Dhurimi i organeve në Austri: kundërshtimi dhe Widerspruchsregister

Në Austri, për dhurimin e organeve pas vdekjes nuk është e nevojshme të japësh paraprakisht një miratim. Nëse gjatë jetës nuk ke kundërshtuar, heqja e organeve zakonisht lejohet. Ky rregull zbatohet edhe për personat që jetojnë ose ndodhen përkohësisht në Austri.

Më poshtë shpjegojmë si bëhet kundërshtimi, çfarë roli ka Widerspruchsregister dhe cilat rregulla vlejnë për dhuruesit e gjallë.

Çfarë do të thotë modeli i kundërshtimit?

Pas përcaktimit të vdekjes, heqja e organeve lejohet nëse personi i ndjerë nuk e ka refuzuar shprehimisht këtë gjatë jetës. Ky quhet Widerspruchslösung, ose modeli i kundërshtimit.

Në vende të tjera zbatohet modeli i miratimit, Zustimmungslösung. Atje personi duhet të japë aktivisht pëlqimin, për shembull me një kartë dhuruesi.

Kundërshtimi nuk mund të nxirret thjesht nga heshtja. Ai duhet të jetë një deklaratë e qartë, e cila mund të jetë:

• me shkrim, për shembull në një shënim që mbahet bashkë me dokumentin e identitetit;
• me gojë, për shembull kur të afërmit mund ta dëshmojnë deklaratën.

Kush mund të kundërshtojë?

Kundërshtimi mund të bëhet vetëm para vdekjes dhe vetëm nga vetë personi ose nga përfaqësuesi i tij ligjor, për shembull për fëmijët ose personat që kanë një përfaqësues të rritur.

Të afërmit që nuk janë përfaqësues ligjorë nuk mund të paraqesin vetë një kundërshtim juridikisht të vlefshëm. Për këtë arsye sistemi austriak quhet edhe model i ngushtë i kundërshtimit. Megjithatë, nëse personi ia ka shprehur qartë kundërshtimin një të afërmi, i afërmi mund ta përcjellë këtë deklaratë si lajmëtar.

Edhe kur nuk ekziston një kundërshtim, spitalet zakonisht përpiqen të arrijnë një mirëkuptim me të afërmit. Megjithatë, ligji nuk i detyron ta bëjnë këtë.

Kush e paraqet kundërshtimin?

• Nën 14 vjeç (unmündige Minderjährige): përfaqësuesi ligjor, me nënshkrim.
• Nga mosha 14 vjeç (mündige Minderjährige): vetëm vetë i mituri, me nënshkrimin e tij.
• Persona të tjerë pa aftësi veprimi: përfaqësuesi ligjor, me pëlqim dhe nënshkrim.
• Të rriturit: vetë personi.

Nëse një prind ka regjistruar kundërshtimin në emër të një fëmije nën 14 vjeç, pas mbushjes së moshës 14 vjeç duhet bërë një regjistrim i ri me nënshkrimin e vetë të riut.

Çfarë është Widerspruchsregister?

Widerspruchsregister është regjistri austriak i kundërshtimeve ndaj dhurimit të organeve. Ai funksionon që nga 1 janari 1995 dhe administrohet nga Gesundheit Österreich GmbH (GÖG).

Regjistri ofron siguri më të madhe, sepse çdo spital duhet ta kontrollojë atë para heqjes së organeve nga një person me vdekje të trurit. Kontrolli duhet të dokumentohet në mënyrë të verifikueshme me një numër kërkese dhe sistemi është i disponueshëm 24 orë në ditë.

Përveç regjistrit, duhet të merret parasysh edhe një kundërshtim i shënuar në historinë mjekësore ose i shprehur në mënyrë të provueshme gjatë jetës. Ligji nuk përcakton një formë të detyrueshme.

Si regjistrohet kundërshtimi?

Për regjistrim përdoret formulari „Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung“. Procedura është kjo:

1. Plotëso formularin dhe nënshkruaje me dorë, me nënshkrim origjinal.
2. Dërgoje me postë ose me e-mail.
3. Të dhënat regjistrohen në regjistrin elektronik.
4. Me postë merr konfirmimin e regjistrimit, Eintragungsbestätigung.

