Mutterschutz në Austri: mbrojtja e punonjëseve shtatzëna dhe gjidhënëse në 2026

Nëse punoni në Austri dhe prisni një fëmijë, ligji austriak për mbrojtjen e nënës, Mutterschutzgesetz (MSchG), ju mbron në disa mënyra. Ekziston një periudhë gjatë së cilës nuk lejohet të punoni dhe ka punë që punëdhënësi nuk mund t’jua caktojë. Ky është një përmbledhje e rregullave që vlejnë në vitin 2026.

Shkurtimisht

• 8 javë para lindjes dhe të paktën 8 javë pas lindjes nuk lejohet të punoni, edhe nëse dëshironi.
• Pas lindjes së parakohshme, lindjes së binjakëve ose lindjes me prerje cezariane, periudha e mbrojtjes është të paktën 12 javë.
• Gjatë shtatzënisë, si rregull, nuk lejohet puna natën nga ora 20:00 deri në 06:00, puna të dielave dhe gjatë festave zyrtare, si dhe puna jashtë orarit.
• Nuk mund të punoni më shumë se 9 orë në ditë ose 40 orë në javë.
• Gjatë gjidhënies, me kërkesë, ju takon kohë e paguar për gjidhënie.

Çfarë është Mutterschutz dhe kujt i zbatohet?

Mutterschutz nënkupton mbrojtjen në vendin e punës të punonjëseve shtatzëna, të atyre që sapo kanë lindur dhe të punonjëseve që ushqejnë me gji. Rregullat i detyrojnë kryesisht punëdhënësit, të cilët duhet të respektojnë ndalimet e punësimit, të njohura si Beschäftigungsverbote.

Çdo punëdhënës që punëson gra duhet të vlerësojë paraprakisht rreziqet që mund të prekin punonjëset shtatzëna ose gjidhënëse. Ky vlerësim i rrezikut në vendin e punës quhet Arbeitsplatzevaluierung. Ai nuk kërkohet vetëm pasi të njoftohet shtatzënia. Nëse konstatohet rrezik, punëdhënësi duhet të marrë masa: të përdorë pajisje ose metoda të tjera pune, t’ju transferojë në një detyrë tjetër ose, si mundësi të fundit, t’ju lirojë nga puna me shpenzimet e veta.

Kur fillon dhe sa zgjat periudha e mbrojtjes?

Ndalimi absolut i punës rreth lindjes quhet Schutzfrist. Gjatë kësaj periudhe nuk lejohet të punoni, edhe nëse vetë dëshironi.

• Para lindjes: 8 javë, të llogaritura nga data e pritshme e lindjes që figuron në vërtetimin mjekësor.
• Pas lindjes, në rastin e zakonshëm: 8 javë.
• Pas lindjes së parakohshme, lindjes së binjakëve ose prerjes cezariane: të paktën 12 javë.
• Nëse periudha para lindjes ka qenë më e shkurtër: periudha pas lindjes zgjatet me kohën që mungon, deri në një maksimum prej 16 javësh.

8 javët para lindjes llogariten nga data e pritshme e shënuar në vërtetimin mjekësor. Nëse fëmija lind më herët ose më vonë, kjo periudhë shkurtohet ose zgjatet përkatësisht.

Në rast të lindjes së fëmijës pa shenja jete, kur pesha në lindje është të paktën 500 gramë, periudha e mbrojtjes është e njëjtë si në rastin e lindjes së gjallë, pra nga 8 deri në 16 javë.

Gjatë Schutzfrist, si rregull, paguhet Wochengeld. Nëse pas përfundimit të kësaj periudhe nuk jeni në gjendje të punoni, duhet ta njoftoni menjëherë punëdhënësin. Në këtë rast, ai vazhdon pagesën e pagës sipas rregullave për Entgeltfortzahlung.

Çfarë është “Mutterschutz” i hershëm?

Nëse një mjek specialist vërteton se vazhdimi i punës rrezikon shëndetin ose jetën tuaj apo të fëmijës, mund të ndalohet puna edhe para fillimit të periudhës së zakonshme prej 8 javësh. Ky quhet individuelles Beschäftigungsverbot dhe në gjuhën e përditshme njihet si vorzeitiger ose frühzeitiger Mutterschutz. Vërtetimin duhet t’ia paraqisni punëdhënësit.

Cilat punë nuk lejohen?

Që nga fillimi i shtatzënisë, ndër të tjera, ndalohen:

• ngritja dhe bartja e peshave të rënda;
• puna që kryhet kryesisht në këmbë;
• puna me substanca të dëmshme, rrezatim, nxehtësi, të ftohtë ose lagështi të rrezikshme për shëndetin;
• puna me pagesë sipas sasisë, puna në shirit transportues ose puna me ritëm të përcaktuar;
• puna në mjete transporti;
• puna e vazhdueshme ulur, pa mundësi për pushime të shkurtra;
• puna me rrezik të veçantë aksidenti.

