilebilir.
2. Şahsen başvuru: Genellikle ikamet yerinizden sorumlu regionale Geschäftsstelle’ye gidilir.

İşlem ücretsizdir. Gerekli belgeler kişisel durumunuza göre değişir.

Şartlar karşılanıyorsa AMS size hak sahipliğinin başlangıç ve bitiş tarihlerini ve ödeneğin miktarını bildiren bir yazı gönderir.

İşten kendi isteğinizle ayrılırsanız

Örneğin işten kendiniz ayrıldıysanız, bazı durumlarda iş ilişkisinin sona ermesinden sonraki ilk dört hafta boyunca ödeme yapılmaz. Bu süre Sperrfrist olarak adlandırılır.

Arbeitslosengeld alırken yükümlülükler

Uygun ve makul (zumutbar) bir işi reddederseniz, ilk reddetmede bile en az altı hafta boyunca ödeneğinizi kaybedebilirsiniz. Aynı durum, örneğin bir mesleki yeniden eğitim programını reddetmeniz halinde de geçerli olabilir.

Yükümlülüklerin tekrar ihlal edilmesi durumunda ödeme kesintisi sekiz haftaya kadar uzayabilir. Ödeme alamadığınız dönemde de Arbeitsvermittlung için hazır bulunmanız gerekir.

2026’dan itibaren ek iş

1 Ocak 2026’dan itibaren Arbeitslosengeld ve Notstandshilfe yanında küçük miktarlı ek gelir (geringfügig) elde etme imkânı daraltılmıştır.

Örneğin, tam sigortalı işinizin yanında ek işi en az 26 hafta boyunca zaten yapmış olmanız ve bu işe devam etmeniz halinde istisna uygulanabilir. Daha uzun ödeme süresi, uzun süreli hastalık veya en az dört aylık AMS yeniden eğitim programı için de başka istisnalar vardır.

AMS kararına katılmıyorsanız

• Ödenek hakkında Bescheid talep etme: Bildirimin tesliminden itibaren 3 ay.
• AMS biriminin kararına Beschwerde yapma: 4 hafta.
• AMS biriminin ön kararına itiraz etme: 10 hafta.
• Dosyanın Bundesverwaltungsgericht’e gönderilmesini isteme: 2 hafta.

Üç ay içinde Bescheid talep etmezseniz işlem kapanmış kabul edilir. Her eyalette bir AMS ombudsman birimi de bulunur.

Sık sorulan sorular

İşsizken sağlık sigortam devam eder mi?

Evet. Ödenek aldığınız dönemde siz ve aile üyeleriniz sağlık sigortasından yararlanabilirsiniz. Sağlanan hizmetler, iş ilişkisi sırasında sunulan hizmetlerle aynıdır.

Aynı anda Arbeitslosengeld ve çocuk bakım ödeneği alabilir miyim?

Temel olarak evet. Ancak çocuğun bakımının kreş, anaokulu veya bir aile üyesi gibi başka bir kişi ya da kurum tarafından sağlandığını kanıtlamanız ve iş piyasasına önemli bir kısıtlama olmadan hazır olmanız gerekir.

Serbest çalışanlar da işsizlik sigortasına dahil olabilir mi?

Evet. Serbest çalışanlar üç prim matrahından birini seçerek işsizlik sigortasına isteğe bağlı olarak katılabilir. Sistemden ayrılmak en erken sekiz yıl sonra mümkündür.

Başvuru ücretli mi?

Hayır. Başvuru işlemi ücretsizdir.

Pratik olarak ne yapmalısınız?

1. İş ilişkinizin sona ereceği tarihi ve işsizliğin başlayacağı günü netleştirin.
2. Mümkünse işsizlik başlamadan önce Mein AMS üzerinden başvuru hazırlayın.
3. Başvuruyu en geç ilk işsizlik gününde, uygun durumlarda takip eden ilk iş gününde gönderin.
4. İkamet yerinizden sorumlu regionale Geschäftsstelle’nin AMS birimi olduğunu kontrol edin.
5. AMS’nin iş tekliflerine ve yeniden eğitim programlarına ilişkin yükümlülüklerini takip edin.
6. Karara itiraz etmek istiyorsanız Bescheid ve Beschwerde sürelerini kaçırmayın.

Not: Bu bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık değildir. Özel durumunuz için bir avukata, hukuk uzmanına, çalışma veya istihdam hukuku uzmanına ya da ilgili başka bir uzmana başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at