لقاح مصنوعی در اتریش: مهم‌ترین قوانین در سال ۲۰۲۶
لقاح مصنوعی یا تولیدمثل با کمک پزشکی (medizinisch unterstützte Fortpflanzung) در اتریش تحت قوانین مشخصی انجام می‌شود. این قوانین تعیین می‌کنند چه پزشکی و در کجا می‌تواند درمان را انجام دهد، چه اطلاعاتی باید پیش از آن ارائه شود و استفاده از اسپرم یا تخمک اهدایی در چه شرایطی مجاز است.
خلاصه مهم‌ترین نکات
- درمان اصولاً فقط باید توسط متخصص زنان و زایمان و در بیمارستانی با مجوز ویژه انجام شود.
- مشاوره و اطلاع‌رسانی پزشکی باید دست‌کم ۱۴ روز پیش از درمان انجام شود و نمی‌توان از آن صرف‌نظر کرد.
- استفاده از تخمک اهدایی در اتریش از سال ۲۰۱۵ مجاز است.
- اهداکننده باید دست‌کم ۱۸ سال داشته باشد. برداشت تخمک برای شخص ثالث فقط پیش از تولد ۳۰سالگی اهداکننده مجاز است.
- کودکی که با استفاده از اهدای اسپرم یا تخمک به دنیا آمده است، از ۱۴سالگی می‌تواند اطلاعات اهداکننده را درخواست کند.
کدام قانون لقاح مصنوعی را تنظیم می‌کند؟
این موضوع در اتریش تحت قانون پزشکی تولیدمثل، یعنی Fortpflanzungsmedizingesetz (FMedG)، تنظیم می‌شود.
این قانون درباره افراد مجاز برای انجام درمان، مشاوره پزشکی پیش از درمان، اهدای اسپرم و تخمک و همچنین شرایط انجام آزمایش ژنتیکی روی جنین پیش از لانه‌گزینی مقرراتی دارد.
چه کسی و در کجا می‌تواند درمان را انجام دهد؟
درمان باید توسط متخصص زنان و زایمان دارای مجوز فعالیت مستقل، یعنی Facharzt für Frauenheilkunde und Geburtshilfe، انجام شود و محل انجام آن اصولاً باید بیمارستان دارای مجوز ویژه، یعنی Krankenanstalt، باشد.
یک استثنا وجود دارد: اگر درمان به شکل وارد کردن اسپرم به اندام تناسلی زن، یعنی تلقیح مصنوعی یا Insemination، انجام شود، این کار در مطب متخصص، یعنی Ordination، نیز ممکن است؛ البته فقط زمانی که از اسپرم همسر، شریک زندگی ثبت‌شده یا شریک زندگی استفاده شود.
- تلقیح مصنوعی با اسپرم شریک: در بیمارستان دارای مجوز یا مطب متخصص زنان و زایمان.
- تمام روش‌های دیگر، مانند لقاح آزمایشگاهی: فقط در بیمارستان دارای مجوز.
- استفاده از اسپرم یا تخمک اهداکننده: فقط در بیمارستانی که برای این کار مجوز دارد.
پیش از درمان چه اطلاعاتی باید ارائه شود؟
پیش از درمان، ارائه توضیحات و مشاوره پزشکی، یعنی ärztliche Aufklärung und Beratung، الزامی است. این مشاوره باید دست‌کم ۱۴ روز پیش از درمان انجام شود و به زبانی باشد که برای فرد غیرمتخصص قابل فهم باشد. از نظر قانونی نمی‌توان از این مشاوره صرف‌نظر کرد.
پزشک باید، از جمله، درباره موضوعات زیر توضیح دهد:
- علت‌های احتمالی ناباروری؛
- روش درمان، شانس موفقیت، عدم قطعیت‌ها و اهمیت آن؛
- پیامدها و خطرهای احتمالی برای زن و کودک؛
- داروها، تجهیزات پزشکی مورد استفاده و عوارض جانبی آن‌ها؛
- ناراحتی‌ها، عوارض، درمان‌های احتمالی پس از آن و پیامدهای دیرهنگام، به‌ویژه تأثیر بر باروری؛
- هزینه‌ها، از جمله هزینه‌های احتمالی بعدی.