Adresa postare:
Gesundheit Österreich GmbH, Widerspruchsregister, Stubenring 6, A-1010 Wien

I njëjti formular përdoret edhe për ndryshimin ose fshirjen e regjistrimit. Formulari është krijuar kryesisht për banorët e Austrisë dhe identifikuesi kryesor është numri austriak i sigurimit shoqëror.

Personat që nuk jetojnë në Austri

Edhe personat që nuk jetojnë në Austri, por ndodhen këtu, i nënshtrohen modelit të kundërshtimit dhe mund të regjistrohen në Widerspruchsregister.

Një zgjidhje më pak formale mund të jetë edhe një deklaratë me shkrim që mbahet bashkë me dokumentin e identitetit dhe ku thuhet qartë se personi e refuzon heqjen e organeve. Kjo deklaratë duhet të merret parasysh.

Në praktikë, kur një person që nuk jeton në Austri pëson vdekje të trurit, spitali përpiqet të kontaktojë të afërmit dhe, nëse ata gjenden shpejt, zakonisht përpiqet të arrijë një mirëkuptim me ta.

Dhuruesit e gjallë: cilat rregulla vlejnë?

Edhe një person i gjallë mund të dhurojë një organ ose një pjesë organi, zakonisht për një të afërm. Kjo ndodh më shpesh me veshkën, por mund të dhurohet edhe një pjesë e mëlçisë ose e mushkërisë, veçanërisht ndërmjet prindit dhe fëmijës së vogël.

Dhurimi i organeve nga një person nën 18 vjeç është i ndaluar.

Dhuruesi ekzaminohet dhe informohet paraprakisht nga mjekët. Më pas ai jep pëlqimin me shkrim dhe mund ta tërheqë atë në çdo kohë. Dhurimi është vullnetar dhe pa pagesë. Kompensimi i shpenzimeve, për shembull i të ardhurave të humbura, nuk konsiderohet kundërshpërblim.

Nëse një person i siguruar ose një i afërm me të drejtë sigurimi dhuron organin pa qëllim përfitimi, shpenzimet mbulohen nga sigurimi shëndetësor ligjor. Kjo përfshin edhe masat mjekësore përgatitore dhe kontrollet pas dhurimit.

Shifrat e transplantimeve në vitin 2025

Më 31 dhjetor 2025, në Austri ishin 725 persona në listën e pritjes për organe. Gjatë vitit 2025 u transplantuan gjithsej 733 organe:

• Veshka: 385, prej të cilave 61 nga dhurues të gjallë;
• Mëlçia: 157;
• Mushkëria: 104;
• Zemra: 68;
• Pankreasi: 19.

Austria është anëtare e Eurotransplant, i cili shpërndan organet ndërmjet shteteve anëtare.

Pyetje të shpeshta

A mund të marr organ nëse kam kundërshtuar dhurimin?

Po. Personi që ka regjistruar kundërshtimin mund të marrë organ nëse ka nevojë për transplantim.

A ka kufi maksimal moshe për dhurimin pas vdekjes?

Jo. Megjithatë, një person që ka vdekur nga një sëmundje tumorale metastatike nuk mund të jetë dhurues.

A mund të kundërshtojë familja në emrin tim pas vdekjes?

Jo. Kundërshtimi duhet të bëhet para vdekjes, nga vetë personi ose nga përfaqësuesi i tij ligjor.

A mund të tërhiqet regjistrimi?

Po. Fshirja bëhet me të njëjtin formular „Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung“.

Hapat praktikë

1. Vendos nëse dëshiron të kundërshtosh dhurimin e organeve pas vdekjes.
2. Shkarko dhe plotëso formularin „Organspende, Widerspruch/Änderung/Löschung“.
3. Nënshkruaje vetë me nënshkrim origjinal, nëse je 14 vjeç ose më i madh.
4. Dërgoje me postë ose me e-mail te Gesundheit Österreich GmbH, Widerspruchsregister.
5. Ruaj Eintragungsbestätigung që do të marrësh me postë.
6. Njofto një person të afërt për vendimin tënd dhe mbaj një shënim me vete nëse dëshiron që kundërshtimi të jetë i qartë edhe jashtë regjistrit.

Shënim: Ky informacion bazohet në burime publike dhe nuk zëvendëson këshillimin juridik ose mjekësor. Për një rast konkret, drejtohu te një profesionist i kualifikuar.

Burimi: oesterreich.gv.at