Употреба на Präteritum во германскиот јазик
Präteritum е една од формите за минато време во германскиот јазик. Најчесто се употребува во пишан јазик: во литературата, новинарските текстови, извештаите и раскажувањата.
Во секојдневниот говорен јазик почесто се употребува Perfekt. Сепак, некои чести глаголи и во разговорот често се појавуваат во Präteritum, на пример war, hatte, konnte.
Пример во раскажувачко минато:
- Gestern ging er nach Hause und las ein Buch.
Вчера отиде дома и читаше книга.
Кога се употребува Präteritum?
- Во пишани раскажувања, романи и бајки.
- Во новинарски текстови и официјални извештаи.
- Кај некои глаголи, како haben, sein и модалните помошни глаголи, кои често се употребуваат во Präteritum и во говорот.
Менување на слабите, односно правилните глаголи
Präteritum кај слабите глаголи се образува правилно.
Формула: глаголска основа + -te + лична наставка
Пример: machen → machte
- ich machte – правев
- du machtest – правеше
- er/sie/es machte – правеше
- wir machten – правевме
- ihr machtet – правевте
- sie/Sie machten – правеа / правевте
Дополнителни примери:
- Ich spielte Fußball. – Играв фудбал.
- Wir suchten eine Wohnung. – Баравме стан.
- Sie lebte in Berlin. – Таа живееше во Берлин.
Правописно правило кај слабите глаголи
Ако глаголската основа завршува на -t, -d, -m или -n, за полесен изговор се додава едно e пред наставката.
Пример: arbeiten → arbeitete
- ich arbeitete – работев
- du arbeitetest – работеше
- er/sie/es arbeitete – работеше
- wir arbeiteten – работевме
- ihr arbeitetet – работевте
- sie/Sie arbeiteten – работеа / работевте
Дополнителни примери:
- antworten → antwortete – одговори
- öffnen → öffnete – отвори
- warten → wartete – чекаше
Силни, односно неправилни глаголи
Кај силните глаголи се менува самогласката во основата, а нема наставка -te за минато време. Тие ги добиваат само личните наставки и најчесто треба да се учат поединечно.
Пример: fahren → fuhr
- ich fuhr – патував
- du fuhrst – патуваше
- er/sie/es fuhr – патуваше
- wir fuhren – патувавме
- ihr fuhrt – патувавте
- sie/Sie fuhren – патуваа / патувавте
Дополнителни примери:
- gehen → ging – отиде
- sprechen → sprach – зборуваше
- essen → aß – јадеше
- trinken → trank – пиеше
- bleiben → blieb – остана
Примерни реченици:
- Ich ging ins Kino. – Отидов во кино.
- Er aß ein Sandwich. – Тој јадеше сендвич.
- Wir blieben zu Hause. – Останавме дома.
Мешани глаголи
Мешаните глаголи имаат две карактеристики:
- им се менува самогласката во основата, а истовремено ја добиваат и наставката -te за минато време.
Пример: denken → dachte
- ich dachte – мислев
- du dachtest – мислеше
- er/sie/es dachte – мислеше
- wir dachten – мислевме
- ihr dachtet – мислевте
- sie/Sie dachten – мислеа / мислевте
Дополнителни примери:
- bringen → brachte – донесе
- kennen → kannte – познаваше
- wissen → wusste – знаеше
- nennen → nannte – именуваше
Примерни реченици:
- Ich wusste die Antwort. – Го знаев одговорот.
- Wir brachten die Bücher zurück. – Ги вративме книгите.
- Er nannte seinen Hund Max. – Тој го нарече своето куче Макс.
Кратко резиме
- Слабите глаголи правилно ја добиваат наставката -te (machen → machte).
- Силните глаголи ја менуваат самогласката во основата и добиваат лична наставка (gehen → ging).
- Мешаните глаголи ја менуваат самогласката во основата и ја добиваат наставката -te (denken → dachte).
- Präteritum главно се употребува во пишан јазик, но некои чести глаголи се слушаат во Präteritum и во говорот, на пример war, hatte, konnte.
Практични чекори за учење
- Научете ги најчестите форми на sein, haben и модалните глаголи во Präteritum.
- Вежбајте ги правилните глаголи со формулата глаголска основа + -te + лична наставка.
- Направете посебна листа за силните и мешаните глаголи и учете ги со кратки реченици.
- Читајте кратки германски раскажувања или новинарски текстови и означувајте ги глаголите во Präteritum.
- Во разговорот користете Perfekt каде што е вообичаен, а обрнете внимание на честите форми како war, hatte и konnte.