Fëmijët dhe interneti: këshilla për prindërit në Austri

Interneti është pjesë e jetës shkollore dhe shoqërore të fëmijëve, ndaj ndalimi i plotë nuk është zgjidhje. Mbrojtja më e mirë bazohet në eksplorimin së bashku, rregulla të kuptueshme dhe përdorimin e zgjuar të mjeteve teknike.

Shkurtimisht

• Në Austri, mbrojtja e fëmijëve dhe të rinjve (Jugendschutz) rregullohet nga ligjet e landeve për mbrojtjen e të rinjve dhe nga rregullimi federal Jugendschutzgesetz.
• Programet e filtrimit (Filterprogramme) janë veçanërisht të dobishme për fëmijët e vegjël, por nuk ofrojnë mbrojtje 100 për qind.
• Shenja e moshës PEGI është e detyrueshme në Vjenë dhe në Kärnten gjatë shitjes së lojërave kompjuterike dhe të konzolave.
• Shenja PEGI tregon vetëm përshtatshmërinë sipas moshës, jo nivelin e vështirësisë së lojës.
• Blerjet brenda lojës (In-Game-Käufe) mund të krijojnë shpejt shuma të mëdha edhe kur çdo blerje është e vogël.

Kush e rregullon mbrojtjen e fëmijëve në internet në Austri?

Mbrojtja e të rinjve në Austri është pjesërisht kompetencë e landeve. Çdo land ka ligjin e vet për mbrojtjen e të rinjve, ndërsa ekziston edhe rregullim në nivel federal. Pjesët përkatëse të ligjeve të landeve mund të shqyrtohen së bashku në burimet përkatëse.

Ndër bazat ligjore është edhe ligji për pornografinë, Pornografiegesetz.

Si të filloni: përdorimi i përbashkët i internetit dhe rregulla të qarta

Ia vlen të filloni që kur fëmija është i vogël. Shfletoni internetin së bashku dhe kërkojini fëmijës t’ju tregojë faqet e tij të preferuara. Kur krijohet kjo përvojë e përbashkët, më vonë fëmija do ta ketë më të lehtë t’ju tregojë edhe për përvojat e mira, edhe për ato të këqija në internet.

Rregullat funksionojnë më mirë kur:

• fëmija i kupton dhe e pranon arsyen pse ekzistojnë;
• përcaktohen së bashku, në vend që të imponohen vetëm nga prindi;
• prindi jep shembull me përdorimin e tij të internetit dhe sillet ashtu siç e pret nga fëmija.

Nuk ka problem nëse ndonjëherë ju duhet t’i kërkoni fëmijës t’ju shpjegojë diçka. Kjo mund të krijojë besimin që do të nevojitet kur të shfaqet një problem. Një prind që vetëm ndalon ose kritikon, por nuk përpiqet ta njohë internetin, e ka më të vështirë të merret seriozisht.

Programet e filtrimit: për çfarë shërbejnë dhe cilat janë kufizimet?

Mjetet teknike, si programet e filtrimit, janë një plotësim i dobishëm sidomos për fëmijët e vegjël. Sa më i madh të jetë fëmija, aq më pak të besueshme bëhen ato, sepse:

• mund të anashkalohen nga persona me njohuri të mjaftueshme kompjuterike;
• të rinjtë përdorin internetin edhe në vende të tjera, për shembull te miqtë ose në internet-kafe;
• filtrimi tepër i rreptë mund të kufizojë edhe mundësitë e dobishme të internetit.

Prandaj diskutoni në përgjithësi edhe tema si pornografia, dhuna dhe radikalizmi. Në Saferinternet.at gjeni lidhje për programe filtruese falas dhe me pagesë, si edhe informacione për cilësimet e mbrojtjes së fëmijëve në sistemet operative dhe shfletuesit.

Shenjat e moshës për lojërat: PEGI, USK dhe IARC

Te lojërat digjitale, shenja e moshës ofron orientimin e parë. Sistemet kryesore janë:

• PEGI (Pan-European Game Information): rekomandim evropian për moshën; në Vjenë dhe Kärnten është i detyrueshëm gjatë shitjes.
• USK (Unterhaltungssoftware Selbstkontrolle): sistem gjerman i shenjave të moshës.
• IARC (International Age Rating Coalition): e bën të disponueshme shenjën PEGI dhe USK për aplikacionet dhe lojërat që shkarkohen.

