Austriacki system szkolny: Volksschule, Mittelschule, AHS, BHS i inne typy szkół

Po przeprowadzce do Austrii z dzieckiem szybko można zetknąć się ze skrótami AHS, BHS, BMS i PTS. Poniżej wyjaśniamy, do czego służą poszczególne typy szkół, kiedy można do nich przejść i jakie możliwości dalszej nauki oferują. Opis dotyczy stanu na 2026 rok.

Jak zbudowany jest austriacki system szkolny?

W Austrii numeruje się kolejne poziomy nauki jako Schulstufe, niezależnie od typu szkoły. Poszczególne szkoły mogą natomiast numerować swoje klasy od początku. Przykładowo pierwsza klasa AHS odpowiada 5. poziomowi nauki.

Do szkół obowiązkowych (Pflichtschule) należą Volksschule, Mittelschule, szkoły specjalne i nauczanie włączające (Sonderschule bzw. inklusiver Unterricht) oraz Polytechnische Schule.

• AHS: od 5. do 12. poziomu, zwykle 8 lat; Oberstufenrealgymnasium trwa 4 lata.
• Polytechnische Schule: 9. poziom, 1 rok.
• BMS: od 1 do 4 lat, zasadniczo od 9. poziomu.
• BHS: od 9. do 13. poziomu, 5 lat.
• Berufsschule: od 10. poziomu, 2–4 lata, zależnie od zawodu.

Po Volksschule: Mittelschule czy AHS?

Po ukończeniu 4. klasy Volksschule dziecko kontynuuje naukę w pierwszej klasie Mittelschule albo ogólnokształcącej szkoły wyższej (allgemeinbildende höhere Schule, AHS).

Do pierwszej klasy AHS można zostać przyjętym, jeśli uczeń:

• ukończył 4. klasę Volksschule i uzyskał z języka niemieckiego oraz matematyki ocenę „Sehr gut” (1) lub „Gut” (2);
• otrzymał z tych przedmiotów ocenę „Befriedigend” (3), ale rada pedagogiczna (Schulkonferenz) uzna, że na podstawie pozostałych wyników prawdopodobnie poradzi sobie w AHS;
• zdał egzamin wstępny (Aufnahmsprüfung).

Z Mittelschule można później przejść do AHS. Po pierwszej klasie jest to możliwe, jeśli z języka niemieckiego, nowożytnego języka obcego i matematyki uczeń ma co najmniej ocenę „Gut”. Po drugiej lub trzeciej klasie wymagane jest co najmniej „Gut” na poziomie podstawowym (Standard) albo pozytywna ocena na wyższym poziomie (Standard AHS). Jeśli warunek nie jest spełniony, z danego przedmiotu trzeba zdać egzamin wstępny.

AHS, czyli gimnazjum

Celem AHS jest zapewnienie szerokiego wykształcenia ogólnego i przygotowanie do studiów. Szkoła składa się z dwóch części: niższego poziomu (Unterstufe, 5.–8. poziom) oraz wyższego poziomu (Oberstufe, 9.–12. poziom).

W dwóch pierwszych klasach program nauczania jest taki sam we wszystkich formach AHS. Od trzeciej klasy pojawiają się różnice:

• Gymnasium: łacina albo drugi nowożytny język obcy;
• Realgymnasium: rysunek geometryczny, więcej matematyki oraz zajęcia z techniki i designu;
• Wirtschaftskundliches Realgymnasium: więcej chemii, geografii i wiedzy ekonomicznej oraz techniki i designu.

Istnieje również czteroletnia forma Oberstufenrealgymnasium, do której można przejść po 8. poziomie. Szkoły mogą mieć własny profil, na przykład informatyczny albo ekologiczny.

Ukończenie AHS egzaminem dojrzałości (Reifeprüfung, AHS-Matura) umożliwia podjęcie studiów na uniwersytecie, w Fachhochschule, w wyższej szkole pedagogicznej oraz w akademiach. Na niektóre kierunki może być potrzebny egzamin uzupełniający.

Polytechnische Schule: rok na wybór zawodu

Polytechnische Schule jest przeznaczona dla uczniów po 8. poziomie i obejmuje jeden rok, czyli 9. poziom nauki. Zwykle dotyczy to osób w wieku 14–15 lat. Warunkiem jest ukończenie ośmiu lat nauki.

