Sozialhilfe 2026: Avusturya’da sosyal yardım nasıl işler?

Avusturya’da sosyal yardım (Sozialhilfe), geçimini kendi imkanlarıyla karşılayamayan kişiler için son güvenlik ağıdır. Sistem federal bir çerçeveye dayanır, ancak ayrıntılar eyaletler tarafından belirlenir. Bu nedenle koşullar ve tutarlar her yerde aynı değildir.

Sozialhilfe nedir ve kim düzenler?

Federal sosyal yardım çerçeve yasası (Sozialhilfe-Grundsatzgesetz, kısaca SH-GG) 2019 yılında kabul edildi ve 1 Haziran 2019’da yürürlüğe girdi. Bu bir çerçeve yasadır (Grundsatzgesetz): Eyaletlerin kendi sosyal yardım yasalarını hangi ilkelere göre hazırlayacağını belirler.

Yasanın bazı hükümleri zorunludur, ancak birçok konuda eyaletlere takdir yetkisi tanınır (Kann-Bestimmungen). Federal yasanın düzenlemediği konularda eyalet karar verir. Bu nedenle eyalet yasaları birbirinden farklıdır.

1 Ocak itibarıyla sekiz eyalette uygulama yasası (Ausführungsgesetz) yürürlüktedir. Tirol’de ise yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi henüz beklenmektedir.

2026’da ne kadar Sozialhilfe verilir?

SH-GG asgari tutarlar yerine azami tutarlar (Höchstsätze) öngörür. Aşağıdaki rakamlar garanti edilen ödemeler değil, ulaşılabilecek üst sınırlardır:

• Tek başına yaşayan kişi (Alleinlebende): ayda yaklaşık 1.230 avro
• Tek ebeveyn (Alleinerziehende): ayda yaklaşık 1.230 avro
• Çift: ayda yaklaşık 1.722 avro
• Tirol’de çift: ayda yaklaşık 1.845 avro

Tirol’de çiftler için tutarın daha yüksek olmasının nedeni, yeni uygulama yasasının henüz tamamlanmamış olması ve farklı bir sınıflandırmanın uygulanmasıdır.

Reşit olmayan çocuklar için ödenecek tutarları eyaletler kendileri belirler. Çocuklara ilişkin federal üst sınırlar Aralık 2019’da iptal edilmiştir.

Hangi ek ödemeler olabilir?

Eyaletler temel tutara ek ödemeler yapabilir. Bazı ek ödemeler isteğe bağlıdır; engellilik ek ödemesi gibi bazı durumlarda ise ödeme yapılması zorunludur.

• Tek ebeveyn, ilk çocuk: ayda yaklaşık 148 avro; eyalet için zorunlu değildir.
• Tek ebeveyn, dördüncü çocuktan itibaren: çocuk başına ayda yaklaşık 37 avro; eyalet karar verir.
• Engelli kişiler için ek ödeme: yaklaşık 221 avro; eşdeğer başka bir yardım yoksa verilmesi zorunludur.

Konut giderleri

Yüksek yerel konut giderleri nedeniyle eyaletler, konut gideri sabit ödemesi (Wohnkostenpauschale) ile yardımı %30’a kadar artırabilir.

Tek başına yaşayan kişi için örnek: 2026 temel tutarı en fazla yaklaşık 1.230 avrodur. Eyalet bu tutarı %30, yani yaklaşık 369 avro artırarak konut giderleri için yaklaşık 1.599 avroya çıkarabilir.

Viyana, Vorarlberg, Tirol ve Salzburg geleneksel olarak bu tür konut ek ödemeleri sağlamıştır. Mart 2023’ten bu yana artırılmış konut yardımı tamamen nakit olarak da ödenebilir; paranın doğrudan ev sahibine aktarılması zorunlu değildir. Bununla birlikte eyalet, münferit bir durumda ayni yardım (Sachleistung) yöntemini seçebilir.

Bir hane için üst sınır var mı?

Evet. Üst sınır kuralına (Deckelungsbestimmung) göre bir hane topluluğundaki (Haushaltsgemeinschaft) yetişkinlere yapılan toplam nakit ödemeler, tek başına yaşayan kişiler için geçerli net denkleştirme ek ödemesi sınırının (Ausgleichszulagenrichtsatz) %175’ini aşamaz.

Bu sınır 2026’da yaklaşık 2.152 avrodur. Eyalet, kişi başına aylık bir asgari tutar da belirleyebilir; bu tutar 2026’da en fazla 246 avro olabilir. Engelli kişiler gibi özel olarak korunan gruplar üst sınırın dışında tutulabilir.

