Avusturya’da çifte vatandaşlık: kaybetme, geri alma ve vazgeçme

Avusturya vatandaşı olan veya vatandaşlık almayı planlayan kişilerin, başka bir ülkenin vatandaşlığını edinmenin sonuçlarını bilmesi önemlidir. Bazı durumlarda Avusturya vatandaşlığı ayrıca bir karar veya bildirim olmadan otomatik olarak kaybedilebilir. Bu yazıda vatandaşlığın ne zaman sona erdiğini, hangi durumlarda geri alınabildiğini ve ne zaman vazgeçilebildiğini açıklıyoruz.

Kısaca önemli noktalar

• Kendi başvurusu, beyanı veya açık rızasıyla yabancı bir vatandaşlık alan kişi, kural olarak Avusturya vatandaşlığını kanunen kaybeder.
• Yabancı vatandaşlığı almadan önce Avusturya vatandaşlığını koruma izni (Beibehaltung) alınmışsa otomatik kayıp gerçekleşmez.
• Vatandaşlığa kabul sırasında önceki vatandaşlıktan çıkma taahhüdü iki yıl içinde yerine getirilmezse Avusturya vatandaşlığı geri alınabilir.
• Avusturya vatandaşlığından vazgeçmek (Verzicht) için kişinin başka bir vatandaşlığa da sahip olması gerekir.
• İptal ve vazgeçme işlemlerini yetkili eyalet hükümeti (Landesregierung) yürütür.

Avusturya vatandaşlığı ne zaman otomatik olarak kaybedilir?

Vatandaşlığın kaybı (Verlust), ayrıca bir karar alınmasına gerek kalmadan kanunun doğrudan sonucu olarak ortaya çıkar. Bunun için yabancı vatandaşlığın kişinin kendi başvurusu, beyanı veya açık rızası temelinde ve kasıtlı olarak edinilmiş olması gerekir.

Bu kural çocukları da etkileyebilir. Avusturyalı ebeveyn başka bir vatandaşlık alırsa, reşit olmayan ve evli olmayan çocuk da Avusturya vatandaşlığını kaybedebilir. İstisna, diğer ebeveynin Avusturya vatandaşı olmaya devam etmesidir. Çocuk doğuştan çifte vatandaş olsa bile, örneğin Avusturyalı ebeveyn eşinin vatandaşlığını alırsa bu sonuç doğabilir.

Reşit olmayan çocuklar bakımından kurallar

• 14 yaşından küçük çocuk: Kayıp, irade beyanının yasal temsilci tarafından yapılması veya çocuğun ya da üçüncü bir kişinin yasal temsilcinin açık rızasıyla hareket etmesi durumunda gündeme gelebilir.
• 14 yaşından büyük çocuk: Çocuğun, yabancı vatandaşlık alınmadan önce bu beyana açıkça rıza vermiş olması gerekir.

Beibehaltung: iki vatandaşlığın korunması

Otomatik kaybı önlemek için yabancı vatandaşlık alınmadan önce Avusturya vatandaşlığını koruma başvurusu (Beibehaltung) yapılmalı ve izin alınmalıdır. Başvurunun zamanlaması belirleyicidir; yabancı vatandaşlık alındıktan sonra yapılan başvuru bu sonucu geriye dönük olarak düzeltmez.

Koruma izni şu durumlarda verilebilir:

• Kişinin geçmişteki ve beklenen başarıları ya da özellikle dikkate değer bir neden nedeniyle bunun Avusturya Cumhuriyeti’nin yararına olması;
• Reşit olmayan kişi bakımından korumanın çocuğun yararına olması;
• Kişinin özel ve aile hayatında özellikle dikkate değer bir neden bulunması.

Bu şartların somut olayda karşılanıp karşılanmadığı her başvuruda ayrı ayrı incelenir.

Avusturya vatandaşlığı hangi durumlarda geri alınabilir?

Vatandaşlığın geri alınması (Entziehung) bir idari süreç sonucunda gerçekleşir. Başlıca nedenler şunlardır:

1. Yabancı bir devletin ordusuna gönüllü olarak katılmak. Bu durum, kişinin vatansız kalmasına yol açacak olsa bile işlem başlatılmasına neden olabilir. Ancak kişinin aynı zamanda vatandaşı olduğu bir ülkedeki zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmesi Avusturya vatandaşlığının kaybına yol açmaz.
2. Yabancı bir devletin hizmetinde Avusturya Cumhuriyeti’nin çıkarlarını veya itibarını ciddi biçimde zedelemek.
3. Yurt dışında silahlı çatışmalara aktif olarak katılmak. Bunun, silahlı bir çatışmada örgütlü bir silahlı grubun yanında gerçekleşmesi gerekir. Bu neden, kişi vatansız kalacaksa uygulanmaz.
4. Önceki vatandaşlıktan çıkmamak. Vatandaşlığa kabulden sonra, kişiye atfedilebilecek bir nedenle önceki vatandaşlıktan iki yıl içinde çıkılmazsa Avusturya vatandaşlığı geri alınabilir.
5. Belirli terör eylemleri nedeniyle kesinleşmiş mahkûmiyet. Mahkûmiyet Avusturya’da veya yurt dışında verilmiş olabilir. Bu neden de kişi vatansız kalacaksa uygulanmaz.

Avusturya vatandaşlığından kimler vazgeçebilir?

