Употреба на желбени реченици во минато време (Wunschsätze mit Konjunktiv II Vergangenheit)
Германските желбени реченици (Wunschsätze) изразуваат желба, копнеж или жалење. Кога нешто во минатото можело да се одвива поинаку, но веќе не може да се промени, се користи Konjunktiv II Vergangenheit.
Ова одговара на македонското „барем да ...“ или „само да ...“ во минато време.
Пример: „Барем да не задоцнев!“ – Wenn ich nur nicht zu spät gekommen wäre!
Структура на реченицата
Основната конструкција на желбената реченица е:
hätte / wäre + Partizip Perfekt
На почетокот често се употребува сврзникот wenn („ако“). За дополнително нагласување обично се додава мала честичка:
- nur = барем, само
- doch = барем, добро би било ако
- bloß = само; се користи разговорно и носи посилна емоција
Примери:
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte! – Барем да имав повеќе време!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Барем да дојдеше порано!
- Hätte ich das bloß nicht gesagt! – Само да не го кажев тоа!
Две можни форми
а) Со сврзникот wenn
- Wenn + субјект + ... + Partizip Perfekt + hätte / wäre
- Помошниот глагол стои на крајот од зависната реченица.
Примери:
- Wenn ich nur gestern mehr gelernt hätte! – Барем да учев повеќе вчера!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Барем да дојдеше порано!
- Wenn wir die Prüfung bestanden hätten! – Барем да го положевме испитот!
б) Без сврзникот wenn
Во оваа форма се користи инверзен редослед на зборовите: помошниот глагол стои на почетокот, потоа следува субјектот, а на крајот Partizip Perfekt. Оваа форма често звучи поетично или поформално и почесто се среќава во пишан јазик.
Примери:
- Hätte ich doch gestern mehr gelernt! – Барем да учев повеќе вчера!
- Wäre er nur früher gekommen! – Барем да дојдеше порано!
- Hätten wir die Prüfung bestanden! – Барем да го положевме испитот!
Честички за нагласување
Во желбените реченици речиси секогаш се употребуваат честички за нагласување:
- nur – „барем“; понеутрална форма
- doch – „барем“; поемотивна и со изразено жалење
- bloß – „само“; почеста во разговорниот јазик и со многу силна емоција
Примери:
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte!
- Wenn er doch angerufen hätte!
- Hätte ich bloß nicht so viel gesagt!
Негирање
Негативната честичка nicht стои пред Partizip Perfekt, како и кај другите минати глаголски форми.
Примери:
- Wenn ich nur nicht so viel gegessen hätte! – Барем да не јадев толку многу!
- Hätte er doch nicht vergessen! – Барем да не заборавеше!
Дали желбените реченици можат да бидат прашања?
Желбените реченици (Wunschsätze) не се употребуваат во прашална форма. Причината е што тие изразуваат емоционална желба или жалење, а не бараат информација.
Во германскиот јазик прашалната реченица очекува фактички одговор: Bist du gekommen? („Дојде ли?“). Желбената реченица, пак, не е прашање, туку извик: Wenn du doch gekommen wärst! („Барем да дојдеше!“).
Затоа:
- нема прашален редослед на зборовите,
- нема прашален збор,
- реченицата завршува со извичник и се изговара со силна, емотивна интонација.
Примери:
- Wenn ich nur mehr gelernt hätte! – Барем да учев повеќе!
- Hätte er doch rechtzeitig angerufen! – Барем да се јавеше навреме!
Овие реченици не се користат како прашања, бидејќи говорникот не очекува одговор, туку изразува желба, жалење или каење.
Вежба: македонски и германски примери
- Барем да имав време вчера! – Wenn ich nur gestern Zeit gehabt hätte!
- Барем автобусот да дојдеше навреме! – Wenn der Bus doch pünktlich gekommen wäre!
- Барем да учеше повеќе! – Wenn du nur mehr gelernt hättest!
- Барем да не врнеше! – Wenn es doch nicht geregnet hätte!
- Барем да го добиевме натпреварот! – Wenn wir bloß das Spiel gewonnen hätten!
- Барем Ана да беше тука! – Wenn Anna nur hier gewesen wäre!
- Барем да не ја заборавев книгата! – Wenn ich das Buch doch nicht vergessen hätte!
- Барем да ни помогнеше! – Wenn er uns nur geholfen hätte!
- Барем да дојдеше! – Wärst du doch gekommen!
- Само да не го кажев тоа! – Hätte ich das bloß nicht gesagt!
Кратко резиме
- Желбената реченица во минато време се гради со hätte / wäre + Partizip Perfekt.
- Може да се употреби со сврзникот wenn или без него, со инверзен редослед на зборовите.
- Чести честички за нагласување се nur, doch, bloß.
- При негирање, nicht стои пред Partizip Perfekt.
- Овие реченици секогаш изразуваат желба, жалење или каење поврзано со минати настани.
Практични чекори
- Одредете дали сакате да изразите желба или жалење за нешто што се случило во минатото.
- Изберете го помошниот глагол: hätte или wäre.
- Додајте го Partizip Perfekt на главниот глагол.
- За посилно нагласување употребете nur, doch или bloß.
- Завршете ја желбената реченица со извичник, а не со прашалник.