Służba wojskowa i cywilna dla osób z podwójnym obywatelstwem w Austrii

Jeśli masz obywatelstwo Austrii, obowiązek wojskowy może Cię dotyczyć również wtedy, gdy posiadasz także inne obywatelstwo. To, czy służbę trzeba odbyć w Austrii, zależy między innymi od obowiązujących umów międzynarodowych. Poniżej zebrano najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku.

Komu dotyczy obowiązek wojskowy?

Obowiązek wojskowy (Wehrpflicht) dotyczy mężczyzn posiadających obywatelstwo Austrii. Rozpoczyna się w dniu 17. urodzin i co do zasady trwa do 50. urodzin.

W przypadku niektórych oficerów, podoficerów i specjalistów, między innymi z zakresu techniki, ochrony zdrowia, duszpasterstwa lub języków obcych, obowiązek trwa do końca roku kalendarzowego, w którym kończą oni 65 lat.

Wehrpflicht obejmuje między innymi:

• obowiązek stawienia się na pobór;
• odbycie służby czynnej (Präsenzdienst);
• obowiązki związane ze statusem rezerwisty;
• obowiązki zgłoszeniowe i związane z uzyskiwaniem zezwoleń.

Kobiety nie podlegają obowiązkowi wojskowemu. Mogą jednak dobrowolnie zgłosić się do służby szkoleniowej (Ausbildungsdienst).

Podwójne lub wielokrotne obywatelstwo

Osoba posiadająca obywatelstwo Austrii oraz obywatelstwo innego państwa musi odbyć służbę wojskową w Austrii w dwóch sytuacjach:

1. gdy państwo, którego obywatelstwo również posiada, nie ratyfikowało żadnej z właściwych umów międzynarodowych;
2. gdy zastosowana umowa nie przewiduje odbycia podstawowej służby wojskowej w innym państwie.

Aby uniknąć obowiązku służby w kilku państwach, Austria przystąpiła do kilku umów wielostronnych i zawarła umowy dwustronne. Należą do nich między innymi Konwencja strasburska dotycząca ograniczania przypadków wielokrotnego obywatelstwa i obowiązków wojskowych, Europejska konwencja o obywatelstwie oraz Protokół haski. Umowy dwustronne zawarto między innymi ze Szwajcarią i Argentyną.

Można stosować tylko te umowy, które zostały ratyfikowane przez wszystkie państwa, których obywatelstwo posiada dana osoba. Jeśli służba wojskowa została już odbyta za granicą, można złożyć wniosek o zwolnienie ze służby w Austrii. Nie jest to jednak automatyczne prawo — każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie.

Kiedy i gdzie odbywa się pobór?

Pobór (Stellung) odbywa się zazwyczaj w roku kalendarzowym, w którym dana osoba kończy 18 lat. Dobrowolnie można zgłosić się już w wieku 17 lat. Mężczyźni podlegają obowiązkowi stawienia się na pobór do ukończenia 35. roku życia.

Ogólne wezwanie na kolejny rok jest publikowane od grudnia w formie plakatów. Najpóźniej trzy tygodnie przed terminem poboru zainteresowana osoba otrzymuje również list, do którego dołączone są bon kolejowy i kwestionariusz medyczny.

Formalności odbywają się w wydziale uzupełnień (Ergänzungsabteilung) właściwego dla głównego miejsca zamieszkania (Hauptwohnsitz) dowództwa wojskowego (Militärkommando). Pobór trwa zazwyczaj około półtora dnia i obejmuje badania lekarskie oraz psychologiczne. Przysługuje zwrot kosztów podróży, bezpłatne zakwaterowanie i wyżywienie.

Możliwe wyniki poboru

• Zdolny (tauglich) — powołanie następuje zazwyczaj około sześciu miesięcy po poborze.
• Czasowo niezdolny — po upływie wyznaczonego terminu dana osoba zostanie ponownie wezwana na pobór.
• Niezdolny (untauglich) — nie ma powołania ani do służby wojskowej, ani do służby cywilnej.

Służba wojskowa, cywilna i szkoleniowa

• Podstawowa służba wojskowa (Grundwehrdienst) — 6 miesięcy;
• służba cywilna (Zivildienst) — 9 miesięcy;
• dobrowolna służba szkoleniowa (Ausbildungsdienst) — od 12 miesięcy do łącznie 4 lat.

