Avusturya’da internet zorbalığı ve nefret söylemi: 2026’da neler cezalandırılıyor?

Avusturya’da internette yazılan saldırgan bir yorum, izinsiz paylaşılan bir fotoğraf veya şiddete teşvik eden bir gönderi ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir. Olayın sokakta ya da internette gerçekleşmesi, uygulanacak temel kuralları değiştirmez. Bu yazıda hangi çevrim içi davranışların cezalandırılabileceğini ve hedef olduğunuzda ne yapabileceğinizi açıklıyoruz.

Kısaca

• Çevrim içi zorbalık (Cyber-Mobbing), 1 Ocak 2016’dan beri Avusturya’da bağımsız bir suçtur.
• Temel durumda ceza, 1 yıla kadar hapis veya 720 günlük birime kadar para cezası olabilir.
• Nefret söylemi ve kışkırtma (Verhetzung), 2 yıla kadar; ağır durumlarda 5 yıla kadar hapisle cezalandırılabilir.
• Kışkırtıcı bir içeriği onaylayarak paylaşmak da cezalandırılabilir.
• Hukuka aykırı içeriklerin kaldırılması, Mandatsverfahren adı verilen usulle hızlı ve düşük maliyetli şekilde talep edilebilir.

Çevrim içi zorbalık nedir?

Çevrim içi zorbalık (Cyber-Mobbing veya Cyber-Bullying), bir kişiye dijital kanallar üzerinden kasıtlı ve uzun süre boyunca hakaret edilmesi, tehdit edilmesi, aşağılanması, rahatsız edilmesi veya dışlanmasıdır. Amaç çoğu zaman kişinin psikolojik olarak yıpratılması ve üzerinde güç kurulmasıdır.

Bu davranışlar sosyal medya platformlarında, sohbetlerde, mesajlaşma uygulamalarında, e-postalarda, çevrim içi oyunlarda veya telefon üzerinden gerçekleşebilir. Mesajlar, aramalar, fotoğraflar ve videolar kullanılabilir. Geleneksel zorbalığın aksine, çevrim içi zorbalığın mekânsal sınırı yoktur ve günün her saatinde devam edebilir.

Bir kişinin internet veya başka iletişim araçları üzerinden ısrarla takip edilmesi ise siber takip (Cyberstalking), yani beharrliche Verfolgung olarak adlandırılır.

Cyber-Mobbing ne zaman suç sayılır?

Avusturya Ceza Kanunu’nun (Strafgesetzbuch, StGB) 107c maddesi, davranışın mağdurun yaşamını katlanılamaz ölçüde bozabilecek nitelikte olması hâlinde iki temel durumu kapsar:

• Hakaret içeren bir eylemin daha geniş bir grup tarafından (yaklaşık 10 kişi) uzun süre görülebilir hâle getirilmesi. Örneğin grup sohbetinde sürekli hakaret edilmesi.
• Başka bir kişinin en özel yaşam alanına ilişkin bir olayın veya görüntünün izinsiz şekilde daha geniş bir gruba (yaklaşık 10 kişi) sunulması. Örneğin çıplak fotoğrafların başkalarına gönderilmesi.

En özel yaşam alanına cinsel yaşam, aile hayatının hassas bölümleri, dinî inançlar ve hastalıklar dâhil olabilir. Görüntü kavramı videoları da kapsar; yalnızca kişinin kendisinin değil, örneğin evinin görüntüsü de önem taşıyabilir. “Uzun süre” kavramı her olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Cyber-Mobbing, resen takip edilen bir suçtur (Offizialdelikt). Bu nedenle savcılık, gerekli koşullar varsa mağdurun ayrıca özel dava açmasını beklemeden işlem yapabilir.

Hangi cezalar uygulanabilir?

• Çevrim içi zorbalık (Cyber-Mobbing): Temel durumda 1 yıla kadar hapis veya 720 günlük birime kadar para cezası; ağır durumda 3 yıla kadar hapis.
• Kışkırtma ve nefret söylemi (Verhetzung): Temel durumda 2 yıla kadar hapis; 150’den fazla kişiye yönelikse 3 yıla kadar hapis; şiddete yol açmışsa 6 ay ile 5 yıl arasında hapis.
• Hakaret (Beleidigung): 3 aya kadar hapis veya 180 günlük birime kadar para cezası.
• İftira niteliğinde isnat (Üble Nachrede): 6 aya kadar hapis veya 360 günlük birime kadar para cezası; örneğin internet üzerinden işlenmesi hâlinde 1 yıla kadar hapis veya 720 günlük birime kadar para cezası.
• Asılsız suçlama (Verleumdung): 1 yıla kadar hapis veya 720 günlük birime kadar para cezası; ağır durumda 6 ay ile 5 yıl arasında hapis.
• İtibar zedeleme (Kreditschädigung): 6 aya kadar hapis veya 360 günlük birime kadar para cezası.

Cyber-Mobbing bakımından ağır durum; eylemin intihara veya intihar girişimine yol açması, zorbalığın bir yıldan uzun sürmesi ya da içeriklerin bir yıldan uzun süre erişilebilir kalması hâlinde söz konusu olabilir.

Bir gönderi ne zaman Verhetzung sayılır?

