اهدای عضو در اتریش: مخالفت و Widerspruchsregister چگونه کار می‌کند؟
در اتریش برای اهدای عضو پس از مرگ، لازم نیست فرد از قبل رضایت خود را اعلام کرده باشد. اگر شخص در زمان حیات به‌طور مشخص مخالفت نکرده باشد، اصولاً امکان برداشت اعضای او وجود دارد. این مقررات برای افرادی که در اتریش زندگی می‌کنند یا موقتاً در این کشور حضور دارند نیز اعمال می‌شود.
در ادامه، مدل قانونی مخالفت، نحوه ثبت مخالفت در Widerspruchsregister و مقررات اهدای عضو توسط افراد زنده را توضیح می‌دهیم.
مدل مخالفت برای اهدای عضو چیست؟
پس از تأیید مرگ، برداشت عضو زمانی مجاز است که فرد در زمان حیات صراحتاً با آن مخالفت نکرده باشد. این نظام از سال 1978 در اتریش وجود دارد و در چند کشور دیگر نیز اجرا می‌شود.
در کشورهایی مانند آلمان و سوئیس، مدل رضایت یا Zustimmungslösung اجرا می‌شود؛ یعنی فرد باید فعالانه رضایت خود را اعلام کند، برای مثال با همراه داشتن کارت اهداکننده عضو.
سکوت یا مخالفت ضمنی برای جلوگیری از برداشت عضو کافی نیست. مخالفت باید به‌طور روشن اعلام شده باشد و می‌تواند به شکل‌های زیر باشد:
- کتبی: برای مثال، نوشته‌ای که همراه مدارک شناسایی فرد نگهداری می‌شود.
- شفاهی: برای مثال، مخالفتی که اعضای خانواده بتوانند آن را تأیید کنند.
چه کسی می‌تواند مخالفت خود را اعلام کند؟
مخالفت فقط پیش از مرگ قابل اعلام است و باید توسط خود فرد یا نماینده قانونی او انجام شود؛ برای نمونه، در مورد کودکان یا افرادی که نماینده بزرگسال قانونی دارند.
اعضای خانواده‌ای که نماینده قانونی فرد نیستند، نمی‌توانند به جای او مخالفت قانونی ثبت کنند. به همین دلیل، نظام اتریش «مدل محدود مخالفت» نامیده می‌شود. البته اگر فرد قبلاً مخالفت خود را صراحتاً به یکی از نزدیکان اعلام کرده باشد، آن شخص می‌تواند این پیام را به کادر درمان منتقل کند.
بیمارستان‌ها در صورت نبود مخالفت ثبت‌شده، معمولاً تلاش می‌کنند با خانواده به توافق برسند؛ اما قانون آن‌ها را ملزم به این کار نمی‌کند.
- افراد زیر 14 سال (unmündige Minderjährige): نماینده قانونی با امضای خود مخالفت را ثبت می‌کند.
- افراد 14 ساله و بالاتر (mündige Minderjährige): فقط خود فرد و با امضای خودش می‌تواند مخالفت کند.
- افراد فاقد اهلیت قانونی: نماینده قانونی با رضایت و امضای خود اقدام می‌کند.
- بزرگسالان: خود فرد باید مخالفت را اعلام کند.
اگر مخالفت یک کودک زیر 14 سال توسط والدین ثبت شده باشد، پس از رسیدن او به 14 سالگی باید یک ثبت جدید با امضای خود فرد انجام شود.
Widerspruchsregister چیست و چرا اهمیت دارد؟
Widerspruchsregister یا دفتر ثبت مخالفت از 1 ژانویه 1995 فعال است و توسط Gesundheit Österreich GmbH (GÖG) اداره می‌شود.
این دفتر امنیت حقوقی بیشتری ایجاد می‌کند، زیرا هر بیمارستان پیش از برداشت عضو از فردی که مرگ مغزی او تأیید شده است، موظف است این سامانه را بررسی کند. بررسی باید با یک شماره استعلام مستند شود و سامانه به‌صورت شبانه‌روزی در دسترس است.
علاوه بر این دفتر، مخالفتی که در سوابق پزشکی ثبت شده یا فرد در زمان حیات به‌طور قابل اثبات اعلام کرده است نیز باید در نظر گرفته شود؛ زیرا قانون قالب مشخص و اجباری برای اعلام مخالفت تعیین نکرده است.
چگونه مخالفت خود را در دفتر ثبت کنید؟
برای ثبت مخالفت باید از فرم «Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung» استفاده کنید.
- فرم را تکمیل و با امضای اصلی خود، به‌صورت دستی، امضا کنید.
- فرم را از طریق ایمیل یا پست ارسال کنید.
- اطلاعات شما در دفتر الکترونیکی ثبت می‌شود.
- تأییدیه ثبت، یعنی Eintragungsbestätigung، از طریق پست برای شما ارسال می‌شود.