Një lojë me shenjën PEGI 7 nuk është e përshtatshme për fëmijët nën shtatë vjeç, ndërsa PEGI 18 është vetëm për të rriturit mbi 18 vjeç. Simbolet e përmbajtjes në pjesën e pasme të kutisë tregojnë arsyen e klasifikimit: një dorë e mbledhur grusht tregon dhunë, ndërsa një merimangë tregon se loja mund të jetë e frikshme për fëmijët.

Sistemi IARC përdoret ndër të tjera në Google Play, Nintendo eShop, Oculus Store dhe Windows Store. Apple App Store përdor klasifikimin e vet, ndërsa në Steam aktualisht nuk ka shenjë të plotë për mbrojtjen e të rinjve.

Lojërat e rekomanduara posaçërisht shënohen me një yll. Në këto raste, mosha e rekomanduar merr parasysh edhe nëse grupmosha përkatëse mund ta luajë realisht lojën.

Cilat rreziqe duhen pasur parasysh gjatë lojërave?

Ka tri rreziqe kryesore:

1. Koha e tepërt e lojës: për varësi nga lojërat mund të flitet kur dikush luan me orë çdo ditë dhe lë pas dore aktivitetet që më parë ishin të rëndësishme.
2. Komunikimi me të panjohur: në shumë lojëra ky është funksion i përhershëm.
3. Blerjet brenda lojës: veçanërisht në lojërat celulare, disa blerje prej pak eurosh mund të krijojnë shpejt një shumë të madhe.

Ndihmë ofrojnë qendrat austriake të këshillimit për familjet (Familienberatungsstellen) dhe Anton-Proksch-Institut në Vjenë.

Kur duhet të tregoni kujdes?

Fëmija mund të përballet në internet me dhunë, racizëm ose pornografi. Në këto raste ndihmon shumë biseda për atë që ka ndodhur dhe shpjegimi i sinqertë i ndjenjave tuaja. Zhgënjimi dhe frustrimi janë pjesë e natyrshme e zbulimit të internetit.

Shenjë paralajmëruese mund të jetë kur miqtë nuk kontaktojnë më fëmijën ose kur të njohurit online fillojnë të zëvendësojnë miqtë e vjetër.

Pyetje të shpeshta

A mjafton të instaloj një program filtrimi?

Jo. Filtrat mund të anashkalohen, ndaj bisedat dhe rregullat e përbashkëta janë po aq të rëndësishme.

Çfarë do të thotë numri PEGI në një lojë?

Tregon për cilën grupmoshë është e përshtatshme loja. Nuk jep informacion për nivelin e vështirësisë ose për cilësinë tjetër të lojës.

A ka materiale për fëmijët e vegjël?

Po. Libri me figura “Online-Zoo” ua shpjegon internetin dhe rreziqet e tij fëmijëve nga 3 deri në 6 vjeç. Është i disponueshëm në formë elektronike, si e-libër dhe si libër me figura i shtypur.

Ku mund të gjej këshilla të tjera për prindërit?

Në Saferinternet.at gjendet edhe broshura “Schutz vor Schmutz im Internet und am Handy”.

Hapat praktikë për prindërit

1. Eksploroni faqet dhe aplikacionet së bashku me fëmijën.
2. Vendosni bashkë rregulla të qarta për kohën, përmbajtjen dhe komunikimin online.
3. Përdorni Filterprogramme si ndihmë shtesë, sidomos për fëmijët e vegjël.
4. Kontrolloni shenjat PEGI, USK ose IARC përpara se të zgjidhni një lojë.
5. Çaktivizoni ose kufizoni In-Game-Käufe dhe flisni për rreziqet e blerjeve të vogla të përsëritura.
6. Pyeteni rregullisht fëmijën për përvojat e tij online dhe kërkoni ndihmë nga Familienberatungsstellen ose Anton-Proksch-Institut nëse shfaqen probleme.

Ky artikull bazohet në burime të internetit dhe nuk përbën këshillim profesional. Për këshilla të specializuara, drejtojuni një avokati, eksperti ligjor, profesionisti shëndetësor ose institucioni përkatës.

Burimi: oesterreich.gv.at