Avusturya’da çifte vatandaşlar için askerlik ve sivil hizmet

Avusturya vatandaşıysanız, başka bir vatandaşlığınız olsa bile askerlik yükümlülüğü sizi ilgilendirebilir. Avusturya’da hizmet yapıp yapmayacağınız, ilgili uluslararası anlaşmalara ve bu anlaşmaların hangi ülkede hizmet öngördüğüne bağlıdır.

Kimin askerlik yükümlülüğü vardır?

Wehrpflicht, erkek Avusturya vatandaşları için geçerlidir. Yükümlülük 17. doğum gününde başlar ve normal olarak 50. doğum gününe kadar devam eder. Bazı subaylar, astsubaylar ve teknik alan, sağlık hizmetleri, din hizmetleri veya yabancı dil uzmanları için yükümlülük, 65 yaşın doldurulduğu yılın sonuna kadar sürebilir.

Wehrpflicht aşağıdaki yükümlülükleri kapsar:

• Yoklamaya katılma yükümlülüğü;
• Fiilî hizmeti (Präsenzdienst) tamamlama;
• Yedek personel kapsamındaki yükümlülükler;
• Bildirim ve izin alma yükümlülükleri.

Kadınlar zorunlu askerlik kapsamında değildir. Ancak gönüllü olarak eğitim hizmetine (Ausbildungsdienst) başvurabilirler.

Çifte veya çoklu vatandaşlıkta kurallar

Çifte veya çoklu vatandaşlığa sahip (Doppel- und Mehrfachstaatsbürgerschaft) ve askerlik yükümlülüğü bulunan Avusturya vatandaşlarının Avusturya’da hizmet yapması şu durumlarda gerekebilir:

1. Diğer vatandaşlığın bulunduğu devlet, ilgili uluslararası anlaşmaların hiçbirini onaylamamışsa;
2. Uygulanabilir anlaşma, temel askerlik hizmetinin başka bir ülkede yapılmasını öngörmüyorsa.

Aynı kişinin birden fazla ülkede hizmet yapmak zorunda kalmaması için Avusturya, çok taraflı ve ikili anlaşmalara taraftır. Bunlar arasında çoklu vatandaşlık durumlarının azaltılması ve askerlik yükümlülükleri hakkında Strasbourg Sözleşmesi, Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesi ve Lahey Protokolü bulunur. Avusturya’nın İsviçre ve Arjantin gibi ülkelerle ikili anlaşmaları da vardır.

Yalnızca ilgili tüm vatandaşlık ülkelerinin onayladığı anlaşmalar uygulanabilir. Başka bir ülkede askerlik hizmeti tamamlanmışsa Avusturya’daki hizmetten muafiyet talep edilebilir; ancak otomatik bir hak yoktur ve her başvuru ayrı ayrı incelenir.

Yoklama ne zaman ve nerede yapılır?

Stellung adı verilen yoklama, genellikle 18 yaşına girilen takvim yılında yapılır. Gönüllü başvuru 17 yaşında da mümkündür. Erkekler 35. doğum günlerine kadar yoklamaya çağrılabilir.

Bir sonraki yıl için genel çağrı, genellikle aralık ayından itibaren ilanlarla duyurulur. Yoklama tarihinden en geç üç hafta önce posta yoluyla kişisel bir mektup, tren bileti ve sağlık anketi gönderilir.

İşlemler, ana ikamet adresine (Hauptwohnsitz) bağlı askerî komutanlığın (Militärkommando) askerlik işlemleri bölümünde (Ergänzungsabteilung) yapılır. Yoklama genellikle yaklaşık bir buçuk gün sürer ve tıbbi ve psikolojik muayeneleri kapsar. Yol masrafları karşılanır; ücretsiz konaklama ve yemek sağlanır.

Yoklama sonuçları

• Alkalmas (tauglich): Uygun bulunan kişi genellikle yoklamadan yaklaşık altı ay sonra hizmete çağrılır.
• Geçici olarak uygun değil: Belirlenen tarihten sonra yeniden yoklamaya çağrılır.
• Alkalmatlan (untauglich): Askerî veya sivil hizmete çağrılmaz.

Askerlik ve sivil hizmet ne kadar sürer?

• Temel askerlik hizmeti (Grundwehrdienst): 6 ay
• Sivil hizmet (Zivildienst): 9 ay
• Gönüllü eğitim hizmeti (Ausbildungsdienst): Toplam 12 aydan 4 yıla kadar

Uygun bulunan erkekler, daha önceki bir tarihe çağrılmış olmadıkları sürece 35. doğum günlerine kadar temel askerlik hizmetine çağrılabilir.

