Форми на домување за постари лица во Австрија: кои можности постојат во 2026 година?

Во Австрија, во пензионерските години не мора да се избира само меѓу живеење во сопствениот дом и старечки дом. Постојат повеќе преодни модели, од помош во сопствениот стан до заедничко домување со помлади лица. Во продолжение ќе објасниме што значи секоја можност и каде можете да побарате дополнителни информации.

Кои форми на домување постојат за постари лица?

Можностите главно се разликуваат според тоа колку самостојност останува и колкав обем на помош е вклучен.

• Живеење дома (Wohnen zu Hause): сопствен дом со дополнителни услуги.
• Домување со поддршка (Betreutes Wohnen): сопствен, најчесто пристапен стан со услуги според потребите.
• Поддржана станбена заедница за постари лица (Betreute Seniorenwohngemeinschaft): сопствена соба и заеднички простории.
• Меѓугенерациско домување (Mehr-Generationen-Wohnen): млади и постари лица живеат во ист станбен проект.
• „Домување за помош“ (Wohnen-für-Hilfe): постарото лице обезбедува простор, а студентот помага во секојдневието.

Посебна категорија се старечките и домовите за нега (Alten- und Pflegeheim).

Живеење дома: каква помош е достапна?

Ако секојдневието е отежнато поради потреба од нега или попреченост, животот дома може да се олесни со различни услуги:

• социјални услуги (Soziale Dienste);
• домашна нега, вклучително и 24-часовна нега (24-Stunden-Betreuung);
• поддршка за роднини кои се грижат за лице (Pflegende Angehörige);
• дневна грижа (Tagesbetreuung).

Дневните центри за постари лица (Tageszentren für Seniorinnen/Senioren) се полуинституционални установи (teilstationär). Тие може да обезбедат превоз од домот и назад, оброци, нега според потребите, советување и индивидуални или групни активности, како ерготерапија и физиотерапија, музички и разговорни групи, излети и настани.

Грижата ја обезбедуваат социјални работници, ерго- и физиотерапевти, домашни помошници (Heimhilfe), асистенти за нега, психолози и дипломирани медицински сестри. Во Виена, информации и советување се достапни преку FSW (Fonds Soziales Wien).

Што значи Betreutes Wohnen?

Betreutes Wohnen комбинира стан или апартман соодветен за возраста, најчесто без архитектонски бариери, со конкретни услуги за грижа и поддршка. Лицето живее во сопствен стан и може да користи услуги како исхрана и нега.

Во некои станбени комплекси одредени услуги се дел од основниот пакет (Grundservice). Според потребите, може да се додадат мобилни социјални и здравствени услуги. Целта е лицето да може да живее во својот стан сè додека тоа е можно од социјален и здравствен аспект.

Важно: Betreutes Wohnen нема законска рамка. Секој давател самостојно ја утврдува својата понуда, па значително се разликуваат формата на организација, видот на помошта и нејзиниот обем. Дали зградата е навистина пристапна, односно дали нуди целосна или само делумна пристапност, може да се процени според стандардот ÖNORM B1610.

Кој нуди Betreutes Wohnen?

• Kuratorium Wiener Pensionisten-Wohnhäuser (KWP), Виена: едно- и двокреветни апартмани, заеднички простории, објекти за слободно време, услуги како неделно чистење и мали поправки, како и пет оброци дневно. Дополнителните услуги се наплаќаат.
• Хуманитарни организации: на пример Diakonie, Volkshilfe, Caritas, Hilfswerk и Sozial Global.
• Приватни даватели на услуги.

Поддржана станбена заедница: заеднички стан, сопствена соба

Во Betreute Seniorenwohngemeinschaft, жителите живеат во заеднички стан. Во зависност од понудата, заедницата има од четири до осум лица.

Секој има сопствена соба, додека бањата, тоалетот, кујната и дневната соба се заеднички. Социјалните услуги може да ги користи целата заедница заедно, а според потребите и одделни жители. Вакви заедници управуваат хуманитарни организации и приватни даватели. Во Виена, примери се Wiener Sozialdienste, Arbeiter-Samariter-Bund Wien и Wiener Hilfswerk.

Меѓугенерациско домување и „домување за помош“

Меѓугенерациското домување (Mehr-Generationen-Wohnen) е поширок поим за модели во кои млади и постари лица живеат заедно, на пример во поголем станбен комплекс. Идејата е да се поттикнат заедничкиот живот и меѓусебната помош меѓу различни генерации. Примери во Виена се Kolping „Gemeinsam Leben“, WGE! и станбениот проект Leuchtturm во Seestadt.

Кај моделот Wohnen-für-Hilfe, постарите лица обезбедуваат простор за студенти. За возврат, студентите помагаат во секојдневието: купуваат намирници, завршуваат административни обврски и помагаат во домаќинството. Вакви програми, на пример, нудат ÖH во Грац, Diakonischer Verein Tirol и WGE!.

На што да внимавате при изборот?

Бидејќи Betreutes Wohnen не е законски регулирано, содржината на понудата се разликува од давател до давател. Пред склучување договор, проверете:

• кои услуги се вклучени во основната услуга (Grundservice);
• кои услуги се наплаќаат дополнително;
• колкав е степенот на пристапност според ÖNORM B1610;
• каков вид нега и помош е достапен во секојдневието;
• како пензијата влијае врз можноста за покривање на трошоците.

Често поставувани прашања

Дали Betreutes Wohnen е законски регулирано?

Не. Секој давател самостојно ја креира понудата, па разликите може да бидат големи.

Колку лица живеат во поддржана станбена заедница?

Во зависност од понудата, заедницата има од четири до осум лица. Секој жител има сопствена соба.

Што е Tageszentrum?

Тоа е дневен центар за постари лица, односно полуинституционална установа во која преку ден се достапни оброци, нега, терапија и активности, заедно со превоз.

Како се проверува пристапноста?

Стандардот ÖNORM B1610 се користи за проценка дали објектот се смета за пристапен и на кое ниво.

Практични чекори

1. Проценете колку самостојност и каков вид помош се потребни во секојдневието.
2. Побарајте понуди од општината, социјалните организации и приватните даватели во вашата покраина.
3. Побарајте писмено објаснување за основните услуги, дополнителните трошоци и достапната нега.
4. Посетете го објектот и проверете ја пристапноста, заедничките простории и условите за живеење.
5. Во Виена, за информации и советување обратете се кај FSW (Fonds Soziales Wien).

Извор: oesterreich.gv.at

Овој текст е информативен и не претставува професионално советување. За конкретна правна, здравствена или социјална проценка, обратете се кај соодветен стручњак.