Nëse nuk pini duhan, nuk mund të punoni në një vend ku jeni të ekspozuar ndaj tymit të duhanit.

Për 12 javë pas lindjes dhe gjatë gjidhënies, ndër të tjera, ndalohen ngritja e peshave të rënda, puna me substanca të dëmshme dhe puna e lidhur me performancën. Në rast dyshimi, vendimin e merr inspektorati i punës, Arbeitsinspektorat.

A lejohet puna natën, në fundjavë ose jashtë orarit?

• Puna e natës: përgjithësisht nuk lejohet nga ora 20:00 deri në 06:00.
• Përjashtime në disa sektorë: për shembull në transport ose në kujdesin shëndetësor mund të punohet deri në orën 22:00, me të paktën 11 orë pushim më pas.
• Artiste të teatrit: mund të punojnë deri në mesnatë.
• Orari ditor: maksimumi 9 orë.
• Orari javor: maksimumi 40 orë.

Puna të dielave dhe gjatë festave zyrtare është përgjithësisht e ndaluar, por mund të ketë përjashtime në disa sektorë, si gastronomia dhe fusha të caktuara kulturore. Pas punës të dielën, gjatë javës së ardhshme kalendarike duhet të keni të paktën 36 orë pushim të pandërprerë.

Çfarë duhet të njoftoni dhe çfarë bën punëdhënësi?

Duhet ta njoftoni punëdhënësin për shtatzëninë dhe datën e pritshme të lindjes sapo të merrni dijeni për to. Nëse ju kërkohet, duhet të paraqisni një vërtetim mjekësor. Gjatë javës së katërt para fillimit të Schutzfrist duhet t’ia kujtoni punëdhënësit fillimin e periudhës së mbrojtjes. Nëse data e pritshme ndryshon gjatë një kontrolli, duhet ta njoftoni edhe këtë.

Punëdhënësi e njofton me shkrim Arbeitsinspektorat-in për shtatzëninë, ju dorëzon një kopje dhe lëshon vërtetimet për marrëdhënien e punës dhe pagën që nevojiten për Wochengeld.

Gjidhënia gjatë punës

Kur ktheheni në punë dhe ushqeni ende me gji, duhet ta njoftoni punëdhënësin. Me kërkesë, ju takon kohë për gjidhënie:

• Më shumë se 4,5 orë punë në ditë: 45 minuta.
• 8 orë ose më shumë punë në ditë: 2 herë nga 45 minuta ose, nëse nuk ka mundësi të përshtatshme pranë vendit të punës, një herë 90 minuta.

Kjo kohë nuk sjell ulje të pagës, nuk duhet të kompensohet me orë pune dhe nuk mund të llogaritet brenda pushimeve ligjore.

Pyetje të shpeshta

A mund të punoj gjatë Schutzfrist nëse ndihem mirë?

Jo. Periudha para dhe pas lindjes është ndalim absolut i punës dhe kërkesa juaj personale nuk e ndryshon këtë rregull.

Çfarë ndodh nëse fëmija lind më herët?

Periudha para lindjes shkurtohet dhe koha që mungon i shtohet periudhës pas lindjes, deri në 16 javë. Në rast lindjeje të parakohshme, periudha pas lindjes është gjithsesi të paktën 12 javë.

Kush vendos nëse një punë është e ndaluar?

Në rast dyshimi vendos Arbeitsinspektorat.

Hapat praktikë

1. Njoftoni punëdhënësin për shtatzëninë dhe datën e pritshme të lindjes.
2. Merrni një vërtetim mjekësor dhe dorëzojeni nëse ju kërkohet.
3. Diskutoni me punëdhënësin për Arbeitsplatzevaluierung dhe për çdo rrezik në vendin e punës.
4. Kontrolloni datën e fillimit të Schutzfrist dhe kujtojani punëdhënësit këtë datë gjatë javës së katërt para fillimit të saj.
5. Kërkoni dokumentet e punës dhe pagës që nevojiten për Wochengeld.
6. Nëse do të vazhdoni gjidhënien pas kthimit në punë, njoftoni punëdhënësin dhe kërkoni kohën për gjidhënie.
7. Nëse ka mosmarrëveshje për rrezikun ose ndalimin e një pune, drejtohuni te Arbeitsinspektorat ose kërkoni këshillim profesional.

Shënim: Ky artikull bazohet në burime të publikuara online dhe nuk përbën këshillim juridik, mjekësor ose profesional. Përdorimi i informacionit bëhet me përgjegjësi personale. Për këshillim konkret, drejtohuni te një avokat, specialist juridik, profesionist shëndetësor, ekspert i së drejtës së punës ose specialist tjetër përkatës.

Burimi: oesterreich.gv.at