Zivildienst nasıl seçilir?

Silahlı kuvvet kullanımını vicdanî nedenlerle reddeden kişiler sivil hizmet yapabilir. Bunun için şekil şartlarına uygun bir Zivildiensterklärung hazırlanarak yazılı şekilde yoklama komisyonuna veya ikamet yerine bağlı askerî komutanlığa sunulmalıdır.

Beyan, uygunluğun ilk kez belirlenmesinden sonra verilebilir. Bu tarihten itibaren en az altı aylık süre vardır. Ayrıca çağrı emrinin tebliğinden en geç üç gün öncesine kadar başvuru yapılabilir. Çağrı emri alındıktan sonra veya hizmet sırasında başvuru yapılamaz.

Başvurudan yaklaşık altı hafta sonra tespit kararı (Feststellungsbescheid) gönderilir. Sivil hizmet yükümlülüğünün başlamasından itibaren, bazı istisnalar dışında 15 yıl süreyle silah bulundurma yasağı uygulanır. Zivildienst yalnızca Avusturya sınırları içinde yapılabilir.

Hizmet sırasında hangi ödemeler yapılır?

1 Temmuz 2026 itibarıyla temel askerlik hizmetindeki aylık ödemeler şöyledir:

• Aylık para (Monatsgeld): 297,99 avro
• Temel ödeme (Grundvergütung): 327,58 avro
• Eğitim hizmeti ödemesi: 1.460,01 avro

Şartlara bağlı olarak aile veya eş desteği, konut masrafı yardımı (Wohnkostenbeihilfe) ve ücretsiz ulaşım da sağlanabilir. Konut ve geçim desteği için en geç hizmetin başlamasından sonraki üç ay içinde başvuru yapılmalıdır.

Zivildienst sırasında temel ödeme ile ücretsiz sağlık ve kaza sigortası bulunur. Hizmet süresince iş ilişkiniz devam eder. İşvereni derhal bilgilendirmeniz hâlinde işten çıkarılmaya karşı koruma uygulanır.

Sık sorulan sorular

Başka bir vatandaşlığım varsa otomatik olarak muaf olur muyum?

Hayır. Belirleyici olan, diğer vatandaşlığın bulunduğu devletin ilgili anlaşmaları onaylayıp onaylamadığı ve uygulanabilir anlaşmanın hizmetin hangi ülkede yapılmasını öngördüğüdür.

Başka bir ülkede askerlik yaptım. Avusturya’da muafiyet alır mıyım?

Muafiyet talep edilebilir; ancak bunun için otomatik bir hak yoktur. Her durum ayrı ayrı değerlendirilir.

Öğrenim nedeniyle hizmeti erteleyebilir miyim?

Evet, belirli şartlarla erteleme mümkündür. Erteleme, en geç 28 yaşına girilen takvim yılının 15 Eylül tarihine kadar sürebilir.

Zivildienst yapmak istiyorsam yine de yoklamaya girmem gerekir mi?

Evet. Sivil hizmet seçilecek olsa bile yoklamaya katılmak zorunludur.

Uygulanacak pratik adımlar

1. Vatandaşlık durumunuzu ve sizin için geçerli olabilecek uluslararası anlaşmaları kontrol edin.
2. Hauptwohnsitz adresinize bağlı Militärkommando ve Ergänzungsabteilung ile iletişime geçin.
3. Stellung çağrısını, mektubu ve sağlık anketini dikkatle inceleyin; yoklama tarihine katılın.
4. Yoklama sonucunuz tauglich ise askerlik veya Zivildienst seçeneklerini karşılaştırın.
5. Zivildienst seçmek istiyorsanız Zivildiensterklärung başvurusunu yasal süreler içinde verin.
6. Başka bir ülkede hizmet yaptıysanız, Avusturya’daki hizmetten muafiyet talebinizi belgelerle birlikte ayrıca sunun.
7. Wohnkostenbeihilfe veya diğer destekler için hizmetin başlamasından sonraki üç aylık süreyi kaçırmayın.

Bu bilgiler, oesterreich.gv.at kaynaklarına dayanır ve hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Kişisel durumunuz için yetkili askerî makamdan veya uygun bir hukuk uzmanından bilgi alın.