Ombudsman i fora skarg w Austrii: gdzie złożyć skargę?

Jeśli uważasz, że urząd, ubezpieczyciel, bank, szkoła albo pracodawca naruszył Twoje prawa, w Austrii możesz skorzystać z wielu niezależnych i państwowych instytucji skargowych. Są one zbiorczo określane jako Ombudsstellen und Anwaltschaften. Zajmują się przyjmowaniem skarg, informowaniem, kontrolą i – w wielu przypadkach – pośredniczeniem między osobą zainteresowaną a instytucją.

Czym zajmuje się ombudsman?

Ombudsman przyjmuje skargi, analizuje sprawę i pomaga znaleźć rozwiązanie. Większość tych instytucji nie wydaje wiążących decyzji. Mogą jednak przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, skontaktować się z daną instytucją lub pomóc ustalić dalsze kroki.

Zakres ich kompetencji jest ograniczony. Przykładowo Ombudsstelle des BMLUK – biuro ombudsmana ministerstwa rolnictwa i ochrony klimatu – nie może wpływać na trwające postępowania, prawomocne decyzje (rechtsgültige Bescheide) ani zmieniać obowiązujących przepisów.

Skarga na urząd: Volksanwaltschaft

Volksanwaltschaft kontroluje administrację publiczną i pomaga chronić prawa człowieka. Sprawdza działania organów federalnych, krajowych i gminnych. Możesz się do niej zwrócić, jeśli uważasz, że urząd nie działał zgodnie z prawem.

• Adres: Singerstraße 17, 1015 Wien
• Bezpłatny telefon: +43 800 223 223, w dni robocze w godzinach 8:00–16:00
• E-mail: [email protected]

W Tirolu i Vorarlbergu działa również własny Landesvolksanwalt, czyli rzecznik na poziomie kraju związkowego.

Problemy związane z sądem

W sprawach praktycznych dotyczących sądów pomaga Justiz-Ombudsstelle. Są to niezależni, doświadczeni sędziowie, którzy informują o przebiegu postępowań sądowych. Istnieją cztery takie biura: w Wiedniu, Grazu, Linzu i Innsbrucku.

Dyskryminacja i równe traktowanie

Gleichbehandlungsanwaltschaft (GAW) jest państwową instytucją, która bezpłatnie doradza w sprawach dyskryminacji i molestowania seksualnego. Dotyczy to między innymi molestowania w pracy, zachowań rasistowskich oraz nierównego traktowania ze względu na płeć, wiek, religię, rodzicielstwo, obowiązki opiekuńcze lub tożsamość LGBTQIA+.

GAW zajmuje się sprawami związanymi z prawem federalnym. W sprawach regulowanych prawem kraju związkowego właściwe są krajowe urzędy ds. przeciwdziałania dyskryminacji.

• GAW: dla osób, które doświadczyły dyskryminacji – 0800 206 119, poniedziałek i czwartek 9:00–15:00, piątek 9:00–12:00
• Behindertenanwältin – rzecznik osób z niepełnosprawnościami: 0800 80 80 16, poniedziałek i piątek 9:00–12:00

Regionalne biura GAW znajdują się w Wiedniu, Klagenfurcie, Linzu, Grazu i Innsbrucku.

Zdrowie, opieka, praca i ubezpieczenia

• Patienten- und Pflegeanwaltschaft: krajowe, niezależne instytucje zajmujące się prawami pacjentów i opieką. Pomagają we wszystkich obszarach ochrony zdrowia i opieki. W Wiedniu działa także bezpłatna infolinia dotycząca opieki: +43 800 20 31 31.
• AMS.help Ombudsstellen: biura skarg związane z Arbeitsmarktservice (AMS). W każdym kraju związkowym można zgłaszać pytania i przekazywać uwagi dotyczące urzędu pracy.
• Ombudsstelle ubezpieczycieli społecznych: własne fora skarg dla ubezpieczonych prowadzą ÖGK, PV, SVS, BVAEB i AUVA.