پزشک همچنین باید مشاوره روان‌شناختی یا حمایت روان‌درمانی را پیشنهاد کند و اطلاع دهد که امکان مراجعه به یک مرکز مشاوره مستقل دیگر نیز وجود دارد. در صورت استفاده از اهداکننده، مشاوره به‌طور ویژه بر چالش‌های احتمالی پیش روی والدین و کودک تمرکز می‌کند.
شرایط استفاده از اسپرم و تخمک اهدایی
استفاده از اسپرم شخص ثالث و از سال ۲۰۱۵ استفاده از تخمک شخص ثالث در اتریش مجاز است. مقررات اصلی اهداکنندگان عبارت‌اند از:
- حداقل سن: برای اهداکننده اسپرم و اهداکننده تخمک ۱۸ سال.
- حداکثر سن برای برداشت: برای اهداکننده اسپرم در متن قانون مورد اشاره عددی تعیین نشده است؛ تخمک فقط پیش از تولد ۳۰سالگی اهداکننده قابل برداشت است.
- تعداد بیمارستان‌ها: اهداکننده اسپرم یا تخمک هر بار فقط می‌تواند به همان یک بیمارستان اهدا کند.
اهداکننده باید برخی اطلاعات شخصی، مانند نام و محل تولد، را در اختیار بیمارستان بگذارد. بیمارستان این اطلاعات را ثبت و نگهداری می‌کند. رضایت برای استفاده از ماده اهدایی و ارائه اطلاعات باید به‌صورت شخصی و کتبی داده شود؛ این کار از طریق نماینده ممکن نیست و اهداکننده باید از نظر حقوقی توان تصمیم‌گیری داشته باشد.
رضایت را می‌توان بدون تشریفات خاص، به‌صورت شفاهی یا کتبی، پس گرفت؛ اما فقط تا زمانی که اسپرم وارد بدن نشده یا تخمک بارور نشده باشد. پس گرفتن رضایت حتی اگر اهداکننده بعداً توان تصمیم‌گیری خود را از دست بدهد، معتبر باقی می‌ماند.
چه کسی می‌تواند هویت اهداکننده را بفهمد؟
افراد زیر می‌توانند به اطلاعات اهداکننده که در بیمارستان ثبت شده است دسترسی داشته باشند:
- کودکی که با استفاده از اسپرم یا تخمک اهدایی به دنیا آمده است، از ۱۴سالگی و بنا به درخواست خودش.
- نماینده قانونی کودک، مانند مادر یا پدر، فقط در راستای منافع کودک و در یک مورد استثنایی با دلیل پزشکی.
- دادگاه‌ها و مقام‌های اداری، هرگاه دسترسی به اطلاعات برای انجام وظیفه آن‌ها ضروری باشد.
نکته درباره تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۵: اگر کودکی پیش از ۲۴ فوریه ۲۰۱۵ با استفاده از اسپرم اهدایی شکل گرفته باشد، نماینده قانونی برای دسترسی به اطلاعات به مجوز دادگاه سرپرستی، یعنی pflegschaftsgerichtlich، نیاز دارد. برای کودکانی که در این تاریخ یا پس از آن شکل گرفته‌اند، چنین مجوزی لازم نیست.
تشخیص ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی (PID)
تشخیص ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی، یعنی Präimplantationsdiagnostik، از سال ۲۰۱۵ مجاز است. در این روش، جنینی که از طریق لقاح آزمایشگاهی، یعنی In-vitro-Fertilisation، ایجاد شده است پیش از انتقال به رحم بررسی می‌شود؛ هدف اصلی بررسی بیماری‌های ارثی و ناهنجاری‌های کروموزومی است.