Oprócz kształcenia ogólnego szkoła zapewnia orientację zawodową. Uczniowie wybierają obszar, na przykład budownictwo, elektrotechnikę, drewno, metal, handel i biuro, zdrowie, urodę i opiekę społeczną albo turystykę. Poznają zawody między innymi podczas wizyt w zakładach pracy i dni próbnych (Schnupperlehre).

Po pomyślnym ukończeniu Polytechnische Schule można bez egzaminu wstępnego przejść do pierwszej klasy BHS albo do drugiej klasy BMS o tym samym profilu. Można też rozpocząć pracę lub naukę zawodu.

BMS i BHS: szkoły zawodowe

Berufsbildende mittlere Schule (BMS)

BMS trwa od jednego do czterech lat. Formy jedno- i dwuletnie zapewniają częściowe przygotowanie zawodowe, natomiast trzy- i czteroletnie kończą się egzaminem i dają pełne kwalifikacje zawodowe.

Przykładami są trzyletnia szkoła handlowa (Handelsschule), szkoła hotelarsko-gastronomiczna oraz techniczne szkoły zawodowe. Po BMS można przystąpić do egzaminu dojrzałości zawodowej (Berufsreifeprüfung) albo kontynuować naukę w ramach sześciosemestralnego Aufbaulehrgang.

Berufsbildende höhere Schule (BHS)

BHS trwa pięć lat i obejmuje poziomy od 9. do 13., zwykle dla osób w wieku 14–19 lat. Daje podwójne wykształcenie: egzamin dojrzałości (Reifeprüfung) uprawnia do studiów, a egzamin dyplomowy (Diplomprüfung) umożliwia bezpośrednie podjęcie pracy i dostęp do zawodów regulowanych.

Do BHS należą między innymi techniczne HTL, akademia handlowa (Handelsakademie, HAK), szkoły turystyczne i rolnicze oraz Bildungsanstalt für Elementarpädagogik, kształcąca pedagogów przedszkolnych.

Warunkiem przyjęcia do BMS i BHS jest pomyślne ukończenie 8. poziomu. W przypadku profilu sportowego lub artystycznego zawsze wymagany jest egzamin wstępny. Egzamin wstępny jest wymagany również w szkołach pedagogicznych należących do BHS.

Nauka zawodu i Berufsschule

Osoba, która podpisze umowę o naukę zawodu (Lehrvertrag), ma obowiązek uczęszczać do Berufsschule. Około 80% czasu kształcenia odbywa się w przedsiębiorstwie, a 20% w szkole. Nauka trwa zależnie od zawodu od dwóch do czterech lat i obecnie obejmuje ponad 200 zawodów.

Berufsschule może działać przez cały rok, z co najmniej jednym pełnym dniem albo dwoma półdniami zajęć tygodniowo, w formie kursowej, obejmującej co najmniej osiem kolejnych tygodni w roku, albo sezonowo.

W czasie nauki zawodu młodzi ludzie mogą rozpocząć przygotowanie do Berufsreifeprüfung. Dla nich jest ono bezpłatne.

Najczęstsze pytania

Jak długo trwa austriackie gimnazjum?

AHS trwa osiem lat, od 5. do 12. poziomu. Czteroletnie Oberstufenrealgymnasium rozpoczyna się po 8. poziomie.

Czym różnią się AHS i BHS?

AHS zapewnia wykształcenie ogólne i kończy się maturą. BHS trwa pięć lat i kończy się zarówno maturą, jak i dyplomem zawodowym, dzięki czemu umożliwia także bezpośrednie rozpoczęcie pracy.

Czy z Mittelschule można przejść do gimnazjum?

Tak. Należy spełnić wymagania dotyczące ocen albo zdać egzamin wstępny z przedmiotów, w których warunek ocenowy nie został spełniony.

Praktyczne kroki dla rodziców i uczniów

1. Ustal, któremu poziomowi nauki odpowiada dotychczas ukończona klasa dziecka.
2. Sprawdź wymagania ocenowe dla wybranego typu szkoły, zwłaszcza przy przejściu do AHS.
3. Porównaj profile AHS, BMS i BHS oraz sprawdź, czy wybrana szkoła wymaga egzaminu wstępnego.
4. Jeśli dziecko rozważa naukę zawodu, zapoznaj się z ofertą Polytechnische Schule, Lehrvertrag i Berufsschule.
5. Skontaktuj się bezpośrednio z wybraną szkołą, aby potwierdzić terminy i dokumenty potrzebne przy przyjęciu.

Informacje przedstawione w artykule mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej informacji udzielonej przez szkołę lub właściwy organ oświatowy.