Banki, kredyty i zakupy

• Bankenschlichtung: wspólna platforma polubownego rozwiązywania sporów dotyczących banków, firm inwestycyjnych i instytucji płatniczych.
• Ombudsstelle für Zahlungsprobleme bei Krediten: pomoc, gdy nie możesz spłacać kredytu, a bank nie chce zawrzeć porozumienia.
• Schlichtung für Verbrauchergeschäfte: bezpłatne i dobrowolne postępowanie w sporach konsumenckich.
• Internet Ombudsstelle: bezpłatna pomoc w skargach dotyczących zakupów internetowych.
• Steuerombudsmann (BMF): skargi i problemy związane z podatkami, e-mail: [email protected].

W przypadku postępowania konsumenckiego obie strony muszą wyrazić zgodę, aby jego wynik był prawnie skuteczny.

Dzieci, młodzież i edukacja

Kinder- und Jugendanwaltschaft działa w każdym kraju związkowym i jest niezależna od poleceń. Z pomocy mogą korzystać dzieci, młodzież i dorośli. Jest ona bezpłatna, a na życzenie także anonimowa.

• Ombudsstelle für Schulen: problemy szkolne, bezpłatny telefon +43 800 311 305
• Ombudsstelle für Studierende: sprawy dotyczące szkolnictwa wyższego, bezpłatny telefon +43 800 311 650, poniedziałek i piątek 9:00–16:00; pomoc jest dostępna także dla studentów zagranicznych

Zgłaszanie naruszeń prawa Unii Europejskiej

Naruszenia prawa UE związane z miejscem pracy można zgłaszać w Externe Meldestellen, czyli zewnętrznych punktach zgłoszeń. Osoby zgłaszające naruszenia (Hinweisgeber) są objęte szczególną ochroną dotyczącą ich tożsamości i ochrony przed negatywnymi konsekwencjami. W przypadku zgłoszenia osobistego trzeba wcześniej umówić termin.

Najczęstsze pytania

Czy skarga do ombudsmana kosztuje?

Wiele instytucji działa bezpłatnie. Dotyczy to między innymi porad GAW, Kinder- und Jugendanwaltschaft, Internet Ombudsstelle oraz postępowania w Schlichtung für Verbrauchergeschäfte.

Czy ombudsman może zmienić prawomocną decyzję?

Nie. Na przykład Ombudsstelle des BMLUK nie może wpływać na prawomocne decyzje ani na trwające postępowania.

Gdzie złożyć skargę na instytucję Unii Europejskiej?

W takiej sprawie można zwrócić się do Europäische Ombudsstelle, która zajmuje się nieprawidłowościami administracyjnymi w organach i instytucjach UE.

Czy można poprosić o pomoc anonimowo?

W Kinder- und Jugendanwaltschaft można poprosić o anonimową pomoc. Osoby zgłaszające naruszenia w Externe Meldestellen są objęte ochroną tożsamości.

Praktyczne kroki przed złożeniem skargi

1. Ustal, czego dotyczy problem: administracji, dyskryminacji, zdrowia, pracy, ubezpieczenia, banku, zakupów lub edukacji.
2. Wybierz właściwą instytucję, zwracając uwagę na to, czy sprawa podlega prawu federalnemu czy prawu kraju związkowego.
3. Zbierz dokumenty: decyzje, pisma, e-maile, umowy, rachunki oraz krótką chronologię zdarzeń.
4. Skontaktuj się telefonicznie lub pisemnie i jasno opisz, czego oczekujesz.
5. Sprawdź terminy odwołania. Kontakt z ombudsmanem nie zawsze zastępuje formalne odwołanie od decyzji.
6. Jeśli sprawa dotyczy prawomocnej decyzji, trwającego postępowania albo wymaga wiążącej reprezentacji, rozważ konsultację z prawnikiem.

Ważne: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej, medycznej ani zawodowej. W razie potrzeby skonsultuj się z odpowiednim specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at