Воена и цивилна служба за лица со двојно државјанство во Австрија

Ако сте австриски државјанин, воената обврска може да ве засега и кога имате уште едно или повеќе државјанства. Дали службата треба да ја отслужите во Австрија зависи од применливите меѓународни договори. Подолу се сумирани правилата што важат во 2026 година.

Кого го опфаќа воената обврска?

Wehrpflicht се однесува на машки австриски државјани. Обврската започнува на 17-тиот роденден и, по правило, трае до 50-тиот роденден. За одредени офицери, подофицери и специјалисти од областа на техниката, здравството, верската служба и странските јазици, може да трае до крајот на годината во која навршуваат 65 години.

Воената обврска опфаќа:

• обврска за регрутација;
• вршење активна служба (Präsenzdienst);
• обврски во резервниот состав;
• обврски за пријавување и добивање дозволи.

Жените не подлежат на задолжителна воена служба. Тие може доброволно да се пријават за обука (Ausbildungsdienst).

Што важи за двојни и повеќекратни државјанства?

Лицата со двојно или повеќекратно државјанство (Doppel- und Mehrfachstaatsbürgerschaft) треба да ја отслужат воената служба во Австрија во следниве случаи:

1. ако државата чие државјанство го имаат не ратификувала ниту еден од релевантните меѓународни договори; или
2. ако применливиот договор не предвидува основната воена служба да се изврши во друга држава.

За да не мора едно лице да служи во повеќе држави, Австрија пристапила кон повеќе мултилатерални договори и склучила билатерални спогодби. Меѓу нив се Стразбуршката конвенција за намалување на случаите на повеќекратно државјанство и воените обврски, Европската конвенција за државјанство и Хашкиот протокол. Билатерални договори постојат, на пример, со Швајцарија и Аргентина.

Важно: може да се применат само договори што ги ратификувале сите држави чии државјанства ги има засегнатото лице. Ако веќе сте отслужиле воена служба во странство, може да побарате ослободување од службата во Австрија, но тоа не е автоматско право. Секој случај се разгледува одделно.

Кога и каде се врши регрутацијата?

Регрутацијата (Stellung) обично се одржува во календарската година во која го навршувате 18-тиот роденден. Доброволно може да се пријавите уште на 17 години. Машките лица се должни да се јават на регрутација до 35-тиот роденден.

Општиот повик за следната година обично се објавува на плакати од декември. Најдоцна три недели пред датумот на регрутацијата, по пошта добивате и лично писмо со железнички ваучер и медицински прашалник.

Постапката се спроведува во одделот за пополнување (Ergänzungsabteilung) на воената команда (Militärkommando) надлежна според вашето главно место на живеење (Hauptwohnsitz). Регрутацијата обично трае околу ден и половина и вклучува медицински и психолошки прегледи. Следуваат надомест на патните трошоци, бесплатно сместување и исхрана.

Можни резултати

• Способен (tauglich): повикувањето обично се очекува околу шест месеци по регрутацијата.
• Привремено неспособен: по истекот на определениот рок повторно ќе бидете повикани на регрутација.
• Неспособен (untauglich): нема да бидете повикани ниту на воена ниту на цивилна служба.

Воена или цивилна служба: колку траат?

• Основна воена служба (Grundwehrdienst): 6 месеци;
• Цивилна служба (Zivildienst): 9 месеци;
• Доброволна служба за обука (Ausbildungsdienst): од 12 месеци до вкупно 4 години.

Способните мажи може да бидат повикани на основна воена служба до 35-тиот роденден, освен ако повикувањето за некој претходен датум веќе било извршено.

Како се избира цивилна служба?

Лице кое од совесни причини ја одбива вооружената сила против луѓе може да извршува цивилна служба. За тоа се поднесува писмена изјава со исполнети формални услови, односно Zivildiensterklärung, до регрутната комисија или до воената команда надлежна според местото на живеење.

Изјавата може да се поднесе од моментот кога првпат ќе биде утврдена способноста. Рокот е најмалку шест месеци од тој момент, а најдоцна до три дена пред доставувањето на налогот за повикување. По приемот на налогот и за време на службата, поднесувањето повеќе не е можно.

Приближно шест недели по поднесувањето се добива решение за утврдување (Feststellungsbescheid). Од почетокот на обврската за цивилна служба важи забрана за поседување оружје во траење од 15 години, со одредени исклучоци. Цивилната служба може да се извршува само на територијата на Австрија.

Колку пари се добиваат за време на службата?

Месечните надоместоци за основна воена служба, според состојбата на 1 јули 2026 година, изнесуваат:

• Месечен надомест (Monatsgeld): 297,99 евра;
• Основен надомест (Grundvergütung): 327,58 евра;
• Надомест за служба за обука: 1.460,01 евра.

Под одредени услови може да следуваат и издршка за семејство или партнер, надомест за трошоци за домување (Wohnkostenbeihilfe) и бесплатно патување. Барањето за надомест за домување и издршка мора да се поднесе најдоцна во рок од три месеци од почетокот на службата.

За време на цивилната служба се добива основен надомест, како и бесплатно здравствено и осигурување од несреќи.

Работниот однос продолжува за време на службата и уживате заштита од отказ, доколку веднаш го известите работодавачот.

Често поставувани прашања

Дали второто државјанство автоматски ме ослободува?

Не. Одлучувачки е дали другата држава ги ратификувала релевантните договори и каде тие предвидуваат да се изврши службата.

Дали сум ослободен ако веќе служев во странство?

Може да побарате ослободување, но не постои автоматско право. Секој случај се оценува одделно.

Може ли да ја одложам службата поради студии?

Да, под одредени услови. Одложувањето може да трае најдоцна до 15 септември во календарската година во која го навршувате 28-тиот роденден.

Дали регрутацијата е задолжителна ако сакам цивилна служба?

Да. И во тој случај мора целосно да ја завршите регрутацијата.

Практични чекори

1. Проверете дали сте австриски државјанин и дали спаѓате во возраста опфатена со Wehrpflicht.
2. Проверете кои меѓународни договори ги ратификувале сите држави чии државјанства ги имате.
3. Следете ја поштата и јавете се на Stellung во надлежниот Militärkommando.
4. Ако сте отслужиле во друга држава, подгответе документи и поднесете барање за ослободување; тоа не е автоматско.
5. Ако сакате Zivildienst, поднесете ја Zivildiensterklärung во дозволениот рок, пред да го добиете налогот за повикување.
6. Побарајте Wohnkostenbeihilfe и евентуална издршка најдоцна во рок од три месеци од почетокот на службата.

Овој текст е информативен и не претставува правен совет. За конкретен случај проверете ги актуелните информации на oesterreich.gv.at или побарајте совет од квалификуван правен стручњак.