Bir kişinin veya grubun ten rengi, dili, dini, vatandaşlığı, kökeni, cinsiyeti, engelliliği, yaşı veya cinsel yönelimi nedeniyle ona karşı çok sayıda kişinin (yaklaşık 30 kişi) önünde şiddete ya da nefrete çağrı yapmak Verhetzung kapsamına girebilir. Böyle bir grubu insanlık onurunu zedelemek amacıyla aşağılamak da suç sayılabilir.

Önemli nokta: Kışkırtıcı içeriği onaylayarak paylaşmak da cezalandırılabilir. Bu durumda 1 yıla kadar hapis veya 720 günlük birime kadar para cezası söz konusu olabilir. Bununla birlikte her ırkçı gönderi otomatik olarak suç değildir. Nefret içeren bir içeriğin eleştirmek, protesto etmek veya kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla paylaşılması cezalandırılmayabilir.

Soruşturma resen mi, özel şikâyet üzerine mi başlar?

• Resen takip edilen suçlar (Offizialdelikt): Cyber-Mobbing, Verhetzung ve Verleumdung. Bu durumlarda savcılık kendiliğinden işlem yapabilir.
• Özel suç duyurusuna bağlı suçlar (Privatanklagedelikt): Beleidigung, Üble Nachrede ve Kreditschädigung. Bu davalar mağdurun talebiyle ceza mahkemesinde açılabilir.

Üble Nachrede bakımından kişi, söylediği iddianın doğru olduğunu kanıtlayabilirse cezalandırılmayabilir. Reşit olmayan bir fail hakkında Privatanklage sunulamaz; ancak belirli koşullarda savcılık, mağdurun yetkilendirmesiyle işlem yapabilir.

Size çevrim içi zorbalık yapılırsa ne yapabilirsiniz?

1. Kanıtları saklayın: SMS’leri, e-postaları ve sohbet kayıtlarını silmeyin. Nefret söylemi içeren gönderiler için ekran görüntüsü alın veya çıktısını saklayın.
2. Gerekirse fail kişiye davranışının cezalandırılabilir olduğunu bildirin; ancak tartışmayı tırmandırmaktan kaçının.
3. İhlali platforma veya internet sitesinin işletmecisine bildirin ve içeriğin kaldırılmasını talep edin.
4. Danışmanlık kuruluşlarına başvurun. Örneğin ZARA’nın nefret söylemine karşı danışmanlık hizmeti olan #GegenHassimNetz kullanılabilir.
5. Verhetzung için polise suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Israrlı takip veya tehlikeli tehdit durumlarında da polise başvurun.

Hukuka aykırı gönderilerin ve görüntülerin kaldırılması için mahkeme kararı, Mandatsverfahren yoluyla hızlı ve düşük maliyetli şekilde alınabilir. Stalking vakalarında Wegweisung (uzaklaştırma), Betretungsverbot (giriş yasağı) ve gözaltı gibi tedbirler gündeme gelebilir.

Çocuklar hedef olduğunda

Çocuğunuz mağdursa onu telefondan veya internetten tamamen uzaklaştırmak genellikle doğru yaklaşım değildir. Onunla konuşun; cevap vermemeyi, kanıtları saklamayı ve yalnızca moderasyonu olan sohbetleri kullanmayı öğretin.

Sık sorulan sorular

Nefret içeren bir gönderiyi yalnızca paylaşmak da cezalandırılır mı?

Evet, içeriği onaylayarak ve geniş bir kitleye erişilebilir hâle getirerek paylaşırsanız cezalandırılabilir. Eleştirel, protesto veya bilgilendirme amacıyla paylaşım ise cezalandırılmayabilir.

Anonim bir sohbetteki hakaret de suç olabilir mi?

Olabilir. Mağdur aynı kullanıcı adıyla düzenli olarak tanınıyorsa ve hakaret nedeniyle bu kullanıcı adını artık kullanamıyorsa Beleidigung söz konusu olabilir.

Hakaretin kaç kişinin önünde yapılması gerekir?

Hakaretin kamuya açık olması veya fail ile mağdur dışında en az üç kişinin önünde gerçekleşmesi gerekir. Forumlar, sohbetler ve internet sitelerinde genellikle kamuya açıklık şartı karşılanabilir.

Ben de hakaretle karşılık verirsem ne olur?

Bir hakarete anlaşılır biçimde ve hemen karşılık veren kişi belirli durumlarda sorumluluktan muaf tutulabilir. Ancak karşılık vermek tavsiye edilen bir yöntem değildir.

Uygulamada atılacak adımlar

1. İçeriği silmeden önce ekran görüntüsü alın; tarih, saat, kullanıcı adı ve bağlantıyı kaydedin.
2. Mesajları ve sohbet kayıtlarını yedekleyin; içeriklerin ne kadar süre erişilebilir olduğunu not edin.
3. Platformun bildirim mekanizmasını kullanarak içeriğin kaldırılmasını isteyin.
4. Tehdit, ısrarlı takip veya Verhetzung varsa polise başvurun.
5. Hukuki değerlendirme için ZARA’nın #GegenHassimNetz danışmanlığına veya bir avukata başvurun.
6. Somut olayın hukuki niteliği ve başvuru süresi için profesyonel hukuki danışmanlık alın.

Not: Bu yazı, internette bulunan kaynaklara dayanır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kullanım sorumluluğu okuyucuya aittir. Uzman görüşüne ihtiyaç duyarsanız avukata veya ilgili hukuk uzmanına başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at