Cyberprzemoc i nawoływanie do nienawiści w Austrii: co jest karalne w 2026 roku?

Obraźliwy komentarz, ujawnienie prywatnego zdjęcia lub post nawołujący do przemocy mogą w Austrii prowadzić do odpowiedzialności karnej. Prawo stosuje się niezależnie od tego, czy czyn popełniono na ulicy, czy w internecie. Poniżej wyjaśniamy, jakie zachowania są karalne w 2026 roku i co można zrobić, gdy padnie się ofiarą cyberprzemocy.

Co oznacza cyberprzemoc?

Cyberprzemoc, określana po niemiecku jako Cyber-Mobbing lub Cyber-Bullying, polega na celowym i długotrwałym obrażaniu, zastraszaniu, upokarzaniu, nękaniu lub wykluczaniu innej osoby za pomocą cyfrowych kanałów komunikacji.

Może dochodzić do niej w mediach społecznościowych, czatach, komunikatorach, wiadomościach e-mail, grach internetowych lub przez telefon, na przykład za pomocą wiadomości, połączeń, zdjęć i nagrań wideo. W przeciwieństwie do tradycyjnego nękania cyberprzemoc nie ma granic przestrzennych i może trwać przez całą dobę.

Szczególną formą nękania jest cyberstalking, czyli uporczywe śledzenie lub kontaktowanie się z daną osobą przez internet albo inne środki komunikacji. W austriackim prawie określa się je jako beharrliche Verfolgung.

Kiedy cybermobbing jest przestępstwem?

Zgodnie z § 107c austriackiego kodeksu karnego (Strafgesetzbuch, StGB) cybermobbing może być karalny, gdy zachowanie może w sposób nieakceptowalny zakłócić życie osoby pokrzywdzonej. Dotyczy to w szczególności dwóch sytuacji:

• ktoś popełnia czyn naruszający cześć innej osoby, a treść jest przez dłuższy czas dostępna dla większej grupy, mniej więcej 10 osób, na przykład na grupowym czacie;
• ktoś bez zgody ujawnia większej grupie, mniej więcej 10 osobom, fakt lub zdjęcie dotyczące najbardziej osobistej sfery życia innej osoby, na przykład przekazuje dalej nagie zdjęcia.

Do najbardziej osobistej sfery życia mogą należeć między innymi życie seksualne, wrażliwe elementy życia rodzinnego, przekonania religijne oraz choroby. Za zdjęcie uznaje się również nagranie wideo. Może chodzić nie tylko o wizerunek ofiary, lecz także na przykład o nagranie jej mieszkania. To, jak długo treść musi być dostępna, ocenia się zawsze w konkretnym przypadku.

Cybermobbing jest przestępstwem ściganym z urzędu (Offizialdelikt). Oznacza to, że prokuratura może rozpocząć postępowanie niezależnie od prywatnego aktu oskarżenia.

Jakie kary grożą za czyny popełnione w internecie?

• Cyber-Mobbing: w podstawowym przypadku do 1 roku pozbawienia wolności lub grzywna do 720 stawek dziennych; w poważniejszym przypadku do 3 lat pozbawienia wolności.
• Verhetzung, czyli nawoływanie do nienawiści: w podstawowym przypadku do 2 lat pozbawienia wolności; w poważniejszym przypadku do 3 lat, gdy treść dotarła do ponad 150 osób, albo od 6 miesięcy do 5 lat, jeśli doprowadziła do przemocy.
• Beleidigung, czyli zniewaga: do 3 miesięcy pozbawienia wolności lub do 180 stawek dziennych.
• Üble Nachrede, czyli pomówienie: do 6 miesięcy pozbawienia wolności lub do 360 stawek dziennych; w poważniejszym przypadku, na przykład w internecie, do 1 roku lub do 720 stawek dziennych.
• Verleumdung, czyli fałszywe oskarżenie: do 1 roku pozbawienia wolności lub do 720 stawek dziennych; w poważniejszym przypadku od 6 miesięcy do 5 lat.
• Kreditschädigung, czyli działanie na szkodę czyjegoś dobrego imienia lub wiarygodności: do 6 miesięcy pozbawienia wolności lub do 360 stawek dziennych.

Poważniejszy przypadek cybermobbingu może wystąpić, gdy nękanie prowadzi do samobójstwa lub próby samobójczej, trwa dłużej niż rok albo gdy opublikowane treści pozostają dostępne przez ponad rok.

Kiedy post jest nawoływaniem do nienawiści?

Verhetzung może popełnić osoba, która publicznie, przed dużą liczbą osób, mniej więcej 30, nawołuje do przemocy lub nienawiści wobec osoby albo grupy ze względu na kolor skóry, język, religię, obywatelstwo, pochodzenie, płeć, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

Karalne może być również poniżanie takiej grupy w sposób mający na celu naruszenie jej ludzkiej godności. Samo udostępnienie nienawistnego materiału nie zawsze automatycznie oznacza przestępstwo. Jednak aprobujące udostępnienie takiego posta może być karalne i zagrożone karą do 1 roku pozbawienia wolności lub do 720 stawek dziennych.

