Dvojno državljanstvo u Austriji: gubitak, oduzimanje i odricanje
Ako ste austrijski državljanin ili planirate da to postanete, važno je da znate da austrijsko pravo strogo reguliše sticanje drugog državljanstva. U određenim situacijama austrijsko državljanstvo može biti izgubljeno automatski, bez posebnog obaveštenja. U nastavku su objašnjeni gubitak, oduzimanje i odricanje od austrijskog državljanstva.
Ukratko
- Ko na sopstveni zahtev, izjavom ili izričitim pristankom stekne strano državljanstvo, po sili zakona gubi austrijsko državljanstvo.
- Do toga ne dolazi ako je pre sticanja stranog državljanstva podnet i odobren zahtev za zadržavanje austrijskog državljanstva (Beibehaltung).
- Ko se nakon naturalizacije ne odrekne prethodnog državljanstva u roku od dve godine, može izgubiti austrijsko državljanstvo kroz postupak oduzimanja.
- Odricanje je moguće samo ako osoba pored austrijskog ima i drugo državljanstvo.
- Postupke vode pokrajinske vlade (Landesregierung).
Kada se austrijsko državljanstvo automatski gubi?
Gubitak državljanstva (Verlust) nastupa po sili zakona i za njega nije potrebno posebno rešenje. Uslov je da strano državljanstvo bude stečeno namerno, na osnovu sopstvenog zahteva, izjave ili izričitog pristanka.
Ovo se može odnositi i na decu. Ako austrijski roditelj stekne drugo državljanstvo, maloletno i neoženjeno odnosno neudato dete takođe može izgubiti austrijsko državljanstvo, osim ako je drugi roditelj i dalje austrijski državljanin. To važi i kada je dete od rođenja imalo dvojno državljanstvo, a austrijski roditelj, na primer, stekne državljanstvo svog bračnog partnera.
Maloletna deca
- Deca mlađa od 14 godina: državljanstvo gube ako je izjavu dao zakonski zastupnik ili ako je dete, odnosno treće lice, postupalo uz njegov izričiti pristanak.
- Deca starija od 14 godina: državljanstvo gube samo ako su pre sticanja stranog državljanstva izričito pristala na izjavu.
Dozvola za zadržavanje: kako mogu ostati oba državljanstva?
Automatski gubitak može se sprečiti ako se pre sticanja stranog državljanstva podnese zahtev za zadržavanje austrijskog državljanstva (Beibehaltung) i zahtev bude odobren. Redosled je ključan: naknadno odobrenje više ne pomaže.
Zadržavanje se može odobriti ako:
- zbog dosadašnjih i očekivanih dostignuća ili naročito opravdanog razloga postoji interes Republike;
- je to u interesu maloletnog deteta;
- postoji naročito opravdan razlog u privatnom i porodičnom životu.
Da li su uslovi ispunjeni, procenjuje se pojedinačno u svakom slučaju.
Kada austrijsko državljanstvo može biti oduzeto?
Oduzimanje (Entziehung) se sprovodi u postupku. Mogući razlozi su:
- Dobrovoljni ulazak u vojnu službu strane države. Postupak se može pokrenuti čak i ako bi osoba zbog toga postala apatrid. Međutim, služenje obavezne vojne službe u državi čiji je osoba takođe državljanin ne dovodi do gubitka austrijskog državljanstva.
- Teško narušavanje interesa ili ugleda Republike u službi strane države.
- Aktivno učešće u borbenim dejstvima u inostranstvu na strani organizovane oružane grupe u oružanom sukobu, ako osoba time ne bi postala apatrid.
- Neodricanje od prethodnog državljanstva. Ko se nakon naturalizacije, iz razloga koji mu se mogu pripisati, ne odrekne prethodnog državljanstva u roku od dve godine, može izgubiti austrijsko državljanstvo kroz postupak oduzimanja.
- Pravosnažna osuda za određena teroristička krivična dela u Austriji ili inostranstvu, takođe samo ako osoba time ne bi postala apatrid.
Odricanje: ko i pod kojim uslovima može da se odrekne?
