Wochengeld и финансии околу породувањето во Австрија (2026)

Во месеците пред породувањето, покрај медицинските прегледи, важни се и работните и финансиските обврски. Овој водич објаснува кога и како да го известите работодавачот, каде се поднесува барањето за Wochengeld и кои документи се потребни. Објаснето е и зошто прегледите во Eltern-Kind-Pass можат да влијаат врз износот на Kinderbetreuungsgeld.

Накратко

• Работодавачот треба да биде известен за бременоста и очекуваниот термин веднаш штом дознаете за нив.
• Wochengeld се бара кај вашиот Krankenversicherungsträger, лично или по пошта.
• За време на бременоста и четири месеци по породувањето, отказот на работничката по правило не е правно валиден.
• Првиот преглед во Eltern-Kind-Pass по правило треба да се направи до крајот на 16-тата недела од бременоста.
• Пропуштените или задоцнетите задолжителни прегледи можат да го намалат Kinderbetreuungsgeld.

Кога и како да го известите работодавачот?

Работничката треба да ја соопшти бременоста и очекуваниот термин на породување на работодавачот веднаш откако ќе дознае. Ако работодавачот побара, треба да се достави и лекарска потврда за бременоста и очекуваниот термин.

Постојат и следниве обврски:

• Во текот на четирите недели пред почетокот на заштитниот период (Schutzfrist) треба да го потсетите работодавачот дека се приближува тој период. Тој обично започнува осум недели пред породувањето.
• Ако бременоста заврши предвреме, и за тоа треба да го известите работодавачот.
• Ако при контролен преглед се промени очекуваниот термин, се препорачува и тоа да го соопштите.

Каква заштита имате на работното место?

За време на бременоста и до истекот на четири месеци по породувањето, работодавачот по правило не може правно валидно да ви даде отказ (Kündigungsschutz).

За итен отказ (Entlassung) во истиот период, по правило е потребна согласност од судот надлежен за работни и социјални прашања (Arbeits- und Sozialgericht). Во случај на спонтан абортус, оваа заштита трае до истекот на четири недели по спонтаниот абортус.

Каде и како се бара Wochengeld?

Wochengeld се бара кај здравственото осигурување (Krankenversicherungsträger) кај кое сте осигурени. Документите можете да ги предадете лично или да ги испратите по пошта.

Пред да ги испратите оригиналите на формуларите од Eltern-Kind-Pass до здравственото осигурување, препорачливо е да направите копии.

Кои документи се потребни за Wochengeld?

Потребните документи зависат од тоа дали барањето го поднесувате пред или по породувањето и по кој основ сте осигурени.

• Ако сте во работен однос: потврда за работата и примањата за Wochengeld (Arbeits- und Entgeltbestätigung für das Wochengeld).
• Ако пред почетокот на осумнеделниот Schutzfrist примате Arbeitslosengeld, Notstandshilfe или Kinderbetreuungsgeld: известување за право на исплата (Mitteilung über den Leistungsanspruch), издадено од институцијата што ја исплаќа надоместокот.
• Во секој случај: лекарска потврда за очекуваниот термин на породување. Ако Schutzfrist започнува порано, потребна е и потврда за ослободување од работа (Freistellungszeugnis).

Ако Wochengeld го барате дури по породувањето, дополнително се потребни:

• извод од матичната книга на родените на детето (Geburtsurkunde),
• потврда од болницата при предвремено породување, близнаци или царски рез,
• потврда за престој во болница (Aufenthaltsbestätigung).

Зошто се важни прегледите во Eltern-Kind-Pass?

Eltern-Kind-Pass, односно книшката за мајка и дете, ја добивате кога лекар ќе ја потврди бременоста. Првиот преглед по правило треба да се направи до крајот на 16-тата недела од бременоста. Тој може да се изврши кај гинеколог, матичен лекар, во амбуланта (Ambulatorium), советувалиште за бременост или во амбулантата на породилно одделение.

За да се добие целосниот износ на Kinderbetreuungsgeld, следниве прегледи мора да се направат навреме и да се докажат:

• 5 прегледи за време на бременоста;
• 5 прегледи во првите 14 месеци од животот на детето.

Ако еден или повеќе прегледи се пропуштат, се направат предоцна или не се докажат кај здравственото осигурување, Kinderbetreuungsgeld се намалува. Во зависност од избраната варијанта, намалувањето започнува од 25-тиот, 17-тиот, 13-тиот или 10-тиот месец на детето. Отстапување од пропишаните рокови е можно само под одредени услови.

Ултразвучните прегледи за време на бременоста, советувањето од акушерка, ултразвучниот преглед на колковите и шестиот до деветтиот преглед на детето не се услов за исплата на целосниот износ.

Кои финансиски обврски следуваат по породувањето?

По раѓањето на детето треба да ги разгледате следниве теми:

• пријавување на неплатеното родителско отсуство (Karenz) кај работодавачот и, подоцна, известување за негово продолжување;
• семејниот додаток (Familienbeihilfe);
• поднесување барање за Kinderbetreuungsgeld;
• годишната даночна пресметка (Arbeitnehmerveranlagung), вклучително и семејните олеснувања и одбитоци;
• прегледите на детето според Eltern-Kind-Pass.

За случај на мртвородено дете (stille Geburt, Sternenkinder) постојат посебни информации за заштитата при породување, Wochengeld, заштитата од отказ и здравственото осигурување.

Често поставувани прашања

Каде се поднесува барањето за Wochengeld?

Кај здравственото осигурување (Krankenversicherungsträger) кај кое сте осигурени. Документите може да ги предадете лично или да ги испратите по пошта.

Може ли Wochengeld да се побара по породувањето?

Да. Во тој случај се потребни и изводот на детето, потврдата за престој во болница, а при предвремено породување, близнаци или царски рез и потврда од болницата.

Кога обично започнува Schutzfrist?

Обично осум недели пред породувањето. Во текот на четирите недели пред неговиот почеток треба да го потсетите работодавачот за претстојниот заштитен период.

Може ли да добивам Wochengeld ако примам надоместок за невработеност?

Да. Ако примате Arbeitslosengeld или Notstandshilfe, наместо потврда од работодавачот се доставува Mitteilung über den Leistungsanspruch, издадена од институцијата што го исплаќа надоместокот.

Практични чекори

1. Известете го работодавачот за бременоста и очекуваниот термин и подгответе лекарска потврда доколку биде побарана.
2. Проверете го датумот на почеток на Schutzfrist и навреме потсетете го работодавачот.
3. Контактирајте го вашиот Krankenversicherungsträger и подгответе ги документите за Wochengeld.
4. Направете копии од оригиналите на документите во Eltern-Kind-Pass пред да ги испратите.
5. Следете ги роковите за петте прегледи во бременоста и петте прегледи во првите 14 месеци на детето.
6. По породувањето, пријавете Karenz и поднесете ги барањата за Familienbeihilfe и Kinderbetreuungsgeld.

Напомена: Овој текст е изработен врз основа на информации достапни на интернет и не претставува советување. Користењето е на сопствен ризик. За стручна помош обратете се кај адвокат, правен, здравствен, работноправен или друг релевантен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at