Развод во Австрија во 2026: спогодбен, судски и издршка

Во Австрија постојат два главни начини за развод: со заедничка спогодба или преку спорна судска постапка. Разликите се однесуваат на трошоците, времетраењето и прашањата поврзани со имотот, децата и издршката. Следуваат најважните информации за 2026 година.

Накратко

• За спогодбен развод, брачната заедница мора да биде прекината најмалку шест месеци и двајцата сопружници да сметаат дека бракот трајно пропаднал.
• Двете постапки по правило започнуваат пред Bezirksgericht на подрачјето каде што било последното заедничко вообичаено место на престој.
• Таксата за барање за спогодбен развод изнесува 406 евра, а за тужба во спорен развод 433 евра.
• Ако има малолетни деца, пред спогодбен развод е задолжителен доказ за советување на родители.
• За брачната издршка сопружниците можат слободно да се договорат. Ако нема договор, се применуваат законските правила.

Спогодбен развод: услови и постапка

Спогодбениот развод (einvernehmliche Scheidung) не е спорна парница, туку таканаречена неспорна постапка (Außerstreitverfahren). Услов е брачната заедница да биде прекината најмалку шест месеци. Тоа не значи дека сопружниците задолжително мора да живеат во различни станови.

Барањето се поднесува заеднички, писмено или усно, на приемниот ден на судот (Amtstag). По правило, тој ден е секој вторник. За барањето треба да се користи официјалниот образец.

Договорот за развод (Scheidungsvereinbarung) треба да ги уреди следните прашања:

• поделбата на заедничкиот имот што се користи, заштедите и долговите;
• меѓусебните барања за издршка;
• по потреба, родителското старателство над заедничките деца (Obsorge);
• по потреба, издршката за децата;
• по потреба, правото на контакт (Kontaktrecht, порано Besuchsrecht).

Ако договорот не е подготвен до рочиштето, може да се склучи и на самото рочиште. Судот може да помогне и да го внесе договорот во записник.

Спорен развод: три можни основи

Кога сопружниците не се согласуваат, разводот се води како редовна граѓанска парница (streitige Scheidung). Постојат три главни варијанти:

1. Развод поради вина: ако едниот сопружник со сериозно прекршување на брачните обврски непоправливо го нарушил бракот. Прељубата сама по себе не е автоматска причина за развод; се испитува дали придонела за распаѓањето на бракот.
2. Развод поради прекин на брачната заедница: ако никој не е виновен, а другиот сопружник не се согласува, по правило успешна тужба може да се поднесе по најмалку три години одвоен живот. По шест години одвоен живот, судот задолжително го прогласува разводот.
3. Развод по друга причина: на пример, поради психичка болест, без утврдување вина. И во овој случај бракот мора да биде непоправливо нарушен.

На почетокот на рочиштето судијата се обидува да ги помири сопружниците и укажува на можноста за медијација и спогодбен развод. Спорната постапка може во секое време да се прекине или стави во мирување ако сопружниците сепак побараат спогодбен развод.

Колку чини разводот во 2026 година?

• Барање за спогодбен развод: 406 евра за двајцата сопружници заедно.
• Задолжителна спогодба на рочиштето: 406 евра.
• Спогодба со пренос на сопственост на недвижност: 609 евра.
• Поднесување тужба за спорен развод: 433 евра.

Кај спогодбениот развод сопружниците солидарно одговараат за таксите, што значи дека секој од нив може да биде одговорен за целокупниот износ. Секој сам ги плаќа своите адвокатски трошоци.

Кај спорниот развод, во почетокот секоја страна ги плаќа сопствените трошоци. На крајот, страната што целосно ќе го изгуби спорот ги надоместува трошоците на другата страна. Ако успехот е делумен, трошоците се распределуваат пропорционално. Лицата со низок приход, под одредени услови, можат да побараат правна помош во постапката (Verfahrenshilfe).