این آزمایش فقط در یکی از شرایط زیر مجاز است:
- پس از دست‌کم سه بار انتقال جنین، بارداری ایجاد نشده باشد و احتمالاً علت آن ژنتیکی باشد؛
- دست‌کم سه سقط خودبه‌خودی یا مرده‌زایی از نظر پزشکی تأیید شده باشد و احتمال زیادی وجود داشته باشد که علت ژنتیکی داشته باشد؛
- به دلیل ویژگی ژنتیکی یکی از والدین، خطر جدی سقط، مرده‌زایی یا ابتلا به یک بیماری ارثی شدید وجود داشته باشد.
این بررسی فقط در مرکز دارای مجوز و پس از مشاوره با متخصص ژنتیک انسانی یا متخصص مسئول انجام می‌شود. همچنین باید مشخص باشد که روش کم‌تهاجمی‌تر برای بررسی کافی نیست. تعیین جنسیت کودک فقط زمانی مجاز است که خطر جدی ابتلا به یک بیماری ارثی شدید وابسته به جنس وجود داشته باشد.
پرسش‌های متداول
آیا در اتریش می‌توان با تخمک اهدایی صاحب فرزند شد؟
بله. این کار از سال ۲۰۱۵ مجاز است، اما فقط در بیمارستانی که برای این درمان مجوز ویژه دارد.
اگر عجله داشته باشم، می‌توانم از مشاوره پزشکی صرف‌نظر کنم؟
خیر. از نظر قانونی نمی‌توان از اطلاع‌رسانی پزشکی صرف‌نظر کرد و این مشاوره باید دست‌کم ۱۴ روز پیش از درمان انجام شود.
آیا اهداکننده می‌تواند کاملاً ناشناس بماند؟
خیر، نه به‌طور کامل. بیمارستان اطلاعات اهداکننده را ثبت می‌کند و کودکی که با استفاده از اهدای اسپرم یا تخمک به دنیا آمده است، از ۱۴سالگی می‌تواند درخواست دریافت این اطلاعات را مطرح کند.
آیا در آزمایش ژنتیکی می‌توان جنسیت کودک را فهمید؟
فقط زمانی که خطر جدی ابتلا به یک بیماری ارثی شدید وابسته به جنس وجود داشته باشد.
مراحل عملی
- با یک متخصص زنان و زایمان، یعنی Facharzt für Frauenheilkunde und Geburtshilfe، درباره علت ناباروری و روش‌های ممکن مشورت کنید.
- بررسی کنید که درمان در بیمارستان دارای مجوز، یعنی Krankenanstalt، انجام می‌شود؛ برای تلقیح با اسپرم شریک، مطب متخصص یعنی Ordination نیز ممکن است کافی باشد.
- پیش از تعیین زمان درمان، درباره جلسه اجباری ärztliche Aufklärung und Beratung پرس‌وجو کنید و فاصله دست‌کم ۱۴روزه را در برنامه خود لحاظ کنید.
- اگر از اسپرم یا تخمک اهدایی استفاده می‌شود، درباره ثبت اطلاعات اهداکننده، رضایت کتبی و شخصی و حق دسترسی کودک از ۱۴سالگی سؤال کنید.
- اگر احتمال بیماری ارثی وجود دارد، درباره شرایط انجام Präimplantationsdiagnostik و ضرورت مشاوره با متخصص ژنتیک انسانی از مرکز درمانی اطلاعات بگیرید.
- هزینه‌های درمان و هزینه‌های احتمالی بعدی را پیش از شروع درمان به‌صورت روشن از مرکز درمانی دریافت کنید.
این مطلب بر اساس اطلاعات منتشرشده در اینترنت تهیه شده و جایگزین مشاوره پزشکی یا حقوقی نیست. برای دریافت راهنمایی تخصصی، با پزشک، مرکز درمانی، متخصص ژنتیک یا مشاور حقوقی مربوطه تماس بگیرید.
منبع: oesterreich.gv.at