Përdorimi i fjalive dëshirore në kohën e shkuar: Wunschsätze mit Konjunktiv II Vergangenheit
Fjalitë dëshirore (Wunschsätze) në gjermanisht shprehin dëshira, mall ose keqardhje.
Kur diçka në të kaluarën mund të kishte ndodhur ndryshe, por tani nuk mund ta ndryshojmë më, përdorim formën Konjunktiv II Vergangenheit. Kjo korrespondon me strukturën shqipe “sikur të kisha...” ose “ah, të kishte...”.
Shembull:
- Sikur të mos isha vonuar!
- Gjermanisht: Wenn ich nur nicht zu spät gekommen wäre!
Struktura
Baza e fjalisë dëshirore është:
hätte / wäre + Partizip Perfekt
Në fillim të fjalisë shpesh përdoret lidhëza wenn (“nëse”), ndërsa për ta theksuar dëshirën përdoren zakonisht disa pjesëza:
- nur = sikur, vetëm
- doch = ah, sikur
- bloß = vetëm; përdoret kryesisht në gjuhën e folur dhe shpreh emocion më të fortë
Shembuj:
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte! – Ah, sikur të kisha pasur më shumë kohë!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Ah, sikur të kishte ardhur më herët!
- Hätte ich das bloß nicht gesagt! – Ah, sikur të mos e kisha thënë këtë!
Dy forma
a) Me lidhëzën wenn
- Wenn + kryefjala + ... + Partizip Perfekt + hätte / wäre
- Folja ndihmëse qëndron në fund të fjalisë së varur.
Shembuj:
- Wenn ich nur gestern mehr gelernt hätte! – Ah, sikur të kisha mësuar më shumë dje!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Ah, sikur të kishte ardhur më herët!
- Wenn wir die Prüfung bestanden hätten! – Ah, sikur ta kishim kaluar provimin!
b) Pa lidhëzën wenn
Në këtë rast përdoret renditja e përmbysur: folja ndihmëse vendoset në fillim, më pas vjen kryefjala dhe pastaj Partizip Perfekt. Kjo formë tingëllon shpesh më elegante dhe përdoret më shpesh në shkrim.
Shembuj:
- Hätte ich doch gestern mehr gelernt! – Ah, sikur të kisha mësuar më shumë dje!
- Wäre er nur früher gekommen! – Ah, sikur të kishte ardhur më herët!
- Hätten wir die Prüfung bestanden! – Ah, sikur ta kishim kaluar provimin!
Pjesëzat që e theksojnë dëshirën
Në fjalitë dëshirore përdoren pothuajse gjithmonë pjesëza që e forcojnë emocionin:
- nur – “sikur”; më neutrale
- doch – “ah, sikur”; më emocionale dhe shpreh më shumë keqardhje
- bloß – “vetëm”; përdoret kryesisht në gjuhën e folur dhe shpreh emocion shumë të fortë
Shembuj:
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte!
- Wenn er doch angerufen hätte!
- Hätte ich bloß nicht so viel gesagt!
Mohimi
Pjesëza mohuese nicht vendoset përpara Partizip Perfekt, ashtu si në format e tjera të kohës së shkuar.
Shembuj:
- Wenn ich nur nicht so viel gegessen hätte! – Ah, sikur të mos kisha ngrënë kaq shumë!
- Hätte er doch nicht vergessen! – Ah, sikur të mos e kishte harruar!
A janë këto fjali pyetëse?
Fjalitë dëshirore (Wunschsätze) nuk përdoren në formë pyetëse. Arsyeja është se ato shprehin një dëshirë emocionale ose keqardhje dhe nuk kërkojnë informacion.
Në gjermanisht, fjalia pyetëse pret një përgjigje faktike: Bist du gekommen? (A erdhe?). Ndërsa fjalia dëshirore nuk është pyetje, por një thirrje emocionale: Wenn du doch gekommen wärst! (Ah, sikur të kishe ardhur!).
Prandaj:
- nuk përdoret renditja pyetëse,
- nuk përdoret fjalë pyetëse,
- fjalia përfundon gjithmonë me pikëçuditëse dhe intonacioni është i fortë e emocional.
Shembuj:
- Wenn ich nur mehr gelernt hätte! – Ah, sikur të kisha mësuar më shumë!
- Hätte er doch rechtzeitig angerufen! – Ah, sikur të kishte telefonuar në kohë!
Këto fjali nuk paraqiten kurrë si pyetje, sepse folësi nuk pret përgjigje; ai shpreh dëshirë, keqardhje ose pendim.
Ushtrime: shembuj në shqip dhe gjermanisht
- Ah, sikur të kisha pasur kohë dje! – Wenn ich nur gestern Zeit gehabt hätte!
- Ah, sikur autobusi të kishte ardhur në kohë! – Wenn der Bus doch pünktlich gekommen wäre!
- Ah, sikur të kishe mësuar më shumë! – Wenn du nur mehr gelernt hättest!
- Ah, sikur të mos kishte rënë shi! – Wenn es doch nicht geregnet hätte!
- Ah, sikur ta kishim fituar ndeshjen! – Wenn wir bloß das Spiel gewonnen hätten!
- Ah, sikur Anna të kishte qenë këtu! – Wenn Anna nur hier gewesen wäre!
- Ah, sikur të mos e kisha harruar librin! – Wenn ich das Buch doch nicht vergessen hätte!
- Ah, sikur të na kishte ndihmuar! – Wenn er uns nur geholfen hätte!
- Ah, sikur të kishe ardhur! – Wärst du doch gekommen!
- Ah, sikur të mos e kisha thënë këtë! – Hätte ich das bloß nicht gesagt!
Përmbledhje
- Forma e fjalisë dëshirore në të shkuarën është: hätte / wäre + Partizip Perfekt.
- Fjalia mund të ndërtohet me lidhëzën wenn ose pa të, me renditje të përmbysur.
- Pjesëzat që e theksojnë dëshirën janë: nur, doch, bloß.
- Në mohime, nicht vendoset përpara Partizip Perfekt.
- Këto fjali shprehin gjithmonë dëshirë, keqardhje ose pendim lidhur me ngjarje të së kaluarës.
Hapat praktikë
- Zgjidh foljen dhe formo Partizip Perfekt.
- Përcakto nëse duhet të përdorësh hätte apo wäre.
- Shto një pjesëz si nur, doch ose bloß për ta shprehur më qartë emocionin.
- Përdor wenn me foljen ndihmëse në fund, ose vendose foljen ndihmëse në fillim pa wenn.
- Mbylle fjalinë me pikëçuditëse, jo me pikëpyetje.