Kadın sığınma evleri, engelli kişilerin ortak konutları veya evsizlere yönelik barınma kurumları, örneğin hane topluluğu olarak kabul edilmez.

Avusturya vatandaşı olmayan kişiler için kurallar

Haziran 2022’de yürürlüğe giren değişiklik, eyaletlerin Avusturya vatandaşı olmayan kişiler için bir mağduriyet hükmü (Härtefallklausel) uygulamasına izin verdi. Bunun hangi koşullarda kullanılacağı, ilgili eyaletin kendi yasasında düzenlenir.

Yardımın tamamını almak için B1 düzeyinde dil bilgisi şartı getiren kural 2019’da Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Avrupa Birliği vatandaşları için ayrıntılı uygunluk koşulları, ikamet edilen eyaletin sosyal yardım yasasında yer alır.

Hangi gelirler hesaba katılmaz?

2024’teki değişikliklerden bu yana manevi tazminat (Schmerzengeld), kaza aylığı (Versehrtenrente) ve kaza sigortasının bazı diğer ödemeleri, sonradan ödenmiş olsalar bile sosyal yardım hesabında gelir veya mal varlığı olarak dikkate alınmaz.

Tek ebeveynlere ve tek gelir sahibi kişilere ödenen çocuk ek ödemesi (Kinderzuschlag, EStG’nin 104. maddesi uyarınca) de hesaba katılmaz.

2025’ten itibaren zorunlu eğitim ek ödemesi kaldırılmıştır. AMS eğitim ek ödemesinin sosyal yardım hesabına dahil edilmemesine ilişkin kural da sona ermiştir.

Sağlık sigortası nasıl düzenlenir?

Sozialhilfe alan ancak sağlık sigortası bulunmayan kişi, sosyal yardım kurumu (Sozialamt) tarafından sigortaya bildirilir. Böylece sağlık hizmetlerine herhangi bir kısıtlama olmadan erişebilir.

Eyalet yasaları ayrıca özel ihtiyaçlar için destek sağlayabilir. Örneğin ödenmemiş kira veya enerji giderleri sonradan karşılanabilir. Bu destekler genellikle otomatik bir hak olarak verilmez. Mağduriyet hükmü uygulanırsa münferit durumlarda bozulan bir çamaşır makinesinin yenilenmesi gibi başka ayni yardımlar da mümkün olabilir.

Sık sorulan sorular

Avusturya’nın her yerinde aynı miktarda sosyal yardım mı verilir?

Hayır. Federal yasa yalnızca üst sınırları ve temel çerçeveyi belirler. Gerçek tutarlar ve ek ödemeler eyaletler tarafından düzenlenir. Örneğin Tirol’de çiftler için geçerli tutar farklıdır.

Yardım yılda kaç kez ödenir?

Ödemeler yılda 12 kez yapılır.

Tam tutarı almak için B1 dil sınavı gerekir mi?

Dil bilgisine bağlı ödeme kuralı 2019’da Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Kira doğrudan ev sahibine mi ödenir?

Mart 2023’ten bu yana bu zorunlu değildir. Konut yardımı nakit olarak da ödenebilir. Eyalet, münferit bir durumda ayni yardım yapılmasına karar verebilir.

Başvuru öncesi pratik adımlar

1. İkamet ettiğiniz eyaletin Sozialhilfe yasasını ve güncel üst sınırlarını kontrol edin.
2. Başvurunun hangi Sozialamt veya yetkili sosyal yardım kurumu tarafından kabul edildiğini öğrenin.
3. Hane durumunuzu, gelirinizi, mal varlığınızı ve konut giderlerinizi gösteren belgeleri hazırlayın.
4. Çocuk, tek ebeveynlik, engellilik veya yüksek konut giderleri gibi ek ödeme doğurabilecek durumları başvuruda belirtin.
5. Sağlık sigortanız yoksa bunu Sozialamt’a bildirin; kurumun sigorta kaydınızı yapması gerekir.
6. Kararı ve eyaletin uyguladığı tutarı yazılı olarak isteyin. Kurallar eyalete göre değiştiği için gerektiğinde sosyal hukuk uzmanından danışmanlık alın.

Not: Bu bilgiler resmi kaynaklara dayalı genel bir özet niteliğindedir ve hukuki danışmanlık değildir. Güncel uygulama için ikamet ettiğiniz eyaletin yetkili kurumuna başvurun.

Kaynak: oesterreich.gv.at