Заштита на потрошувачите во Австрија: гаранција, законска одговорност и онлајн купување

Ако во Австрија купите неисправен производ, имате повеќе права, но тие не се исти. Gewährleistung е законска одговорност на продавачот, додека Garantie е доброволно преземена обврска, најчесто од производителот. Од 1 октомври 2026 година важат и нови правила за правото на поправка.

Која е разликата меѓу Gewährleistung и Garantie?

Gewährleistung е право утврдено со закон. Ако производот е неисправен, можете да му се обратите на вашиот договорен партнер, односно на продавачот.

Garantie е доброволна договорна обврска, обично преземена од производителот. Таа постои покрај законската одговорност и ја дополнува. Можете да изберете дали ќе барате исполнување на правата од продавачот врз основа на Gewährleistung или од производителот врз основа на Garantie.

Кај Garantie не е важно дали дефектот постоел уште при предавањето на производот или се појавил подоцна. Продавачот не може задолжително да ве упати само кај производителот.

Што треба да содржи гаранцијата?

Гаранцијата во голема мера може слободно да ја утврди лицето или компанијата што ја дава. Може да биде бесплатна или платена и често се однесува само на одредени делови, на пример на резервните делови, но не и на сите трошоци за поправка. Најчесто трае од една до пет години.

Кај потрошувачките договори, гаранциската изјава (Garantieerklärung) треба:

• јасно да упатува на законската Gewährleistung на продавачот и да наведува дека гаранцијата не ги ограничува тие права;
• да го содржи името и адресата на гарантот, производот, условите и начинот на поднесување барање;
• најдоцна при предавањето на производот да ви биде достапна на траен медиум. Самото објавување на веб-страница не е доволно.

Ако рекламата ветува поповолна гаранција од самата гаранциска изјава, важи поповолното рекламно ветување. Дури и ако гарантот не ги почитува овие формални правила, гаранцијата сепак останува важечка.

Право на поправка од октомври 2026 година

Правилата за право на поправка (Recht auf Reparatur) важат од 1 октомври 2026 година. Кај одредени групи производи, производителот мора по барање да изврши поправка ако дефектот се појавил по истекот на обврската на продавачот според Gewährleistung, освен ако поправката не е можна.

Меѓу засегнатите производи се:

• машини за перење, машини за перење и сушење, сушари и машини за миење садови;
• фрижидери и електронски дисплеи, како телевизори и монитори;
• мобилни телефони, безжични телефони и таблети;
• правосмукалки, греалки за поединечни простории и апарати за заварување;
• батерии за лесни возила, на пример батерии за e-bike.

Поправката треба да се изврши во разумен рок, бесплатно или за разумен надомест. Производителот не смее да го одбие барањето само затоа што уредот претходно бил поправан во друга работилница. Резервните делови треба да бидат достапни од седум до десет години, зависно од групата производи, сметајќи од пуштањето во продажба на последниот примерок. Ако производителот е надвор од ЕУ, одговорноста ја презема овластениот застапник, увозникот или дистрибутерот.

Европски формулар за информации за поправка

Работилниците можат доброволно и бесплатно, пред нарачката, да ви дадат унифициран формулар (Europäisches Formular für Reparaturinformationen). Во него, меѓу другото, се наведуваат цената на поправката, очекуваното времетраење и трошокот за заменски уред.

Условите од формуларот не смеат да се менуваат 30 дена, па можете да споредите повеќе понуди. Надомест за дијагностика може да се побара само ако таа е потребна и ако работилницата однапред ве известила за тоа.

Како се менува рокот на Gewährleistung по поправка?

• Ако дефектот покриен со Gewährleistung е отстранет со поправка, рокот еднаш се продолжува за една година.
• Без оглед на датумот на поправката, вкупниот рок се зголемува на три години.
• Ветување за поправка или обид за поправка го започнува повторно двегодишниот рок.

Пред да го отстрани дефектот, продавачот треба да ве информира дека можете да изберете меѓу поправка и замена, како и дека поправката го продолжува рокот на Gewährleistung. На ваше изречно барање, како замена може да ви даде и обновен производ (refurbished).

Овие правила важат за договори склучени по 30 септември 2026 година.

Онлајн купување: откажување и применливо право

Ако производот е купен од фирма преку интернет, продавачот мора да го прими назад во рок од 14 дена. При купување од приватно лице или преку аукција, нема право на откажување.

При продажба меѓу приватни лица, Gewährleistung може да биде исклучена, на пример со формулацијата „Verkauf ohne Gewährleistung“. Сепак, продавачот и тогаш мора да укаже на препознатливите дефекти.

Ако живеете во Австрија и купувате од онлајн продавница во ЕУ, австрискиот Закон за заштита на потрошувачите (Konsumentenschutzgesetz, KSchG) се применува доколку тоа е поповолно за вас. Правилата против геоблокирање не дозволуваат онлајн продавницата да ве исклучи поради вашето потекло, но продавницата може сама да го избере подрачјето во кое доставува.

Како да препознаете сигурна онлајн продавница?

• Проверете дали има целосен импресум: име на компанијата, адреса, телефонски број и број во регистарот на компании. Ако е наведена само е-пошта, бидете внимателни.
• Прочитајте ги јасните општи услови (AGB) и проверете дали сите дополнителни трошоци се одделно наведени.
• Побарајте потврда за нарачката по е-пошта и точен рок за испорака.
• Користете безбеден начин на плаќање. Избегнувајте плаќање однапред, а кај аукции користете депозитен систем (Treuhand), доколку е достапен.

Австрискиот знак за квалитет во е-трговијата (E-Commerce-Gütezeichen) означува проверени продавници. Кај сомнително евтини понуди бидете особено внимателни, бидејќи може да станува збор за фалсификат или за стока што никогаш нема да биде испорачана.

Каде можете да побарате помош?

За проблеми со онлајн купување, Internet Ombudsstelle нуди бесплатна помош и решавање спорови. Дополнителни информации можете да добиете од Работничката комора (Arbeiterkammer, AK) и од Здружението за информации за потрошувачите (Verein für Konsumenteninformation, VKI).

Барањата поврзани со Gewährleistung и поправка може да се остварат пред граѓанските судови.

Практични чекори ако производот е неисправен

1. Чувајте ја сметката, потврдата за нарачката, гаранциската изјава и целата комуникација со продавачот.
2. Запишете кога и како се појавил дефектот и направете фотографии или видео, ако е корисно.
3. Побарајте од продавачот писмено поправка или замена врз основа на Gewährleistung, наместо веднаш да ве упатат кај производителот.
4. Ако производителот нуди Garantie или Recht auf Reparatur, споредете ги тие услови со вашите законски права.
5. При онлајн купување од фирма, испратете изјава за откажување во рок од 14 дена, доколку сакате да го вратите производот.
6. Ако не постигнете решение, обратете се до Internet Ombudsstelle, AK или VKI и чувајте докази за сите рокови и испратени барања.

Напомена: Овој текст е општа информација и не претставува правен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат или друг квалификуван правен советник.

Извор: oesterreich.gv.at