Зависност и ментално здравје во Австрија: каде да побарате помош во 2026 година

При психичка криза, долготрајна анксиозност или зависност, во Австрија можете да побарате помош преку бесплатни телефонски линии, стручни служби и различни форми на третман. Од 2026 година, клиничко-психолошкиот третман (klinisch-psychologische Behandlung) е достапен на товар на здравственото осигурување. Во продолжение ќе најдете информации за тоа кому да се обратите и што да очекувате од третманот на зависности.

Што е ново во психолошката грижа во 2026 година?

Од 2026 година, Österreichische Gesundheitskasse (ÖGK) го обезбедува клиничко-психолошкиот третман како дел од здравствената грижа, на товар на осигурителната каса. Услугата ја организира националната контактна точка psyhelp, достапна на телефонскиот број 0800 10 02 03.

За користење на услугата е потребно важечко здравствено осигурување. Правото на здравствена заштита кај лекар се потврдува со австриската e-card.

Каде да побарате помош при акутна криза?

Кризата е состојба во која товарот станал преголем за човекот сам да се справи со него. Може да се појават очај, самоповредување или мисли за самоубиство. Советувањето е наменето не само за лицето што се соочува со проблемот, туку и за неговите блиски, пријатели и лица што му помагаат.

• psyhelp – клиничко-психолошки третман преку ÖGK: 0800 10 02 03, достапно на национално ниво.
• Kriseninterventionszentrum, Виена: +43 1 406 95 95, понеделник и петок од 8:00 до 17:00 часот.
• Rat auf Draht за деца и млади: 147, 24 часа дневно и анонимно.
• Kindernotruf: +43 800 567 567, кризна линија достапна 24 часа.
• Bäuerliches Sorgentelefon за земјоделци: +43 810 676 810, понеделник и петок од 8:30 до 12:30 часот, со локална тарифа.

При мисли за самоубиство, австрискиот портал за превенција на самоубиства SUPRA нуди совети за прва помош, итни контакти и услуги за помош според покраина. За млади е достапна и страницата bittelebe.

Психијатриска итна состојба (psychiatrischer Notfall) најчесто е поврзана со акутна психичка болест, на пример употреба на дроги или шизофренија, или со телесна состојба што предизвикува психијатриски симптоми, на пример мозочен удар. Во таков случај соодветно место е психијатриската амбуланта во болница.

Како да најдете психолог или психотерапевт?

При проблеми што траат подолго, како анксиозност, депресија, исцрпеност, траума или опсесивни мисли, важно е да побарате стручна помош. Без третман, ваквите тешкотии обично продолжуваат или се влошуваат во периоди.

• Психолог: онлајн-пребарувачот на BÖP (Berufsverband Österreichischer PsychologInnen).
• Психотерапевт: онлајн-пребарувачите на ÖBVP и VÖPP. На страницата на ÖBVP има и список на стручни лица со обука за психотерапија на деца и млади.
• Лекар: пребарувачот Arztsuche на лекарската комора.
• Група за самопомош (Selbsthilfegruppe): пребарувачот на gesundheit.gv.at.
• Рехабилитација: пребарувачот Rehabilitationskompass.

Што значи зависност и кои видови постојат?

Зависноста е болест што може да го погоди секого. За поставување дијагноза, најмалку три од шест критериуми треба истовремено да бидат исполнети во период од една година. Типични знаци се силна желба за супстанцијата, губење контрола и зголемување на дозата.

Се разликуваат два вида зависност:

• Зависност поврзана со супстанции: алкохол, никотин, лекови и нелегални дроги.
• Зависност од однесување (Verhaltenssucht): на пример коцкање, користење интернет или купување.

Во Австрија значително повеќе луѓе се зависни од легални супстанции отколку од нелегални дроги.

Кои форми на третман постојат?

Третманот обично се одвива во неколку фази: прв контакт со советувалиште, детоксикација (Entzug), одвикнување (Entwöhnung), а потоа и последователна грижа. Во текот на целиот процес, мотивацијата на лицето што се лекува е одлучувачка.

• Краткорочно одвикнување: цел е апстиненција, а болничкиот престој трае 6–8 недели.
• Среднорочно одвикнување: цел е апстиненција, а болничкиот престој трае 6–8 месеци.
• Долгорочно одвикнување: цел е апстиненција, а болничкиот престој трае 1–2 години.

Покрај тоа, постои придружен третман за намалување на штетата, на пример размена на игли и ноќно сместување. Кај зависност од опиоиди се користи и супституциски третман (Substitutionstherapie), при кој лекарот препишува легална супстанција.

Што треба да знаат блиските?

Ако се сомневате дека член на семејството или пријател користи дроги, внимателно набљудувајте ја ситуацијата. Можно е да забележите промени во личноста и однесувањето, запоставен изглед, проблеми со концентрацијата или ненадејна потреба од големи суми пари. Сепак, овие знаци може да укажуваат и на други проблеми.

Ако употребата е потврдена, обратете се до советувалиште или група за самопомош. Внимавајте и на со-зависноста (Coabhängigkeit): ако го преземете целиот товар наместо зависното лице, може ненамерно да ја продолжите зависноста. Само лицето со зависност може да престане со употребата.

Често поставувани прашања

Дали треба да платам за психолошкиот третман?

Од 2026 година, ÖGK го обезбедува клиничко-психолошкиот третман на товар на осигурителната каса, преку psyhelp на бројот 0800 10 02 03.

Дали ќе бидам казнет ако користам дрога?

Во Австрија набавката и поседувањето нелегални супстанции се казниви, па и употребата е индиректно опфатена. Кај лична употреба, постапката може да биде условно прекината за пробен период од 1–2 години ако лицето прифати здравствена мерка (gesundheitsbezogene Maßnahme).

Каде можам да најдам служба за помош при зависност во мојата покраина?

Во австрискиот Suchthilfekompass можете да пребарувате служби според покраина и целна група.

Постои ли помош за откажување од пушење?

Да. На страницата на ÖGK Rauchertelefon се наведени контакти на амбулантски и стационарни програми за откажување од пушење.

Практични чекори

1. Ако сте во психичка криза, јавете се на соодветната телефонска линија, а за деца и млади на Rat auf Draht на 147.
2. За клиничко-психолошки третман преку ÖGK контактирајте го psyhelp на 0800 10 02 03.
3. За долготрајни психички тешкотии побарајте психолог, психотерапевт или лекар преку соодветните онлајн-пребарувачи.
4. При зависност, побарајте советувалиште преку Suchthilfekompass и разговарајте за можностите: Entzug, Entwöhnung, последователна грижа или намалување на штетата.
5. Ако помагате на блиско лице, побарајте поддршка и за себе преку советувалиште или Selbsthilfegruppe.

Овие информации се општи и не претставуваат медицински, правен или друг стручен совет. За конкретна состојба обратете се кај здравствен работник или соодветна стручна служба.

Извор: oesterreich.gv.at