Inaczej oceniane może być krytyczne udostępnienie materiału, na przykład w celu zaprotestowania przeciwko jego treści albo poinformowania innych o problemie. Nie jest ono samo w sobie karalne.

Ściganie z urzędu czy prywatny akt oskarżenia?

Rodzaj postępowania zależy od konkretnego przestępstwa:

• Ściganie z urzędu (Offizialdelikt): cybermobbing, nawoływanie do nienawiści oraz fałszywe oskarżenie. Prokuratura może prowadzić postępowanie z urzędu.
• Prywatny akt oskarżenia (Privatanklagedelikt): zniewaga, pomówienie oraz działanie na szkodę czyjejś wiarygodności. Postępowanie rozpoczyna się na wniosek osoby pokrzywdzonej, która może złożyć prywatny akt oskarżenia do sądu karnego.

W przypadku pomówienia sprawca nie podlega karze, jeśli potrafi udowodnić prawdziwość swojego twierdzenia. Prywatnego aktu oskarżenia nie można wnieść przeciwko osobie niepełnoletniej. W określonych warunkach prokuratura może jednak działać za zgodą osoby pokrzywdzonej.

Co zrobić, gdy ktoś nęka cię w internecie?

1. Zabezpiecz dowody: zachowaj wiadomości SMS, e-maile, historię czatów, zdjęcia ekranu i wydruki. Przy postach nawołujących do nienawiści warto zapisać również datę, adres strony oraz nazwę konta.
2. Możesz poinformować sprawcę, że jego zachowanie może być karalne, choć nie należy wdawać się w dalszą awanturę ani odpowiadać agresją.
3. Zgłoś treść administratorowi platformy, forum lub strony i zażądaj jej usunięcia.
4. Skorzystaj z poradnictwa: organizacja ZARA oferuje poradnictwo przeciwko mowie nienawiści w ramach #GegenHassimNetz.
5. Zgłoś sprawę policji, szczególnie gdy chodzi o nawoływanie do przemocy, uporczywe śledzenie lub niebezpieczne groźby.

Usunięcia bezprawnych postów, zdjęć lub innych treści można dochodzić przed sądem w szybkim i stosunkowo niedrogim postępowaniu Mandatsverfahren. W przypadku stalkingu możliwe środki obejmują między innymi nakaz opuszczenia miejsca (Wegweisung), zakaz wchodzenia na dany teren (Betretungsverbot) oraz, w określonych sytuacjach, zatrzymanie.

Gdy ofiarą jest dziecko

Jeżeli cyberprzemoc dotyczy dziecka, nie należy karać go przez całkowite odebranie telefonu lub dostępu do internetu. Lepiej spokojnie porozmawiać, pomóc zachować dowody, nauczyć dziecko, aby nie odpowiadało sprawcy, oraz zadbać o korzystanie z moderowanych czatów.

Najczęstsze pytania

Czy udostępnienie obraźliwego posta może być karalne?

Tak, jeśli udostępniasz go aprobująco i sprawiasz, że staje się dostępny dla szerokiej publiczności. Krytyczne, protestacyjne lub edukacyjne udostępnienie nie jest samo w sobie karalne.

Czy zniewaga na anonimowym czacie może być przestępstwem?

Tak. Może tak być, jeśli osoba pokrzywdzona regularnie używa tego samego pseudonimu, a wskutek zniewagi nie może już z niego korzystać.

Przed iloma osobami musi paść zniewaga?

Zniewaga może być publiczna albo zostać wypowiedziana przed co najmniej trzema osobami, które nie są sprawcą ani osobą pokrzywdzoną. Na forach, czatach i stronach internetowych zwykle mamy do czynienia z publicznym rozpowszechnieniem.

Czy można odpowiedzieć na zniewagę?

Osoba, która szybko i w zrozumiały sposób reaguje na zniewagę, może w pewnych okolicznościach uniknąć kary. Nie jest to jednak zalecane rozwiązanie. Bezpieczniej jest zachować dowody, przerwać kontakt i zgłosić sprawę.

Praktyczne kroki

• Nie usuwaj od razu wiadomości ani postów — najpierw wykonaj zrzuty ekranu i zapisz szczegóły.
• Zablokuj sprawcę i zgłoś naruszenie administratorowi platformy.
• Przy groźbach, stalkingu lub nawoływaniu do przemocy skontaktuj się z policją.
• W sprawie usunięcia treści lub prywatnego aktu oskarżenia skonsultuj się z prawnikiem albo właściwą organizacją doradczą.
• Jeśli sytuacja dotyczy dziecka, zapewnij mu rozmowę i wsparcie zamiast odcinania od wszystkich urządzeń.

Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z adwokatem lub innym wykwalifikowanym specjalistą. Przepisy i ich interpretacja mogą się zmieniać.

Źródło: oesterreich.gv.at