Pjesorja e kryer (Partizip II)

Partizip II, ose pjesorja e kryer, është një formë që shpreh një veprim të përfunduar ose një gjendje. Në shqip kjo mund të shprehet, për shembull, me forma si: letër e shkruar, supë e gatuar, libër i lexuar dhe derë e hapur.

Në gjermanisht, Partizip II përdoret në dy mënyra kryesore:

1. Për të përshkruar një gjendje ose një veprim të përfunduar, për shembull: „Dera është e mbyllur.“
2. Si përcaktor, para emrit, në funksion të një mbiemri, për shembull: „letra e shkruar“.

Formimi i Partizip II

Partizip II formohet njësoj si forma e Perfekt-it:

• Te foljet e rregullta: ge- + rrënja e foljes + -t
  • kaufen → gekauft
  • machen → gemacht
• Te foljet e parregullta: ge- + ndryshimi i zanores së rrënjës + -en
  • schreiben → geschrieben
  • lesen → gelesen
• Te foljet e përziera: ge- + ndryshimi i rrënjës + -t
  • bringen → gebracht
  • denken → gedacht

Përdorimi

a) Për të përshkruar një gjendje

Struktura sein + Partizip II shpreh një gjendje. Kjo quhet edhe pasivi i gjendjes, ose Zustandspassiv.

Shembuj:

• Die Tür ist geschlossen. – Dera është e mbyllur.
• Das Fenster ist geöffnet. – Dritarja është e hapur.
• Das Auto ist repariert. – Makina është e riparuar.
• Das Zimmer ist aufgeräumt. – Dhoma është e rregulluar.

b) Si përcaktor

Kur përdoret si mbiemër, Partizip II qëndron para emrit dhe merr mbaresat e mbiemrit.

Shembuj:

• der geschriebene Brief – letra e shkruar
• die geöffnete Tür – dera e hapur
• das gekaufte Auto – makina e blerë
• das gelesene Buch – libri i lexuar

Mohimi

Kur Partizip II përdoret si përcaktor, zakonisht nuk përdoret nicht. Në vend të tij përdoret parashtesa un-.

Shembuj:

• ein ungelesenes Buch – një libër i palexuar
• eine unbeantwortete Frage – një pyetje pa përgjigje
• ein unbekannter Mann – një burrë i panjohur

Shembuj me fjali

• Dera është e mbyllur. – Die Tür ist geschlossen.
• Dritarja është e hapur. – Das Fenster ist geöffnet.
• Letra e shkruar është këtu. – Der geschriebene Brief liegt hier.
• Supa e gatuar është mbi tavolinë. – Die gekochte Suppe steht auf dem Tisch.
• Libri i lexuar është i imi. – Das gelesene Buch gehört mir.
• Makina e riparuar qëndron në rrugë. – Das reparierte Auto steht auf der Straße.
• Puna ka përfunduar. – Die Arbeit ist beendet.
• Mysafirët janë ftuar. – Die Gäste sind eingeladen.

Gabime të shpeshta

1. Ngatërrimi i Perfekt-it me Partizip II: Në Perfekt duhet gjithmonë një folje ndihmëse, haben ose sein. Ndërsa Partizip II mund të përdoret më vete si përcaktor.
2. Harresa e mbaresës: Kur përdoret si përcaktor, Partizip II duhet të lakohet si mbiemër.
   • Gabim: der geschrieben Brief ❌
   • Saktë: der geschriebene Brief ✅
3. Përdorimi i gabuar i mohimit me „nicht“: Jo ein nicht gelesenes Buch ❌, por ein ungelesenes Buch ✅.

Përmbledhje

• Emri gjerman i pjesores së kryer është Partizip II.
• Formimi i saj është i ngjashëm me Perfekt-in: ge- + rrënja + -t / -en.
• Përdorimi:
  1. Për të përshkruar gjendjen: Die Tür ist geschlossen.
  2. Si përcaktor: para emrit, në funksion të mbiemrit: der geschriebene Brief.
• Për mohimin përdoret shpesh parashtesa un-: ungelesen, unbenutzt.

Hapat praktikë

1. Mësoni formën e Partizip II së bashku me çdo folje të re.
2. Kontrolloni nëse folja është e rregullt, e parregullt apo e përzier.
3. Përdoreni me sein për të përshkruar një gjendje, si te Die Tür ist geschlossen.
4. Kur e vendosni para emrit, mos harroni mbaresën e mbiemrit: der geschriebene Brief.
5. Për mohimin e një përcaktori, kontrolloni nëse mund të përdoret parashtesa un-, si te ungelesenes Buch.