Do Grundwehrdienst zdolni mężczyźni mogą zostać powołani do ukończenia 35. roku życia, chyba że powołanie nastąpiło już wcześniej.

Jak wybrać służbę cywilną?

Osoba, która z powodów sumienia odrzuca użycie przemocy zbrojnej wobec ludzi, może odbyć służbę cywilną. W tym celu należy złożyć pisemne oświadczenie o służbie cywilnej (Zivildiensterklärung) w komisji poborowej albo w właściwym dla miejsca zamieszkania Militärkommando.

Oświadczenie można złożyć od pierwszego stwierdzenia zdolności. Termin wynosi co najmniej sześć miesięcy, a dodatkowo oświadczenie można złożyć najpóźniej trzy dni przed doręczeniem rozkazu powołania. Po otrzymaniu wezwania oraz w trakcie służby złożenie oświadczenia nie jest już możliwe.

Około sześć tygodni po złożeniu oświadczenia doręczana jest decyzja ustalająca (Feststellungsbescheid). Od momentu powstania obowiązku służby cywilnej przez 15 lat obowiązuje zakaz posiadania broni, z określonymi wyjątkami. Służbę cywilną można odbywać wyłącznie na terytorium Austrii.

Jakie świadczenia przysługują podczas służby?

Według stanu na 1 lipca 2026 roku miesięczne świadczenia podczas Grundwehrdienst wynoszą:

• miesięczne świadczenie (Monatsgeld) — 297,99 euro;
• świadczenie podstawowe (Grundvergütung) — 327,58 euro;
• świadczenie podczas Ausbildungsdienst — 1.460,01 euro.

Pod pewnymi warunkami mogą przysługiwać również świadczenia na rodzinę lub partnera, dodatek mieszkaniowy (Wohnkostenbeihilfe) oraz bezpłatne przejazdy. O dodatek mieszkaniowy i świadczenie na utrzymanie należy wystąpić najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od rozpoczęcia służby.

Podczas Zivildienst przysługuje świadczenie podstawowe oraz bezpłatne ubezpieczenie zdrowotne i wypadkowe.

Stosunek pracy pozostaje w mocy podczas służby. Ochrona przed wypowiedzeniem obowiązuje, jeśli pracodawca zostanie niezwłocznie poinformowany.

Najczęstsze pytania

Czy posiadanie drugiego obywatelstwa automatycznie zwalnia ze służby w Austrii?

Nie. Znaczenie ma to, czy drugie państwo ratyfikowało właściwe umowy oraz w którym państwie umowy przewidują odbycie służby.

Czy służba wojskowa odbyta za granicą oznacza zwolnienie w Austrii?

Można złożyć wniosek o zwolnienie, ale nie ma automatycznego prawa do jego uzyskania. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie.

Czy można odroczyć służbę z powodu nauki?

Tak, pod pewnymi warunkami. Odroczenie może trwać najpóźniej do 15 września tego roku kalendarzowego, w którym dana osoba kończy 28 lat.

Czy pobór jest obowiązkowy, jeśli chcę odbyć Zivildienst?

Tak. Pobór trzeba odbyć również w przypadku wyboru służby cywilnej.

Praktyczne kroki

1. Sprawdź, czy posiadasz obywatelstwo Austrii i czy podlegasz Wehrpflicht.
2. Ustal, które państwa, których obywatelstwo posiadasz, ratyfikowały właściwe umowy międzynarodowe.
3. Oczekuj wezwania na Stellung i staw się w terminie wskazanym przez właściwe Militärkommando.
4. Jeśli rozważasz Zivildienst, złóż Zivildiensterklärung w odpowiednim terminie — przed doręczeniem rozkazu powołania.
5. Jeśli służbę odbyto już za granicą, złóż wniosek o zwolnienie i przygotuj dokumenty potwierdzające jej odbycie.
6. Po rozpoczęciu służby, w razie potrzeby, złóż wniosek o Wohnkostenbeihilfe lub świadczenie na utrzymanie najpóźniej w ciągu trzech miesięcy.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego przypadku należy skontaktować się z właściwym Militärkommando lub specjalistą.

Źródło: oesterreich.gv.at