Mutterschutz во Австрија: заштита на бремени и доилки во 2026 година

Ако работите во Австрија и очекувате дете, австрискиот закон за заштита на мајчинството (Mutterschutzgesetz, MSchG) предвидува важни права и ограничувања. Во одреден период воопшто не смеете да работите, а работодавачот не смее да ви доделува одредени опасни работи. Ова е општ преглед на правилата што важат во 2026 година.

Накратко

• Работењето е забрането 8 недели пред породувањето и најмалку 8 недели по него.
• По предвремено породување, раѓање близнаци или царски рез, заштитниот период трае најмалку 12 недели.
• За време на бременоста, ноќната работа меѓу 20 и 6 часот, како и работата во недела и на празници, по правило не е дозволена.
• Не смеете да работите повеќе од 9 часа дневно и 40 часа неделно.
• Ако доите, на ваше барање имате право на платено време за доење.

Што е Mutterschutz и на кого се однесува?

Mutterschutz ја означува заштитата на бремените, неодамна породените и доилките на работното место. Правилата првенствено го обврзуваат работодавачот, кој мора да ги почитува забраните за вработување (Beschäftigungsverbote).

На секое работно место каде што се вработени жени, работодавачот однапред мора да ги процени опасностите за бремените и доилките. Оваа проценка на ризикот на работното место (Arbeitsplatzevaluierung) не е задолжителна само откако ќе биде пријавена бременоста. Ако се утврди опасност, работодавачот мора да преземе мерки: да користи друга работна опрема или постапка, да ве прераспредели на друга работа или, како последна можност, на свој трошок да ве ослободи од работа.

Кога започнува и колку трае заштитниот период?

Апсолутната забрана за работа околу породувањето се нарекува заштитен период (Schutzfrist). Во овој период не смеете да работите дури и ако самите го сакате тоа.

• Пред породувањето: 8 недели, сметано од очекуваниот датум наведен во лекарската потврда.
• По породувањето во општ случај: 8 недели.
• По предвремено породување, раѓање близнаци или царски рез: најмалку 12 недели.
• Ако предродилниот период бил пократок: постпородилниот период се продолжува за времето што недостасува, но најмногу до 16 недели.

Предродилните 8 недели се пресметуваат од очекуваниот датум на породување наведен во лекарската потврда. Ако бебето се роди порано или подоцна, периодот се скратува или продолжува соодветно.

Во случај на мртвородено дете, кога нема знаци на живот и родилната тежина е најмалку 500 грама, заштитниот период е ист како кај живородено дете, односно меѓу 8 и 16 недели.

За време на заштитниот период, по правило, следува породилен надомест (Wochengeld). Ако по завршувањето на заштитниот период сè уште сте неспособни за работа, тоа мора веднаш да му го соопштите на работодавачот. Во таков случај, работодавачот продолжува да ја исплаќа платата (Entgeltfortzahlung).

Што е „ран Mutterschutz“?

Ако специјалист потврди дека продолжувањето со работа поради здравствени причини го загрозува здравјето или животот на мајката или бебето, работата може да биде забранета и пред истекот на 8-те недели. Ова се нарекува индивидуална забрана за вработување (individuelles Beschäftigungsverbot), а во секојдневниот говор се користат изразите „vorzeitiger“ или „frühzeitiger Mutterschutz“. Лекарската потврда треба да му ја доставите на работодавачот.

Кои работи не смеете да ги извршувате?

Од почетокот на бременоста, меѓу другото, не е дозволено:

• кревање и носење тешки товари;
• работа што главно се извршува стоејќи;
• работа со изложеност на штетни материи, зрачење, топлина, студ или влага;
• работа платена според учинок, работа на подвижна лента или работа со однапред зададено темпо;
• работа на превозни средства;
• континуирана работа во седечка положба без можност за кратки паузи;
• работа со посебен ризик од несреќи.

Ако не пушите, не смеете да работите ниту на место каде што сте изложени на чад од цигари.

Во првите 12 недели по породувањето и за време на доењето, исто така се забранети, меѓу другото, тешкото кревање, работата со штетни материи и работата зависна од учинок. Во случај на сомнеж, одлучува инспекцијата за труд (Arbeitsinspektorat).

Дали смеете да работите ноќе, за викенд или прекувремено?

• Ноќна работа: по правило е забранета меѓу 20 и 6 часот.
• Исклучоци во одредени сектори: на пример во сообраќајот и негата, работата може да трае до 22 часот, по што мора да следуваат најмалку 11 часа одмор.
• Театарски уметници: можат да работат до 24 часот.
• Дневно работно време: најмногу 9 часа.
• Неделно работно време: најмногу 40 часа.

Работата во недела и на празници по правило е забранета, но во одредени сектори, како угостителството и некои културни области, може да постојат исклучоци. По работа во недела, во текот на следната календарска недела следуваат најмалку 36 часа непрекинат одмор.

Што треба да пријавите и што прави работодавачот?

Бременоста и очекуваниот датум на породување треба да му ги соопштите на работодавачот веднаш откако ќе дознаете за нив. Ако тој побара, треба да доставите лекарска потврда. Во четвртата недела пред почетокот на заштитниот период треба повторно да го потсетите работодавачот. Ако датумот се промени по лекарски преглед, треба да го известите и за тоа.

Работодавачот писмено ја пријавува бременоста кај инспекцијата за труд и ви доставува копија. Тој исто така ги издава потврдите за работниот однос и платата потребни за добивање на Wochengeld.

Доење додека работите

Кога ќе се вратите на работа, треба да го известите работодавачот дека доите. На ваше барање следува време за доење:

• Работен ден подолг од 4,5 часа: 45 минути.
• Работен ден од 8 часа или повеќе: 2 пати по 45 минути или, ако нема можност за доење во близина, еднаш 90 минути.

Ова време не смее да доведе до намалување на платата, не мора да се надработува и не се пресметува во законските паузи.

Практични чекори

1. Известете го работодавачот за бременоста и очекуваниот датум на породување.
2. Подгответе лекарска потврда ако работодавачот ја побара.
3. Проверете дали е направена Arbeitsplatzevaluierung и побарајте промена на работните задачи ако постои ризик.
4. Во четвртата недела пред почетокот на Schutzfrist повторно потсетете го работодавачот и пријавете ги евентуалните промени на датумот.
5. Побарајте ги потврдите за работниот однос и платата потребни за Wochengeld.
6. Ако лекарот утврди здравствен ризик, доставете ја потврдата за individuelles Beschäftigungsverbot.
7. По враќањето на работа, известете го работодавачот дека доите и побарајте го соодветното платено време.
8. Во случај на спор околу опасноста или дозволеноста на одредена работа, обратете се кај Arbeitsinspektorat.

Овој текст е општ информативен преглед и не претставува правен, медицински или работноправен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат, правен или работноправен советник, здравствен работник или друга соодветна стручна служба.

Извор: oesterreich.gv.at