Odricanje (Verzicht) mora se izjaviti u pisanoj formi. Austrijsko državljanstvo prestaje tek kada nadležni organ za državljanstvo donese pisano rešenje (Bescheid) kojim utvrđuje otpust iz državljanstva.
Ako je austrijsko državljanstvo jedino državljanstvo koje imate, odricanje nije moguće. Ostali uslovi zavise od toga gde imate glavno prebivalište:
Glavno prebivalište više od pet godina neprekidno u inostranstvu
- Morate pored austrijskog imati najmanje još jedno državljanstvo.
Glavno prebivalište u Austriji ili kraće od pet godina u inostranstvu
- Morate imati drugo državljanstvo.
- Ne sme biti u toku krivični postupak niti izvršenje kazne za krivično delo za koje je zaprećena kazna zatvora duža od šest meseci.
- Ne smete biti pripadnik Savezne vojske (Bundesheer).
- Muškarci između 16 i 36 godina moraju završiti osnovnu vojnu ili civilnu službu, odnosno biti oslobođeni te obaveze.
Ako vam je za naturalizaciju u drugoj državi potrebna potvrda o gubitku austrijskog državljanstva, možete zatražiti potvrdu (Bestätigung). U tom slučaju odricanje nije moguće, jer austrijsko državljanstvo automatski prestaje sticanjem stranog državljanstva.
Dvojno državljanstvo i vojna služba
Austrijski muškarci koji podležu vojnoj obavezi moraju, i kada imaju dvojno ili višestruko državljanstvo, služiti vojni rok u Austriji ako druga država nije ratifikovala relevantne međunarodne konvencije ili ako prema konvenciji služenje nije predviđeno u drugoj državi.
Austrija je pristupila nekim takvim sporazumima, među kojima su Strazburške konvencije i Haški protokol. Primenu imaju samo sporazumi koje su ratifikovale obe države čije državljanstvo osoba ima. Na osnovu već odslužene vojne službe u inostranstvu može se tražiti oslobađanje, ali za to ne postoji automatsko pravo: odlučuje se nakon pojedinačne provere.
Gde se vodi postupak?
Postupke oduzimanja i odricanja vodi nadležna pokrajinska vlada (Landesregierung). Da li su ispunjeni uslovi za gubitak državljanstva, takođe se proverava u svakom pojedinačnom slučaju.
Česta pitanja
Da li dobijam obaveštenje ako automatski izgubim austrijsko državljanstvo?
Ne mora postojati posebno rešenje. Gubitak (Verlust) nastupa po sili zakona kada namerno steknete strano državljanstvo.
Mogu li naknadno da zatražim zadržavanje državljanstva?
Ne. Zadržavanje mora biti zatraženo i odobreno pre sticanja stranog državljanstva.
Da li gubim austrijsko državljanstvo ako služim obavezni vojni rok u drugoj državi čiji sam državljanin?
Ne, ako je reč o obaveznoj službi u državi čiji ste takođe državljanin. Dobrovoljni ulazak u vojnu službu, međutim, može pokrenuti postupak oduzimanja.
Kada državljanstvo zaista prestaje kod odricanja?
Prestaje donošenjem pisanog rešenja nadležnog organa za državljanstvo kojim se utvrđuje otpust.
Praktični koraci
- Pre podnošenja zahteva za strano državljanstvo proverite da li bi ono moglo dovesti do gubitka austrijskog državljanstva.
- Ako želite da zadržite austrijsko državljanstvo, podnesite zahtev za Beibehaltung pre sticanja drugog državljanstva i sačekajte odluku.
- Ako želite da se odreknete austrijskog državljanstva, proverite da li imate drugo državljanstvo i da li ispunjavate dodatne uslove koji zavise od vašeg prebivališta.
- Obratite se nadležnoj pokrajinskoj vladi (Landesregierung) radi konkretnog postupka i provere vaše situacije.
- Za složene ili sporne slučajeve potražite savet advokata ili drugog pravnog stručnjaka.
Napomena: Ovaj tekst je pripremljen na osnovu javno dostupnih izvora i ne predstavlja pravni savet. Za posledice konkretnog postupka odgovorni ste sami. Za stručnu pomoć obratite se advokatu, pravnom stručnjaku ili drugom relevantnom savetniku.
Izvor: oesterreich.gv.at