Geçmiş Zamanda Dilek Cümleleri: Konjunktiv II Vergangenheit
Wunschsätze, Almancada dilek, özlem veya pişmanlık ifade eden cümlelerdir. Geçmişte yaşanan bir olayın farklı gerçekleşmesini dilediğimizde ve artık bunu değiştiremeyeceğimizde Konjunktiv II Vergangenheit kullanılır.
Bu yapı, Türkçedeki “keşke … olsaydı” veya “keşke … yapmış olsaydım” anlamına karşılık gelir.
Örnek: Wenn ich nur nicht zu spät gekommen wäre! – Keşke geç kalmasaydım!
Yapı
Geçmiş zamandaki dilek cümlelerinin temel yapısı şöyledir:
hätte / wäre + Partizip Perfekt
Cümlenin başında genellikle wenn (“eğer”) bağlacı bulunur. Dileği veya duyguyu güçlendirmek için çoğunlukla şu küçük kelimeler kullanılır:
- nur – keşke, bari; daha nötr bir kullanım
- doch – keşke; daha duygusal ve pişmanlık belirten kullanım
- bloß – sadece, keşke; özellikle konuşma dilinde daha güçlü duygular ifade eder
Örnekler
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte! – Keşke daha fazla zamanım olsaydı!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Keşke daha erken gelmiş olsaydı!
- Hätte ich das bloß nicht gesagt! – Keşke bunu söylemeseydim!
İki farklı kullanım biçimi
a) Wenn bağlacıyla
Bu biçimde yardımcı fiil, yan cümlenin sonunda yer alır:
- Wenn + özne + … + Partizip Perfekt + hätte / wäre
- Yardımcı fiil yan cümlenin sonunda bulunur.
Örnekler
- Wenn ich nur gestern mehr gelernt hätte! – Keşke dün daha fazla çalışmış olsaydım!
- Wenn er doch früher gekommen wäre! – Keşke daha erken gelmiş olsaydı!
- Wenn wir die Prüfung bestanden hätten! – Keşke sınavı geçmiş olsaydık!
b) Wenn bağlacı olmadan
Wenn kullanılmadığında devrik cümle yapısı görülür. Yardımcı fiil cümlenin başına gelir; ardından özne ve Partizip Perfekt kullanılır. Bu biçim daha edebî veya resmî olabilir ve yazılı dilde daha sık görülür.
Örnekler
- Hätte ich doch gestern mehr gelernt! – Keşke dün daha fazla çalışmış olsaydım!
- Wäre er nur früher gekommen! – Keşke daha erken gelmiş olsaydı!
- Hätten wir die Prüfung bestanden! – Keşke sınavı geçmiş olsaydık!
Vurgulayıcı kelimeler
Wunschsätze içinde dileğin duygusal etkisini artırmak için çoğunlukla nur, doch veya bloß kullanılır.
- Wenn ich nur mehr Zeit gehabt hätte!
- Wenn er doch angerufen hätte!
- Hätte ich bloß nicht so viel gesagt!
Olumsuz cümleler
Olumsuzluk bildiren nicht genellikle Partizip Perfekt ifadesinden önce gelir.
- Wenn ich nur nicht so viel gegessen hätte! – Keşke bu kadar çok yemeseydim!
- Hätte er doch nicht vergessen! – Keşke unutmamış olsaydı!
Wunschsätze soru cümlesi midir?
Wunschsätze normalde soru biçiminde kullanılmaz. Çünkü konuşan kişi bilgi istemez; geçmişteki bir durumla ilgili dilek, pişmanlık veya üzüntü ifade eder.
Almancada Bist du gekommen? “Geldin mi?” anlamında gerçek bir soru sorar ve cevap bekler. Buna karşılık Wenn du doch gekommen wärst! “Keşke gelmiş olsaydın!” anlamında bir dilektir.
- Soru düzeni kullanılmaz.
- Soru kelimesi bulunmaz.
- Cümle genellikle ünlem işaretiyle biter ve duygusal bir tonla söylenir.
Örnekler
- Wenn ich nur mehr gelernt hätte! – Keşke daha fazla çalışmış olsaydım!
- Hätte er doch rechtzeitig angerufen! – Keşke zamanında aramış olsaydı!
Örnek cümleler
- Wenn ich nur gestern Zeit gehabt hätte! – Keşke dün zamanım olsaydı!
- Wenn der Bus doch pünktlich gekommen wäre! – Keşke otobüs zamanında gelmiş olsaydı!
- Wenn du nur mehr gelernt hättest! – Keşke daha fazla çalışmış olsaydın!
- Wenn es doch nicht geregnet hätte! – Keşke yağmur yağmamış olsaydı!
- Wenn wir bloß das Spiel gewonnen hätten! – Keşke maçı kazanmış olsaydık!
- Wenn Anna nur hier gewesen wäre! – Keşke Anna burada olsaydı!
- Wenn ich das Buch doch nicht vergessen hätte! – Keşke kitabı unutmamış olsaydım!
- Wenn er uns nur geholfen hätte! – Keşke bize yardım etmiş olsaydı!
- Wärst du doch gekommen! – Keşke gelmiş olsaydın!
- Hätte ich das bloß nicht gesagt! – Keşke bunu söylemeseydim!
Özet
- Geçmiş zamandaki dilek cümlesi: hätte / wäre + Partizip Perfekt.
- Cümle wenn bağlacıyla veya bağlaç olmadan kurulabilir.
- Yaygın vurgulayıcı kelimeler: nur, doch, bloß.
- Olumsuzlukta nicht, Partizip Perfekt ifadesinden önce kullanılır.
- Bu cümleler geçmişteki olaylarla ilgili dilek, pişmanlık veya üzüntü ifade eder.
Pratik uygulama adımları
- Geçmişte farklı olmasını istediğiniz olayı belirleyin.
- Fiilin uygun yardımcı fiilini seçin: haben için hätte, sein için wäre.
- Fiilin Partizip Perfekt biçimini ekleyin.
- Duyguyu güçlendirmek için nur, doch veya bloß kullanın.
- Cümleyi wenn ile ya da yardımcı fiili başa alarak kurun ve ünlem işareti kullanın.