Vatandaşlıktan vazgeçme (Verzicht) yazılı bir beyanla talep edilir. Ancak Avusturya vatandaşlığı, vatandaşlık makamı kişinin vatandaşlıktan çıkarıldığını belirten yazılı bir karar (Bescheid) verene kadar sona ermez.

Avusturya vatandaşlığı kişinin tek vatandaşlığıysa bundan vazgeçilemez. Diğer şartlar, kişinin ana ikamet yerinin nerede olduğuna göre değişir.

Ana ikamet yeri yurt dışında ve beş yıldan uzun süredir kesintisiz olarak yurt dışında yaşayanlar

• Avusturya vatandaşlığının yanı sıra en az bir başka vatandaşlık bulunmalıdır.

Avusturya’da yaşayanlar veya beş yıldan kısa süredir yurt dışında yaşayanlar

• En az bir başka vatandaşlığa sahip olmak;
• Altı aydan uzun hapis cezasıyla cezalandırılması mümkün bir suç nedeniyle devam eden bir ceza soruşturmasının veya infaz sürecinin bulunmaması;
• Federal Ordu’nun (Bundesheer) üyesi olmamak;
• 16 ile 36 yaş arasındaki erkekler için temel askerlik veya sivil hizmetin tamamlanmış olması ya da hizmetten muafiyet bulunması.

Başka bir vatandaşlık alırken gerekli belge

Başka bir ülkenin vatandaşlığına kabul için Avusturya vatandaşlığının kaybedileceğine dair belge gerekiyorsa, bu konuda bir belge (Bestätigung) talep edilebilir. Bu durumda ayrıca vazgeçme işlemi yapılmaz; yabancı vatandaşlığın alınmasıyla Avusturya vatandaşlığı otomatik olarak sona erer.

Çifte vatandaşlık ve askerlik hizmeti

Askerlik yükümlülüğü bulunan Avusturyalı erkekler, çifte veya çoklu vatandaşlığa sahip olsalar bile kural olarak Avusturya’da askerlik hizmetini yerine getirmelidir. Bunun istisnası, diğer devletin ilgili uluslararası sözleşmeleri onaylamış olması veya sözleşme gereğince hizmetin başka bir ülkede yapılmasıdır.

Avusturya bu alanda Strasbourg sözleşmeleri ve Lahey Protokolü gibi bazı uluslararası düzenlemelere katılmıştır. Ancak yalnızca ilgili kişinin her iki vatandaşlık ülkesinin de onayladığı sözleşmeler uygulanabilir. Yurt dışında tamamlanan askerlik hizmeti temelinde muafiyet talep edilebilir; fakat bunun için otomatik bir hak bulunmaz ve karar somut olayın incelenmesi sonucunda verilir.

Başvuru ve işlemler nerede yapılır?

Vatandaşlığın geri alınması ve vatandaşlıktan vazgeçme işlemleri yetkili eyalet hükümeti (Landesregierung) tarafından yürütülür. Vatandaşlığın otomatik kaybedilmesi için gerekli şartların oluşup oluşmadığı da somut olay temelinde değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Avusturya vatandaşlığını otomatik olarak kaybedersem bana bildirim yapılır mı?

Kayıp, yabancı vatandaşlığın kasıtlı olarak alınmasıyla kanunen gerçekleşir ve bunun için ayrıca bir karar alınması gerekmez.

Koruma iznini sonradan alabilir miyim?

Hayır. Beibehaltung başvurusu yabancı vatandaşlık alınmadan önce yapılmalı ve izin yine bu işlemden önce alınmalıdır.

Diğer vatandaşlık ülkemde zorunlu askerlik yaparsam Avusturya vatandaşlığımı kaybeder miyim?

Hayır. Söz konusu ülkenin vatandaşıysanız, o ülkedeki zorunlu askerlik hizmeti Avusturya vatandaşlığının kaybına yol açmaz. Gönüllü olarak yabancı bir devletin ordusuna katılmak ise vatandaşlığın geri alınması sürecini başlatabilir.

Vazgeçme halinde vatandaşlık ne zaman sona erer?

Vatandaşlık makamının, vatandaşlıktan çıkarılmayı belirleyen yazılı kararı (Bescheid) vermesiyle sona erer.

Uygulamada izlenecek adımlar

1. Başka bir vatandaşlık alma planınız varsa, başvuru yapmadan önce Avusturya vatandaşlığını koruma izni (Beibehaltung) gerekip gerekmediğini kontrol edin.
2. Başka vatandaşlık alındığında çocuklar üzerindeki olası sonuçları ve diğer ebeveynin vatandaşlık durumunu ayrıca değerlendirin.
3. Önceki vatandaşlıktan çıkma taahhüdünüz varsa, iki yıllık süreyi ve çıkış işleminin size atfedilebilecek bir nedenle gecikip gecikmediğini takip edin.
4. Vatandaşlıktan vazgeçmek istiyorsanız, başka bir vatandaşlığınızın bulunduğunu ve askerlik, ceza süreci ya da Bundesheer üyeliğiyle ilgili şartları kontrol edin.
5. İlgili eyalet hükümeti (Landesregierung) ile iletişime geçerek yetkili makamı, gerekli belgeleri ve somut başvuru prosedürünü öğrenin.
6. Vatandaşlık kaybı veya vazgeçme konusunda karar vermeden önce, durumunuza özel hukuki danışmanlık alın.

Bu bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için yetkili makamla veya bir hukuk uzmanıyla görüşün. Kaynak: oesterreich.gv.at.