نشانی پستی:
Gesundheit Österreich GmbH, Widerspruchsregister, Stubenring 6, A-1010 Wien
فرم رسمی همچنین امکان تغییر یا حذف ثبت قبلی را فراهم می‌کند. نشانی ایمیل مربوط به ارسال فرم در نسخه رسمی فرم درج شده است.
این دفتر عمدتاً برای ساکنان اتریش طراحی شده و شناسه اصلی آن شماره بیمه اجتماعی اتریش است.
اگر در اتریش زندگی نمی‌کنید اما در این کشور حضور دارید
افرادی که ساکن اتریش نیستند اما در این کشور حضور دارند نیز مشمول مدل مخالفت هستند و می‌توانند مخالفت خود را در دفتر ثبت کنند.
با این حال، یک راهکار ساده‌تر نیز می‌تواند کافی باشد؛ برای مثال، نوشته‌ای که همراه مدارک شناسایی فرد نگهداری شود و به‌روشنی نشان دهد که او با برداشت عضو مخالف است. چنین مخالفتی باید مورد توجه قرار گیرد.
در عمل، اگر فردی که ساکن اتریش نیست دچار مرگ مغزی شود، بیمارستان با اعضای خانواده تماس می‌گیرد و اگر آن‌ها سریعاً در دسترس باشند، معمولاً تلاش می‌شود با آن‌ها به توافق برسند.
اهدای عضو توسط افراد زنده
فرد زنده نیز می‌تواند یک عضو یا بخشی از یک عضو را اهدا کند؛ این کار بیشتر در مورد کلیه انجام می‌شود. اهدای بخشی از کبد یا ریه نیز ممکن است، به‌ویژه میان والدین و کودک خردسال. اهدای عضو توسط افراد زیر 18 سال ممنوع است.
اهداکننده پیش از عمل معاینه پزشکی می‌شود و اطلاعات لازم را دریافت می‌کند. سپس رضایت خود را به‌صورت کتبی اعلام می‌کند و می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را پس بگیرد.
اهدای عضو باید داوطلبانه و رایگان باشد و نمی‌توان در برابر آن پول دریافت کرد. با این حال، جبران هزینه‌ها، مانند جبران درآمد از دست‌رفته، پاداش یا پرداخت در برابر عضو محسوب نمی‌شود.
اگر اهداکننده بیمه‌شده باشد یا از بستگان واجد شرایط باشد و اهدا با هدف کسب سود انجام نشود، بیمه درمانی قانونی هزینه‌ها را پوشش می‌دهد؛ این پوشش شامل اقدامات پزشکی پیش از اهدا و معاینات پیگیری نیز می‌شود.
آمار پیوند اعضا در سال 2025
در 31 دسامبر 2025، تعداد 725 نفر در اتریش در فهرست انتظار دریافت عضو قرار داشتند. در مجموع، در سال 2025 تعداد 733 عضو پیوند زده شد:
- کلیه: 385 مورد، شامل 61 مورد از اهداکننده زنده
- کبد: 157 مورد
- ریه: 104 مورد
- قلب: 68 مورد
- پانکراس: 19 مورد
اتریش عضو شبکه Eurotransplant است که اعضای اهدایی را میان کشورهای عضو توزیع می‌کند.
پرسش‌های متداول
اگر با اهدای عضو مخالفت کنم، آیا در صورت نیاز می‌توانم عضو دریافت کنم؟
بله. فردی که مخالفت خود را ثبت کرده است، در صورت نیاز همچنان می‌تواند عضو دریافت کند.
آیا برای اهدای عضو پس از مرگ، محدودیت سنی وجود دارد؟
خیر، سقف سنی وجود ندارد. با این حال، فردی که بر اثر بیماری سرطانی متاستاتیک فوت کرده باشد، نمی‌تواند اهداکننده عضو باشد.
آیا خانواده می‌تواند پس از مرگ من به جای من مخالفت کند؟
خیر. مخالفت باید پیش از مرگ و توسط خود فرد یا نماینده قانونی او اعلام شده باشد.
آیا می‌توان ثبت مخالفت را لغو کرد؟
بله. حذف ثبت قبلی نیز با همان فرم «Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung» امکان‌پذیر است.
مراحل عملی
- فرم Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung را دریافت کنید.
- فرم را با اطلاعات صحیح تکمیل و با امضای اصلی خود امضا کنید.
- فرم را از طریق ایمیل یا پست به Gesundheit Österreich GmbH, Widerspruchsregister ارسال کنید.
- تأییدیه Eintragungsbestätigung را پس از دریافت، در محل امن نگهداری کنید.
- در صورت تغییر تصمیم، از همان فرم برای تغییر یا حذف ثبت استفاده کنید و مخالفت خود را به نزدیکان نیز اطلاع دهید.
منبع: oesterreich.gv.at
این مطلب اطلاعات عمومی ارائه می‌کند و جایگزین مشاوره حقوقی یا پزشکی نیست. برای دریافت راهنمایی تخصصی، با پزشک، کارشناس سلامت یا مشاور حقوقی مربوطه مشورت کنید.