Рокови и правосилност

• Спогодбен развод: рокот за правен лек е 14 дена од доставувањето, а правниот лек се нарекува Rekurs.
• Спорен развод: рокот за жалба е четири недели од доставувањето, а правниот лек се нарекува Berufung.

Кај спогодбениот развод, ако двајцата се откажат од правниот лек, решението веднаш станува правосилно. Сепак, разводот произведува дејство дури со доставувањето. Секој од сопружниците може да го повлече барањето до правосилноста.

Важно: по спорен развод, барањата за поделба на брачниот имот и заштедите мора да се остварат во рок од една година од правосилноста на разводот. За склучување нов брак потребно е решение со потврда за правосилност (Rechtskraftstempel).

Брачна издршка по разводот

Најважен е договорот меѓу сопружниците. Ако нема договор, законските правила прават разлика според вината за распаѓањето на бракот.

Ако судот утврди дека едниот сопружник е исклучиво или претежно виновен, тој може да биде должен да плаќа соодветна издршка, доколку има финансиска можност. Следните проценти се само необврзувачки ориентациски вредности:

• ако лицето што има право на издршка нема сопствени приходи: 33% од нето-приходот на лицето што плаќа;
• ако лицето што има право на издршка има сопствени приходи: 40% од заедничкиот нето-приход, намалено за сопствениот приход;
• при еднаква вина и издршка заснована на правичност: во просек околу 10–15% од нето-приходот на лицето што плаќа.

Овие проценти се намалуваат ако лицето што плаќа има и други обврски за издршка, на пример за деца. Независно од вината, издршка може да му следува на сопружникот од кого поради грижата за заедничкото дете не може разумно да се очекува сам да се издржува.

Медијација и советување

Медијацијата е доброволно, доверливо и вонсудско решение. Договорот потпишан по медијацијата може да се поднесе до судот во постапка за спогодбен развод.

Еден час семејна медијација без субвенција чини 220 евра по семејство на медијатор. Во зависност од семејниот приход и бројот на деца, може да се добие субвенција ако избраниот медијатор има право да ја обезбеди.

Бесплатни почетни информации нуди првото советување со адвокат во адвокатските комори (Erste Anwaltliche Auskunft). Анонимно советување нудат советувалиштата за семејна помош (Familienberatungsstellen).

Најчести прашања

Дали мора да живееме одвоено за спогодбен развод?

Не. Потребен е прекин на брачната заедница во траење од шест месеци, но тоа не значи задолжително одделно живеење во различни станови.

Кој суд е надлежен?

По правило, надлежен е Bezirksgericht во чиј реон било последното заедничко вообичаено место на престој.

Кои документи се потребни?

Обично се потребни извод од матичната книга на венчани, доказ за државјанство, документ со фотографија, потврда за пријавено живеалиште (Meldebestätigung), а по потреба и изводи од матичната книга на родените за децата и документи за имотот што треба да се подели.

Може ли спорната постапка да премине во спогодбен развод?

Да. Спорната постапка може во секое време да се стави во мирување ако сопружниците поднесат барање за спогодбен развод.

Практични чекори

1. Договорете дали ќе поднесете заедничко барање или ќе започнете спорна постапка.
2. Утврдете кој Bezirksgericht е надлежен според последното заедничко вообичаено место на престој.
3. Соберете ги потребните документи, особено изводот за брак, документите за идентификација, Meldebestätigung и документите за децата и имотот.
4. Ако имате малолетни деца, обезбедете доказ за задолжителното советување на родители пред спогодбениот развод.
5. Со партнерот јасно уредете ги имотот, долговите, старателството (Obsorge), контактите (Kontaktrecht) и издршката.
6. Побарајте правен совет од адвокат, особено ако има недвижности, значајни долгови, спор околу децата или прашања за издршка.
7. Проверете ги роковите за Rekurs или Berufung и побарајте решение со Rechtskraftstempel кога ви е потребен доказ за правосилност.

Напомена: Овој текст е информативен и не претставува правен совет. За конкретен случај обратете се кај адвокат или друг квалификуван правен стручњак.

Извор: oesterreich.gv.at